بیماری سلیاک مشکلی است که موجب اختلال در جذب مواد غذایی از طریق روده میشود.
بیماری سلیاک به علت بروز واکنش ایمنی نسبت به گلوتن ایجاد میشود. گلوتن پروتئینی است که در گندم سیاه، گندم سفید، و احتمالاً در جوی دوسر وجود دارد. این پروتئین روی مخاط روده اثر کرده و باعث تحریک سیستم ایمنی بدن میشود. سیستم ایمنی آنتیبادی بر علیه سلولهای جدار روده میسازد که این آنتیبادی سطح پوششی روده را تخریب میکند و بدین ترتیب رودهی کوچک قادر به جذب مواد غذایی خورده شده نیست و بنابراین مواد غذایی وارد سیستم گردش خون نمیشوند. در بیماری سلیاک مواد غذایی که باید از مخاط روده سالم جذب میشدند، به خاطر تخریب مخاطی روده به راحتی از طریق روده به خارج از بدن دفع میشوند و تنها قسمت کمی از آنها مورد استفاده بدن قرار میگیرد.
Image source: agriculturewire.com
در بیماری سلیاک مجموعهای از علائم ممکن است دیده شود، که شایع ترین آنها عبارتند از:
دردهای کرامپی شکم
مدفوع بسیار بدبو
اسهال
کاهش وزن
بی قراری و احساس ضعف و بیماری دائمی
در زمان مراجعه به پزشک، بررسیهای لازم برای مشکلات هضم و جذب غذا انجام میشود و معمولاً پزشک آزمایشی را درخواست میکند که اختصاص به تشخیص بیماری سلیاک دارد.
در این تست مقدار آنتیبادی موجود در خون را که بر ضد گلوتن ترشح شده است، اندازهگیری میشود. در هر حال برای تشخیص قطعی لازم است از روده باریک نمونه کوچکی برداشت شود و به آزمایشگاه فرستاده شود. این کار با استفاده از آندوسکوپی از دهان به داخل روده کوچک انجام میگیرد.
اگر پوشش روده آسیب دیده و دچار تخریب شده باشد، باید روی استفاده از رژیم غذایی فاقد گلوتن تأکید شود. یعنی اینکه باید از خوردن نان و کلیه غذاهایی که حاوی آن و انواع گندمها هستند، جلوگیری شود. پزشک فهرستی از غذاهای گلوتندار را در اختیار فرد میگذارد. همچنین، باید هر نوع غذایی که از بیرون خریداری میکنید، به ترکیبات نوشته شده روی برچسب ظرف آن توجه کنید. چون ممکن است در تهیه آن از آرد گندم استفاده شده باشد. از آنجایی که برنج و سایر محصولات آن فاقد گلوتن هستند، میتوان قسمت اعظم کالری رژیم غذایی را از برنج تأمین کرد.