آسم وضعیتی است که در آن راههای هوایی تنگ میشوند و تنفس برای شخص دشوار میشود. در نتیجه، علایمی مانند خسخس سینه، سرفه، و تنگی نفس بروز میکند. شدت آسم در افراد مختلف متفاوت است، بهطوریکه شدت آن در برخی از افراد ممکن است به اندازهای باشد که نیاز به مراجعه به اورژانس پیدا کنند، درحالیکه برخی دیگر از افراد به راحتی آن را تحمل میکنند.
Image credit: Wikimedia Commons
با آنکه روشهای درمان بسیار خوبی برای علایم بیماری آسم کشف شده است، ولی این بیماری هنوز هم مشکلی بسیار جدی به شمار میرود، بهطوریکه میلیونها نفر در جهان به آن مبتلا هستند و هر سال چندین میلیون مراجعه به اورژانس به خاطر این بیماری اتفاق میافتد.
در مواردی که درمان و کنترل آسم به درستی صورت نگیرد، موجب گرفتاریهای زیادی برای بیمار میشود و حتی ممکن است عوارضی مانند ذاتالریه به دنبال آن بروز کند و فرد نیاز به بستری شدن در بیمارستان پیدا کند.
ویژگیهای آسیبشناسی آسم
بیماری آسم از نظر آسیبشناسی سه ویژگی عمومی دارد:
۱. انسداد راه هوایی: در این بیماری، به علت عوامل مختلفی، مانند آلرژی، هوای سرد، عفونتهای تنفسی، و عوامل دیگر، عضلات صافی که در جدار راههای هوایی قرار دارند، سفت میشوند و هوا نمیتواند آزادانه وارد یا خارج شود. به علت این انسداد، تنفس مشکل میشود و احساس تنگی نفس به وجود میآید. همچنین، در هنگام تنفس، صدای خسخس شنیده میشود.
۲. التهاب: در افرادی که مبتلا به آسم هستند، لولههای برونشی ریه قرمز و ملتهب میشوند. گفته میشود که این التهاب نقش مهمی در آسیب بلندمدت آسم به ریهها دارد. بنابراین، یکی از اصول مهم درمان آسم، معالجهی این التهاب است.
۳. تحریکپذیری راههای هوایی: راههای هوایی افراد مبتلا به آسم شدیداً حساس هستند. راههای هوایی در این بیماران نسبت به محرکهایی مانند گردهی گیاهان، گرد و غبار، و دود به شدت واکنش نشان میدهند.
عوامل محرک آسم
در افرادی که مبتلا به آسم هستند، عوامل مختلفی باعث تحریک راههای هوایی و شروع حملهی آسم میشوند. تماس با این محرکها باعث شروع و تشدید علایم بیماران میشود. برخی از عوامل محرک شایع آسم عبارتند از:
- عفونتهایی مانند سینوزیت، سرماخوردگی، و آنفولانزا
- عوامل حساسیتزا، از قبیل گردهی گیاهان، هاگ کپکها، شورهی بدن حیوانات، و گرد و غبار
- دود سیگار
- ورزش و فعالیت بدنی
- تغییرات دما و رطوبت هوا؛ هوای سرد
- داروهایی مانند آسپرین.
درمان آسم
مهمترین نکته در درمان آسم، پیشگیری و کنترل درازمدت آن است. بیمار باید عوامل محرک و ایجاد کنندهی حملات آسم را بشناسد و اقدامات لازم را برای اجتناب از این عوامل انجام دهد. در صورت بروز حملهی آسم، از اسپریهایی مانند آلبوترول برای درمان آن استفاده میشود.
داروهایی که در درمان آسم استفاده میشوند، شامل کورتیکواستروییدهای استنشاقی، عوامل تغییردهندهی لوکوترین، آگونیستهای بتا‑آدرنرژیک طویلالاثر، تئوفیلین، و داروهای دیگر هستند. عوامل ضدآلرژی نیز ممکن است در درمان آسم مورد استفاده قرار گیرند.