به طور کلی، تصور بر این است که در انسان، بعد از دوران بزرگسالی بافت عصبی تکثیر نمیشود و نورونهای جدیدی ایجاد نمیشوند. در واقع، شواهد متعددی نیز در این زمینه یافت شده است. بهعنوان مثال، وقتی که فردی دچار قطع نخاع میشود، نورونهای قطع شده خیلی از اوقات ترمیم نمیشوند و فرد همچنان در حالت فلج باقی میماند.
Image credit: pixabay
ولی ممکن است وضعیت به این بدی هم که فکر میکردیم، نباشد. اخیراً گروهی از محققان در گروه روانپزشکی دانشگاه کلمبیا در آمریکا برای بررسی این مسئله مغز 28 فرد متوفا در سنین بین 14 تا 79 سال را مورد بررسی قرار دادند. آنها میخواستند ببینند که آیا پیری بر روند تولید نورونهای جدید تأثیر میگذارد یا خیر.
نکتهی جالب این است که این محققان در تمام سنین شواهدی از تولید نورونهای جدید پیدا کردند. البته نتایج آنها نشان داد که ایجاد عروق خونی جدید در مغز با افزایش سن کاهش مییابد. همچنین، نکتهی مهم آن است که آنها مشاهده کردند که گرچه در افراد مسن همچنان نورونهای جدید تولید میشود، ولی این نورونها، در مقایسه با افراد جوان، اتصالات کمتری تشکیل میدهند.
در این مطالعه، محققان نورونهای ناحیهی هیپوکامپ مغز را مطالعه کردند. هیپوکامپ ناحیهای از مغز است که خصوصاً در حافظه و نیز کنترل عاطفی دخالت دارد.
روشن است که این مطالعه که تا حدودی در تناقض با تصورات قبلی قرار دارد، میتواند نقش مهمی در درک ما از مغز انسان داشته باشد.
این مطالعه به تازگی در مجلهی «سلولهای بنیادی» (Cell Stem Cell) منتشر شده است.
قبل از هر چیز باید در نظر داشت که در مطالعات علمی صرفاً یک مطالعه نمیتواند ما را به نتیجهگیری قطعی برساند. کما اینکه همین یک ماه قبل، مطالعهی دیگری در مجلهی نیچر (Nature) به چاپ رسید که درست عکس این نتیجهگیری را نشان داده است.
با این حال، این دو مطالعه از نمونهها و روشهای متفاوتی استفاده کردهاند و بنابراین، نمیتوان با قطعیت یکی از آنها را قبول و دیگری را رد کرد.
با این حال، نکتهی مهم آن است که در صورت درست بودن مطالعهی جدید، میتوان گفت که شاید نویدبخش درمانهای جدیدی برای بیماریهای عصبی و مغزی خصوصاً در افراد سالمند باشد.
بهطوریکه میدانیم، بسیاری از افراد مسن با مشکلات حافظه، حرکت و تعادل، و سایر کارکردهای مغزی دست به گریبان هستند. ممکن است در آینده با درک بهتر سازوکار نورونهای مغز، راهکارهای جدیدی برای درمان این بیماران شناخته شود.
