Józef Chełmoński, Sprawa u wójta, 1873
Okazuje się, że ten obraz ma nieszczęście być często tematem szkolnych wypracowań, o czym może świadczyć ilość ściąg na jego temat dostępnych w internecie. Gdyby jeszcze choć trochę miały one wspólnego z rzeczywistością! Autor jednej z nich dopatrzył się na obrazie orła z koroną i udało mu się wysnuć z tego faktu szereg konkluzji. Nad wejściem wisi godło ale z orłem carskim. Nad treścią obrazu trzeba by dłużej się zatrzymać. Na razie dość wspomnieć, że nie jest to idylliczny zimowy pejzaż ani obraz chłopomana zafascynowanego wiejskim żywiołem ale dzieło dość bezwzględnego obserwatora, który wsi nie idealizował. Po Powstaniu Styczniowym nie mógł inaczej. Zawdzięczam Franciszkowi Starowieyskiemu zwrócenie mi uwagi na medale, które kilku z przedstawionych uczestników tej sceny dumnie prezentuje. To medale przyznawane chłopom przez cara za udział w stłumieniu Powstania Styczniowego „Za usmirenie polskawo miatieża”.