Georges Seurat, Poseuses, 1886-1888, Barnes Foundation
Poseuses to "pozujące", ale wbrew pozorom to nie to samo co Modéles czyli "modelki". Uświadomienie sobie tej różnicy od razy wprowadza nas w samo sedno problematyki tego obrazu. "Pozujące" to znaczy przybierające pozy, po to aby wydać się kimś innym niż się jest w rzeczywistości, kimś lepszym, piękniejszym, bardziej atrakcyjnym. Trzy akty, które wyglądają jak trzy ujęcia tej samej postaci, zostały przeciwstawione znajdującemu się w tle wcześniejszemu obrazowi Seurata Niedziela na Grande Jatte. Nagość została przeciwstawiona zapiętej na ostatni guzik powierzchownej elegancji przechadzających się w niedzielne popołudnie paryżan. Nie sposób powstrzymać się od skojarzenia z końcową sceną Operetki Gombrowicza, gdzie nagość zwycięża obłudę i zakłamanie współczesnego społeczeństwa. A jednak ograniczanie się do takiego, społecznego, zinterpretowania przesłania artysty oznaczałoby przeoczenie szeregu innych istotnych znaczeń. Wracając do tytułu, trzeba zaznaczyć, że prawdopodobnie autorem jego autorem był Félix Fénéon a nie sam Seurat, jednak trafnie określa on istotę dzieła.
Georges Seurat, Studium do „Poseuses”, 1886-1887, Metropolitan Museum
Według jednej z interpretacji obraz ten miał być pokazem jego kunsztu, dowodem że metoda "chromoluminarystyczna" nadaje się do zastosowania nie tylko w scenach miejskich czy pejzażach, ale także w aktach - tradycyjnie uznawanych za najtrudniejszy temat malarski. Wiadomo skądinąd, że Seurat ogromną wagę przywiązywał do swego métier, trudno wyrazić po polsku ten zespół umiejętności artysty łączący w sobie zarówno zdolności jak i technikę. Co ciekawe métier było także najwyższym kryterium artystycznej doskonałości dla teoretyka sztuki wagneriańskiej Teodora de Wyzewy, który dostrzegał je w dziełach zarówno artystów dawnych, na przykład Rembrandta, jak i współczesnych, na przykład Renoira.
Przedstawienie trzech nagich modelek na jednym obrazie nieuchronnie przywodzi na myśl znany klasyczny temat, który w sztuce nowożytnej zawsze był okazją do jednoczesnego pokazania trzech aktów kobiecych, mianowicie Trzy Gracje (czy jak w dawnych książkach pisano Trzy Łaski). To skojarzenie jest tak silne, że dopiero po chwili widz uświadamia sobie, że Seurat odszedł całkowicie od tradycyjnego schematu zgodnie z którym bogini w środku przedstawiana była tyłem. Ale nie tylko ujęcie postaci różni się od antycznego pierwowzoru. Najistotniejszą różnicą jest całkowity brak kontaktu między modelkami, podczas gdy we wszystkich przedstawieniach tradycyjnych Gracje obejmują się przyjaźnie. Seurat pokazał trzy kobiety, przygotowujące się do pozowania starannie unikając jakiejkolwiek indywidualnej charakterystyki. Ten obraz jest świadectwem jego związku z tradycją malarstwa europejskiego.
Modelki pozujące w pracowni, ukazywane na tle dzieł sztuki były tematem często pojawiającym się w malarstwie akademickim. Seurat tak jak w Niedzieli na Grande Jatte nie starał się stworzyć realistycznego odwzorowania sceny we wnętrzu pracowni (przedstawił niewiele spośród zwykle obecnych w pracowniach artystów rekwizytów). godnie z akademicką praktyką wcześniej wykonał szereg studiów przygotowawczych. W ostatecznej redakcji tematu odszedł od wstępnej koncepcji. Między innymi zmienił proporcje postaci na niezgodne z zasadami perspektywy. Modelka siedząca po prawej stronie obrazu jest nieproporcjonalnie powiększona w stosunku do pozostałych. Można sobie wyobrazić o ile by musiała być wyższa, gdyby wstała. Tak samo obraz Niedziela na Grande-Jatte ukazany w tle zyskał jeszcze bardziej monumentalny charakter. Zmiany te wskazują wyraźnie, że to nie realistyczne oddanie rzeczywistości było w istocie celem artysty, ale uzyskanie zamierzonego wrażenia, czy, mówiąc językiem epoki, "emocji". Znaczące wydaje się także wybranie fragmentu obrazu z Wielką Kokotą. Czy mogłaby to być aluzja do faktycznej konduity jego modelek lub tylko stereotypów dotyczących modelek malarzy? Zdaniem Fénéona piszącego w 1888 roku było to "najambitniejsze dzieło nowej sztuki".
George Seurat - Zanim powstał pierwszy obraz (1)
Georges Seurat - Dzieciństwo i szkoła (2)
Georges Seurat - Aman-Jean o Seuracie (3)
Georges Seurat - Debiut na Salonie (4)
Georges Seurat - Puvis de Chavannes (5)
Georges Seurat - Akademicy i impresjoniści (6)
Georges Seurat - Lektury z czasu służby wojskowej (7)
Georges Seurat - Delacroix (8)
Georges Seurat - Ludzie przy pracy (9)
Georges Seurat - Rysunki (10)
Georges Seurat - Debiut na Salonie (11)
Georges Seurat - Kąpiel w Asnières (12)
Georges Seurat - Szkice do „Kąpieli w Asnières” (13)
Georges Seurat - „Kąpiel w Asnières” i jeszcze więcej szkiców (14)
Georges Seurat - I jeszcze więcej rysunków (15)
Georges Seurat - Ile można szkicować? (16)
Georges Seurat – I w końcu na Salonie (17)
Georges Seaurat - Studia do Grande Jatte (19)
Georges Seurat – Dziewczynka w białej sukience i inne postaci (20)
Georges Seurat - Fénéon po swojemu objaśnia Seurata (21)
Georges Seurat – jeszcze raz Rood, Seurat i Fénéon (22)
Georges Seurat - Paryscy wagnerianie (23)
Georges Seurat – dziwny impresjonizm (24)
Georges Seurat – Most w Bineau (25)
Georges Seurat – Le Bec du Roc (26)
Georges Seurat - głębiej w pejzaż (27)
Georges Seurat - pejzaże z Honfleur (28)
Georges Seurat – Poseuses (29)
