สวัสดีค่ะเพื่อนๆ
เมื่อเช้าเราไปเก็บยอดชะอมที่หลังบ้าน เพื่อจะเอามาเจียวไข่ชะอม กินกับน้ำพริกกะปิ ต้นชะอมที่ปลูกไว้ก็มีแค่ต้นสองต้นค่ะ ปลูกไว้กินนิดหน่อย ยิ่งเราเด็ดยอดเท่าไหร่ ยอดชะออยิ่งแตกมากเท่านั้น พอดีกับต้นกาหลงที่อยู่ใกล้ๆ ต้นชะอมออกดอกเต็มต้น ต้นกาหลงเราก็ปลูกไว้กินยอดอ่อนค่ะ เอาไปแกงส้มบ้าง เอาไปลวกจิ้มน้ำพริกบ้าง ผักต่างๆ ส่วนใหญ่เราปลูกเองไม่ค่อยได้ซื้อกิน เรียกได้ว่าเป็นผักปลอดสารพิษร้อยเปอร์เซ็นก็ว่าได้
ต้นกาหลงเป็นพันธุ์ไม้ที่มีถิ่นกำเนิดในป่าเมืองร้อนของหลายประเทศตั้งแต่ไทย ลาว พม่า กัมพูชา มาเลเซีย อินเดีย อินโตนีเซีย ฟิลิปปินส์ โดยจัดเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก มีความสูงของต้นประมาณ 1-3 เมตร เปลือกลำต้นเรียบเป็นสีน้ำตาล กิ่งอ่อนและยอดอ่อนมีขนสีขาวขึ้นปกคลุม ส่วนกิ่งแก่ผิวค่อนข้างเล็ก และไม่ค่อยมีขน ต้นกาหลงเป็นพันธุ์ไม้ที่มีอัตราการเจริญเติบโตปานกลาง เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนที่ระบายน้ำได้ดี ชอบความชื้นปานกลาง และชอบแสงแดดแบบเต็มวัน ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการตอน และการเพาะเมล็ด หากปลูกจากเมล็ดจะใช้ระยะเวลาประมาณ 2-4 ปี จึงจะออกดอกและติดฝัก
ใบกาหลง ใบเป็นใบเดี่ยวออกเรียงสลับ ลักษณะของใบเป็นรูปรีกว้าง ปลายใบเว้าลึกเข้ามาเกือบครึ่งใบ ทำให้ปลายแฉกสองข้างแหลม แยกเป็น 2 พู โคนใบมนเว้าเป็นรูปหัวใจ ส่วนขอบใบเรียบ ใบมีขนาดกว้างประมาณ 9-13 เซนติเมตร และยาวประมาณ 10-14 เซนติเมตร แผ่นใบเป็นสีเขียวอ่อน มีเส้นใบออกจากโคนใบประมาณ 9-10 เส้น ปลายเส้นกลางใบมีติ่งเล็กแหลม เส้นใบสีเขียวสด หลังใบเรียบเกลี้ยง ส่วนท้องใบมีขนละเอียดสีขาว ก้านใบยาวประมาณ 3-4 เซนติเมตร ส่วนหูใบลักษณะเรียวแหลมยาวประมาณ 1 เซนติเมตร ร่วงได้ง่าย และมีแท่งรยางค์เล็กๆ อยู่ระหว่างหูใบ โดยปกติแล้วต้นกาหลงจะผลัดใบในช่วงฤดูหนาว และเริ่มแตกใบอ่อนในช่วงฤดูร้อน
ดอกกาหลง ออกดอกเป็นช่อกระจะแบบสั้นๆ โดยจะออกบริเวณปลายกิ่ง ประมาณช่อละ 2-3 ดอก ก้านดอกยาวประมาณ 0.5-1.5 เซนติเมตร ดอกย่อยเป็นสีขาว มีกลิ่นหอมอ่อนๆ โคนก้านดอกมีใบประดับขนาดเล็ก ประมาณ 2-3 ใบ ลักษณะเป็นรูปสามเหลี่ยมเรียวแหลม ส่วนดอกมีลักษณะตูมเป็นรูปกระสวย ยาวประมาณ 2.5-4 เซนติเมตร เมื่อดอกบานเต็มที่จะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5-8 เซนติเมตร ดอกมีกลีบสีขาว 5 กลีบ ขนาดไม่เท่ากัน มีลักษณะเป็นรูปวงรี หรือรููปไข่กลับ ปลายกลีบมน โคนสอบ กว้างประมาณ 2 เซนติเมตร และยาวประมาณ 4-6 เซนติเมตร ส่วนกลีบเลี้ยงเป็นสีเขียวมีกลีบ 5 กลีบติดกันคล้ายกาบ ปลายกลีบมีลักษณะเรียวแหลม และแยกเป็นพูเส้นสั้นๆ 5 เส้น ดอกมีเกสรเพศผู้ 10 ก้าน ก้านชูอับเรณูแต่ละก้านจะยาวไม่เท่ากัน อับเรณูเป็นสีเหลืองสด ลักษณะเป็นขอบขนาน และมีเกสรเพศเมียอยู่ระหว่างกลางอีก 1 ก้าน มีขนาดใหญ่ และาวกว่าเกสรเพศผู้ ก้านชูเกสรเพศเมีย รังไข่รูปขอบขนาน และยอดเกสรเพศเมียมีลักษณะเป็นแผ่นกลม สามารถออกดอกไม้ตลอดทั้งปี
ผลกาหลง ผลมีลักษณะเป็นฝักแบน ขอบฝักเป็นสันหนา ส่วนปลายฝัก และโคนฝักสอบแหลม ปลายฝักมีติ่งแหลม ขอบของฝักเป็นสันหนา ฝักอ่อนเป็นสีเขียว เมื่อแก่แล้วจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล และในแต่ละฝักจะมีเมล็ดอยู่ประมาณ 5-10 เมล็ด เมล็ดมีขนาดเล็ก และแบน หรือเป็นรูปขอบขนาน โดยฝักจะแก่ในช่วงเดือนกันยายนถึงเดือนธันวาคม
ประโยชน์ของกาหลง
ดอกสามารถใช้รับประทานได้ และชาวเขาจะนิยมใช้ยอดอ่อนมารับประทาน ต้นกาหลงนิยมนำมาใช้ปลูกเป็นไม้ประดับกลางแจ้งในบริเวณอาคารบ้านเรือน และใช้ปลูกตามที่สาธารณะ อาจจะเป็นต้นแบบเดี่ยวๆ หรือใช้ปลูกเป็นกลุ่มๆ มีดอกสีขาวสวยงาม และมีกลิ่นหอม สามารถออกดอกได้ตลอดปี อีกทั้งรูปร่างของใบ และทรงพุ่มก็งดงาม สามารถจัดแต่งทรงพุ่มได้ง่าย ปลูกเลี้ยงได้สบาย ไม่ต้องการปุ๋ยมาก และขึ้นได้ดีในดินแทบทุกชนิด เพราะสามารถจับปุ๋ยจากอากาศได้เอง แต่ควรปลูกไม้พุ่มเตี้ยด้านหน้า เพื่อใช้บังโคนต้นที่เปิดโล่งอยู่ของต้นกาหลง