از سالها پیش تصور میشد که لاکتات (اسید لاکتیک) مادهای است که در هنگام فعالیت شدید و خستگی در عضلات ساخته میشود، و در واقع، نشانهای از کمبود اکسیژن در سلولهای عضلانی است. اما اکنون بیش از پیش برای دانشمندان روشن شده است که در حقیقت، لاکتات یک مادهی مفید برای رویارویی بدن با فشار و استرس است و نقش مهمی در متابولیسم ایفا میکند.
جورج بروکس (George Brooks)، استاد زیستشناسی تلفیقی در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، در طول دهههای اخیر تلاش زیادی کرده است تا این تصور اشتباه را دربارهی لاکتات اصلاح کند. او اخیراً در مقالهای در مجلهی متابولیسم سلولی تاریخ تصورات غلط دربارهی اسید لاکتیک را مورد بررسی قرار داده است.
Image credit: pixabay.com
در واقع، اسید لاکتیک ملکول کوچکی است که در هنگام تمرینات ورزشی شدید سطح آن در خون بهطور قابل ملاحظهای افزایش پیدا میکند. بر این اساس، تصور میشد که لاکتات یک مادهی زاید عضلات در هنگام فعالیت شدید است.
بروکس و همکارانش از دههی ۱۹۷۰ کمکم متوجه شدند که لاکتات یک مادهی زاید نیست. بلکه نوعی سوخت است که همواره بهوسیلهی سلولهای عضلانی تولید میشود، و خیلی از اوقات، بهترین منبع تولید انرژی در بدن است. مغز و قلب هر دو با لاکتات بهتر از گلوکز کار میکنند.
در هنگام فعالیت فیزیکی شدید، سطح لاکتات افزایش زیادی پیدا میکند. تفسیر صورتحسابهای این مسئله آن است که این افزایش برای جبران استرس متابولیک صورت میگیرد.
اکنون دانشمندان به این نتیجه رسیدهاند که لاکتات چیزی نیست که بخواهیم از شر آن خلاص شویم، بلکه مادهای است که مادهای است که نقش مهمی در فرآیند ترمیمی بدن دارد و باید تقویت شود.
بعد از آسیب فیزیکی، آدرنالین سیستم عصبی سمپاتیک را فعالیت میکند و این موجب تولید لاکتات میشود.
بدن بدون این سوخت اضافی نمیتواند خودش را ترمیم کند. حتی دادن لاکتات اضافی در هنگام بیماری یا بعد از صدمه موجب تسریع روند بهبودی میشود. در واقع، معلوم شده است که لاکتات دستکم سه کاربرد مهم در بدن دارد: یک منبع عمدهی سوخت است، نقش مهمی در حفظ سطح قند خون دارد، و سیگنال قدرتمندی برای سازگاری متابولیک با استرس است.
