Bugün günlerden iktidarın heryerdeliği!
Michel Foucault(Fuko) ve iktidarın heryerdeliği konusuna girmeden önce gelin hep birlikte iktidarı tanımlamaya çalışalım.
İktidar, bir işi yapabilme gücü, bu gücü kullanabilme yetisi ya da becerisidir.
Anayasal bakımdan iktidar, devleti yönetme yetkisine sahip kişi ya da kişilerdir.
Weber'e göre iktidar, en kaba şekilde bir iradenin diğerine baskın çıkmasıdır. Ona göre bu baskı, sadece ulus-devletlerde değil öteden beri var olan kabile, klan, aşiret ve Ortaçağ korporasyonlarındaki devlet öncesi toplumsal ve siyasal oluşumlarda da gözlenmiştir.
Foucault'a göre iktidar, ne olduğu tam olarak bilinmeyen, hem görünür hem de görünmez olan, hem açık hem de gizli olan ama her yerde var olan, anlaşılması veya tanımlaması güç olan şeydir. Çok karmaşık bir duruma verdiğimiz isimdir.
Ona göre iktidar, bir şefin, liderin veya bir hükümdarın ya da toplumsal bir grubun elinde bulunduğu ve zamanla kaybedeceği bir şey değildir.
Foucault'a göre iktidar, saymakla bitmeyecek kadar çok sayıda odaklar vasıtasıyla insanlar üzerinde hayatları boyunca uygulanan bir çeşit değişkendir.
İktidar ilişkisi, sadece devlet ya da onu yöneten belli bir grup ile bireyler, topluluklar arasında değil, aynı zamanda aile, işyeri ve arkadaş gruplarında, doktor - hasta münasebetinde ve aşkta ve cinsellikte var olan bir olgudur.
Gördüğümüz gibi her yerde iktidar olgusu, ilişkisi karşımıza çıkıyor. Bunu hissediyoruz, görüyoruz ya da uyguluyoruz.
Ancak Foucault'a göre iktidar ilişkisinin olduğu her yerde direnmenin (şiddetli direniş gösterme, kaçıp kurtulma, hileye başvurma ve durumu tam tersine çevirebilecek stratejiler) de var olacağıdır.
İktidar ilişkisi, bir öznenin başkasının davranışlarını değiştirmeye çalışması ise öznelerin direnci gösterecek özgürlükte olması da gerekmektedir.
Aksi taktirde eğer iki özneden biri tamamen ötekinin yönetimindeyse ve onun iradesi, davranışı üzerinde sınırsız ve sonsuz bir şekilde şiddet, baskı uygulayabileceği nesnesi haline gelirse bu durumda iktidar ilişkisinden söz etmek mümkün değildir.
Yani bir iktidar ilişkisinin var olması için her iki tarafın da belli bir özgürlüğe sahip olması gerekir. Yani herhangi bir toplumsal alanın her yerinde iktidar ilişkisine rastlanıyorsa o toplumsal alanın her yerinde özgürlük de vardır.
Sevgilerle...
Fotoğraflar: https://ludilozezanje.deviantart.com https://kitapalintilarim.wordpress.com