Herhangi bir arsa üzerinde yapılmakta veya ilerde yapılacak olan bir veya birden çok yapının kat, daire, büro, dükkan, mağaza, salon ve depo gibi ayrı ayrı ve başlı başına kullanmaya elverişli bölümleri üzerinde, yapı tamamlandıktan sonra geçilecek kat mülkiyetine esas olmak üzere, o arsanın maliki veya paydaşları tarafından arsa payına bağlı olarak kurulan irtifak hakkına Kat İrtifakı denir.
İmarlı bir arsanın imar durumuna uygun bir inşaat projesi yapılır ve ilgili belediyece tasdik ettirildikten sonra, inşaatın temel ruhsatı alınır; temel kazınıp inşaata başlanır ve bodrum kat veya su basmanı çıktıktan sonra, belediye temel üstü inşaat yapım izni ve ruhsatı verir. İnşaatın bu aşamasında, yani daha ortada inşaat yok iken bağımsız bölümlerin kat irtifakları kurulabiliyor ve kat irtifaklı tapular çıkarılabiliyor.
Kat irtifakı, inşaat çalışmaları tamamlanmamış veya henüz inşaat çalışmalarına başlanmamış olan bir proje üzerinde kat mülkiyeti kurulması hakkı tanınmasıdır. Kat irtifakı alındığında arsa olarak nitelendirilen tapu, belediyeden iskan ruhsatı alınmasının ardından tapu kadastroya bu ruhsatın iletilmesi ve tapu müdürlüğünün gerekli düzeltmeyi yapması sonucu bina tapusu özelliği kazanır.
Kat irtifakı olan bir bina tapuya kayıtlı demektir. Ruhsat alımı sırasında herhangi bir sıkıntı yaşanmayan bu tapu türlerinde her hak sahibinin kendi yeri bellidir.
Kat irtifakı, resmi senetle ve tapu siciline tescil ile doğar. Bu resmi senet tapu sicil müdürlüğünce düzenlenir . Kat irtifakına konu olan arsanın tamamı bir kişiye ait ise resmi senet düzenlenmeyip istem belgesi düzenlenmektedir.
Müteahhit tarafından projenin satılan kısmı için kat irtifaklı arsa tapusu verilir. Kooperatif alındığında kat irtifakı yapının bitiş aşamasına gelindiğinde kuralar çekildikten sonra verilir. Arsa üzerinden müteahhitten daire veya dükkan talep edildiği durumlarda arsa sahibine satış yapılmadan zaten mülk kendisine ait olduğu için yalnızca kat irtifakı verilir.
Kat irtifakı kat mülkiyetine geçişten bir önceki adım olarak da düşünülebilir. Burada hak sahipleri daha sonra tapu müdürlüğüne başvurarak kat mülkiyetli tapu sahibi olabilirler.
Bankalar bu tür tapuya sahip olan gayrimenkuller için de kredi kullandırabilirler.
