زبان فارسی یک زبان ترکیبی یا «سنتتیک» است، بدان معنا که با پیوستن وندها (پیشوندها یا پسوندها) به ریشهی واژهها واژگان جدید میآفریند. با این حال، گرچه زبان فارسی قابلیتهای واژهسازی زیادی دارد، ولی بسیاری از آنها در طول زمان زایایی کمتری پیدا کرده و امروزه دیگر واژههای جدید زیادی بر پایهی آن ساخته نمیشود.
برای نمونه، پیشوند «آ» معنای ضدیت میدهد. مثلاً «بردن» و «آوردن» یا «کندن» و «آکندن» متضاد یکدیگر هستند. اما آیا امروزه هم از این پیشوند برای ساختن واژههای جدید استفاده میشود؟
از هزار سال پیش که کلمات عربی به زبان فارسی وارد شدند، بر پایهی این واژهها نیز کلمات فارسی جدیدی ساخته میشد. مثلاً از کلمات «فهم» و «بلع» که از عربی وارد فارسی شدهاند، مصدرهای «فهمیدن» و «بلعیدن» ساخته شد.
امروزه با توجه به گسترش سریع علم و فناوری، هر روز نیاز به واژهها و اصطلاحات جدید داریم تا بتوانیم علم روز را با زبان فارسی بیان کنیم. بر این اساس، نیازمند آن هستیم که در زمینهی واژهسازی تلاشهای زیادی در زبان فارسی انجام شود. در پستهای بعدی در این مورد بیشتر بحث خواهیم کرد.