تأثیر سبک زندگی بدون تحرک بر مغز و حافظه

امروزه خیلی از افراد مجبورند در حین کار روزانه ساعت‌های متمادی پشت نمایشگر رایانه بنشینند و کار کنند. درحالی‌که پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد که نشستن بیش از حد باعث کوچک شدن بخشی از مغز می‌شود که در زمینه‌ی ذخیره کردن حافظه دخالت دارد.

این بخش از مغز لوب گیجگاهی داخلی است که بر اثر بی‌تحرکی و نشستن بیش از حد دچار آتروفی و کوچک شدن می‌شود. نکته‌ی دیگر آن است که حتی اگر افراد فعالیت فیزیکی خود را افزایش هم بدهند، باز هم نخواهد توانست اثرات زیان‌بار نشستن‌های طولانی را به‌طور کامل جبران کنند.

نکته‌ی دیگری که در این امر دخالت دارد، داشتن سطح فعالیت ذهنی بالا در زمان نشستن طولانی است. به عبارت دیگر، در صورتی که فرد در مدت زمانی که نشسته است، مشغول کارهای فکری شدید، مانند نوشتن و حل‌کردن جدول کلمات متقاطع و مانندِ آن، باشد، احتمال اینکه بخش حافظه‌ی مغز او دچار آتروفی شود، کمتر است. بر عکس، در افرادی که برای تماشای تلویزیون و یا کارهای مشابه—که نیازی به فعالیت ذهنی بالا ندارد—مدت‌های طولانی در وضعیت نشسته باقی می‌مانند، احتمال آتروفی شدن این بخش از مغز زیاد است.

یکی از راه‌کارهایی که امروزه در خیلی از شرکت‌ها استفاده می‌شود، این است که برای کارکنان، میزهای ویژه‌ای ساخته می‌شود که بتوانند در حالت ایستاده کار کنند. البته این میزها صندلی‌های خاصی نیز دارند که در صورت خستگی می‌توانند مدتی روی آن بنشینند و بیاسایند. علاوه بر این، کارکنان تشویق می‌شوند که در حین کار کردن، تمرینات و فعالیت‌های بدنی نیز انجام دهند، تا بدن آنها مدت طولانی در حالت بی‌حرکتی نباشد. البته بعضی از پژوهش‌ها نشان می‌دهد که میز‌های ایستاده ممکن است آن‌قدرها هم که فکر می‌کنیم، کارآیی نداشته باشد، و بنابراین، ضروری است که کارکنان حتماً فعالیت فیزیکی خود را افزایش دهند.

در حقیقت، به نظر می‌رسد عاملی که باعث بروز مشکل می‌شود، خود نشستن نیست، بلکه بی‌حرکت بودن افراد است. بنابراین، اگر کارکنان در حالت ایستاده نیز بی‌حرکت باشند، ایستادن به‌خودی‌خود فایده‌ی چندانی نخواهد داشت. بر این اساس است که در بعضی از شرکت‌ها میزهای کارکنان مجهز به تردمیل هستند، تا کارکنان در حال فعالیت به کار خود ادامه دهد. ولی مشکل این روش آن است که این‌گونه میزها باعث کم شدن بهره‌وری و عملکرد کاری افراد می‌شوند.

در ضمن، این نکته را نیز باید در نظر داشت که لازم است که فعالیت حرکتی به‌طور پیوسته در سرتاسر روز ادامه داشته باشد. اگر فرد تمام روز را در حالت نشسته بگذراند و بعد به‌عنوان مثال، یک ساعت را به ورزش سنگین در باشگاه اختصاص دهد، ممکن است این کار بیش از آنکه سودی داشته باشد، برای او زیان داشته باشد و حتی خطر بیماری‌های قلبی را پدید آورد.

بر این اساس، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که همواره باید سعی کنیم به‌طور پیوسته در تمام روز فعالیت بدنی داشته باشیم، تا توانایی ذهنی ما سالم بماند و دچار عوارض نشستن طولانی‌مدت نشود.