Law & Ethics

ဥပေဒ ႏွင့္ က်င့္ဝတ္

ဥပေဒ - ဥပေဒဆိုသည္မွာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ ၎တို႔တစ္ဦးခ်င္းစီအဖြဲ႕ဝင္ေတြရဲ႕လုပ္ရပ္ေတြကို အုပ္ခ်ဳပ္ေၾကာင္း စည္းမ်ဥ္းမ်ားျဖင့္ စနစ္တက်သတ္မွတ္ထားေသာ အရာျဖစ္ပါတယ္။
က်င့္ဝတ္ - က်င့္ဝတ္ဆိုသည္မွာ လူသားတို႔ ျပဳမူေနထိုင္လိုက္နာက်င့္သံုးသင့္ေသာ အရာျဖစ္ပါတယ္။

ဥပေဒတြင္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ားႏွင့္ အမိန္႔အာဏာမ်ား ပါဝင္ၿပီး က်င့္ဝတ္တြင္ အေျခအေန တစ္စံုတစ္ခုတြင္ မည္ကဲ့သို႔ေနထိုင္ရမည္၊ မည္ကဲ့သို႔ျပဳမူရမည္ကို ေျပာၾကားထားသည့္ လမ္းၫႊန္ခ်က္မ်ားႏွင့္ အေျခခံမူမ်ားပါဝင္ပါတယ္။

ဥပေဒကို ေဒသအလိုက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ နယ္ေျမအလိုက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံအလိုက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအလိုက္ေသာ္လည္းေကာင္းမူတည္၍ သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရမ်ားမွ ေရးဆြဲျပ႒ာန္းထားသည္။ တျခားတစ္ဖက္တြင္ က်င့္ဝတ္ကို တစ္ဦးခ်င္းအေနျဖင့္ သတ္မွတ္ၾကသကဲ့သို႔ ဥပေဒေရးရာမ်ားျဖင့္လည္း သတ္မွတ္ေလ့ရွိၿပီး ကြ်မ္းက်င္ေသာပညာရွင္တို႔၏ စံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားျဖင့္လည္း သတ္မွတ္ေလ့ရွိသည္။

တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ ကိစၥရပ္မ်ားတြင္ လူသားတို႔လိုက္နာေစာင့္ထိန္းအပ္ေသာ က်င့္ဝတ္မ်ားရွိသည္။ သို႔ေသာ္ အဆိုပါကဲ့သို့ေသာ က်င့္ဝတ္မ်ားကို ေဖာက္ဖ်က္မႈ႔မရွိရေလေအာင္ ဥပေဒဟူေသာ အရာျဖင့္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည္ကိုလည္း ေတြ႕ျမင္ရေပသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ဆိုေသာ္ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်ျခင္းနည္းလမ္းသည္ လူသားတို႔အတြက္ မလုပ္သင့္ မလုပ္အပ္ေသာ အရာတစ္ခုျဖစ္ေပသည္။ သို႔ေသာ္ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်မႈ့မ်ားျပားလာေသာေၾကာင့္ ဥပေဒျဖင့္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားရသည္ကို ေတြ႕ျမင္နိုင္ေလသည္။

က်င့္ဝတ္တြင္ မွန္သည္ မွားသည္ဆိုသည္မွာ မိမိ၏ခံယူခ်က္ အေပၚတြင္သာမူတည္ေပသည္။ ဥပမာအေနျဖင့္ဆိုရေသာ္ မိမိသည္ မုန္႔ထုတ္လုပ္ေသာ ကုမၼဏီတစ္ခုမွ စက္ရံုမန္ေနဂ်ာတစ္ေယာက္ျဖစ္သည္ ဆိုပါစို႔။ လက္ရွိတြင္ စက္ရံုမွထုတ္လုပ္ေသာ မုန္႔မ်ားမွာ ေစ်းကြက္ထဲတြင္ ေရာင္းအားေကာင္းၿပီး ေအာင္ျမင္ေနသည္။ သို႔ေသာ္ မုန္႔ထုတ္လုပ္ရာတြင္ အသံုးျပဳထားေသာ ပါဝင္ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးမွာ ေရရွည္စားသံုးလွ်င္ လူတို႔၏ က်န္းမာေရးကို အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ေသာ္ အေျခအေနတြင္ သင္ဆိုလွ်င္ မည္ကဲ့သို႔လုပ္မည္နည္း။ ထိုကိစၥကို media မွတစ္ဆင့္ ဖြင့္ခ်ျပလွ်င္ မိမိတို႔ေရာင္းအားေကာင္းေနေသာ မုန္႔္မ်ားမွာ ေစ်းကြက္ထဲတြင္ နာမည္ပ်က္ႏွင့္အတူ ေရာင္းအားပါထိုးက်သြားမည္ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔မဟုတ္ဘဲ ဖြင့္မေျပာဘဲ ဆက္သြားမည္ဆိုလွ်င္ စားသံုးသူတို႔၏ က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ေပလိမ့္မည္။ မည္ကဲ့သို႔ျပဳလုပ္သင့္သည္ဟူေသာ က်င့္ဝတ္မွာ မိမိခံယူထားသည့္ ခံယူခ်က္အေပၚတြင္ မူတည္ေနေပလိမ့္မည္ ျဖစ္သည္။

ေနာက္တစ္ခုေျပာစရာရွိသည္က တစ္ခ်ိဳ႕ေသာအေျခအေန ကိစၥရပ္မ်ားတြင္ ဥပေဒအရၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ မွားေကာင္းမွားေနေပလိမ့္မည္။ မလုပ္သင့္တာလည္းရွိလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ္ လူတို႔၏ က်င့္ဝတ္အရ ဥပေဒကို ခ်ိဳးေဖာက္ၿပီး လုပ္ရသည့္ အခါလည္းရွိေပမည္။ဥပမာအားျဖင့္ လမ္းေပၚတြင္ ယာဥ္မေတာ္တဆ ထိခိုက္မႈ႔ျဖစ္ပြားေနသည္။ ထိခိုက္မိသူအား ေဆးရံုသို႔ အခ်ိန္မီ ပို႔ေဆာင္မွသာ အသက္ရွင္ႏိုင္မညိျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ဥပေဒမွ ျဖစ္ပြားသည့္ေနရာသို႔ ရဲ(သို႔)သက္ဆိုင္ရာမွ မွတ္တမ္းတင္ၿပီးမွ ေနရာေရႊ႕ေျပာင္းပိုင္ခြင့္ရွိသည္ဟု ေျပာျပထားသည္။ ထိုကဲ့သို႔ေသာ အေျခအေနတြင္ လူ႔သားတို႔၏က်င့္ဝတ္အရ လူ႔အသက္တစ္ေခ်ာင္း ကယ္ယူႏိုင္ေရးသည္သာ အေရးႀကီးသည္ျဖစ္သျဖင့္ ရဲ(သို႔)သက္ဆိုင္ရာမွ ေရာက္လာသည္အထိမေစာင့္ဘဲ ေဆးရံုသို႔ပို႔ေဆာင္ေပးခဲ့ပါလွ်င္ ဥပေဒအရ အေရးယူျခင္းကို ခံရႏိုင္ေပသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ဥပေဒကို ဆန္႔က်င္ခဲ့သည့္အတြက္ ဥပေဒအရမွားသည္ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ သို႔ေသာ္ လူ႔က်င့္ဝတ္အရၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္ေပသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ က်င့္ဝတ္သည္ ဥပေဒႏွင့္မတူညီဘဲ မိမိ၏ခံယူခ်က္ တန္ဖိုးထားမႈ့အေပၚတြင္ မူတည္ၿပီး တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး တူညီႏိုင္မည္မဟုတ္ပါ။

Photo Credit - google
Author @wailinn
MSC 144