دانشمندان معتقدند که اثر گلخانهای که ناشی از تجمع گازهایی مانند دیاکسید کربن و متان در جو زمین است، منجر به افزایش دمای متوسط کرهی زمین میشود. پدیدهی گرم شدن کرهی زمین در طول دهههای گذشته سرعت گرفته است، و میتواند پیامدهای ناگواری برای محیط زیست سیارهی زمین به دنبال داشته باشد.
Image credit: pxhere.com
یکی از پیامدهای گرم شدن کرهی زمین (global warming) آب شدن یخهای قطبی است که ممکن است منجر به بالا آمدن سطح دریاها، طغیان رودخانهها، و طوفانهای قوی شود.
بهطور کلی، آب شدن یخهای قطبی به علت اینکه میزان آب شیرین را در اقیانوس افزایش میدهد، باعث به هم خوردن جریانهای آب موجود در اقیانوسها میشود و اثرات آبوهوایی و اقلیمی شدیدی را به دنبال خواهد داشت.
آب شدن یخهای قطبی به نوبهی خود جریانهای شدیدی را در درون اقیانوس ایجاد میکند. افزایش آب شیرین در منطقهی یخچالهای ذوب شده باعث شکلگیری آبهای عمیق و متراکم میشود. بهطور کلی، جریانهای اقیانوسی نقش مهمی در تنظیم حرارت کرهی زمین و جابهجا کردن حرارت بین مناطق مختلف کرهی زمین دارند، بهطوریکه به هم خوردن این جریانها ممکن است نهایتاً باعث پدیدههای آبوهوایی شدید و بلایای طبیعی در مناطق مختلف جهان شود.
در این زمینه، شایان توجه است که جریانهای اقیانوسی باعث انتقال حرارت از مناطق استوایی به مناطق دورتر میشود. این روند طبیعی موجب یکنواخت شدن و انتشار حرارت در کرهی زمین میگردد. در صورت به هم خوردن این روند، نظم طبیعی فصول در مناطق مختلف دچار اختلال شده و اثرات آبوهوایی شگرفی ایجاد میشود.
از طرف دیگر، در صورتی که پیشبینیها در زمینهی افزایش سطح آب دریاها به تحقق بپیوندد، شاهد زیر آب رفتن مقادیر زیادی از زمینهای ساحلی در نقاط مختلف جهان خواهیم بود؛ بهطوریکه بعضی از شهرها و حتی برخی از کشورها ممکن است به طور کامل زیر آب بروند. طبیعتاً چنین اتفاقی اثرات جمعیتی شگرفی خواهد داشت و از نظر انسانی و جمعیتی پیامدهای آن قابل توجه و شدید خواهد بود.
از زمان انقلاب صنعتی، انسانها شروع به استفاده از سوختهای فسیلی برای کاربردهای گوناگون کردند. مسئلهی تجمع دیاکسید کربن و دیگر گازهای گلخانهای به تدریج رو به افزایش نهاده و پدیدهی گرم شدن کرهی زمین را به دنبال داشته است. با وجود مذاکرات بینالمللی و اقدامات مهمی که در سالهای اخیر برای کاهش این مسئله انجام گرفته است، باید گفت که انسانها در زمینهی کنترل استفاده از سوختهای فسیلی ناموفق بودهاند، و سطح دیاکسید کربن در اتمسفر همچنان به افزایش خود ادامه میدهد.
تردیدی نیست که در چنین شرایطی، مهمترین مسئله اقدام عاجل برای جلوگیری از استفادهی بیرویه از سوختهای فسیلی و تغییر دادن منابع انرژی به انرژیهای تجدیدپذیر است. همچنین، سیاستها و الگوهای توسعه باید با در نظر گرفتن اصول توسعهی پایدار بازبینی شود، تا بتوان از شدیدتر شدن این معضلات در آینده جلوگیری کرد.
