Własna studnia na działce: czy warto, po co i jakie są rodzaje? Woda do podlewania bez ograniczeń

piewca(55)

Published in

Polish HIVE

Words

1104

Reading

5 min

32m

Listen to this post

~7 min

Własna studnia na działce: czy warto, po co i jakie są rodzaje? Woda do podlewania bez ograniczeń

Własna studnia na działce to marzenie wielu ogrodników i właścicieli domów jednorodzinnych. Darmowa woda do podlewania warzyw, owoców i kwiatów, brak obaw o letnie zakazy poboru wody i niezależność od wodociągu to tylko część zalet. W tym artykule, otwierającym cykl o wodzie na działce, przyglądam się studni przede wszystkim oczami ogrodnika: ile wody naprawdę potrzebują uprawy, dlaczego studnia tak bardzo ułatwia podlewanie i czym różnią się abisynka, studnia kręgowa i głębinowa.

Ile wody potrzebuje ogród?

Łatwo nie docenić, ile wody pochłania działka w upalne lato. Warzywnik potrzebuje w zależności od upraw, pogody i ściółkowania od 25 do 50 litrów wody na metr kwadratowy tygodniowo. Trawnik zużywa około 3–5 litrów na metr przy każdym podlewaniu, więc trawnik o powierzchni 500 m² może wypić 10–15 tysięcy litrów wody w tygodniu.^[1]

Przykład: warzywnik 50 m² to w czasie suszy od 1,25 do 2,5 m³ wody tygodniowo, czyli kilka do kilkunastu metrów sześciennych w miesiącu. Z wodociągu za każdy metr płaci się według taryfy gminy, a w wielu miejscach także za ścieki, jeśli nie ma osobnego licznika ogrodowego. Ze studni ta sama woda kosztuje tylko prąd do pompy.

Dlaczego studnia to skarb dla ogrodnika

Bardzo tania woda do podlewania. Po jednorazowym koszcie budowy płacisz tylko za prąd do pompy, a przy pompie ręcznej nie płacisz nic. Możesz podlewać tyle, ile potrzebują rośliny, a nie tyle, na ile pozwala rachunek.
Niezależność w czasie suszy. W upalne lata gminy coraz częściej wprowadzają zakazy podlewania ogrodów wodą z sieci. Własna studnia sprawia, że warzywa nie usychają akurat wtedy, gdy najbardziej potrzebują wody.
Wygodne nawadnianie. Studnia z pompą i hydroforem daje ciśnienie, które wystarczy do zraszaczy, linii kroplujących i automatycznego nawadniania. Możesz podlewać codziennie rano bez noszenia konewek.
Większe i pewniejsze plony. Regularne, obfite podlewanie to podstawa dobrych zbiorów pomidorów, ogórków, cukinii i krzewów owocowych. Rośliny podlewane rzadziej, ale obficiej, głębiej się ukorzeniają.^[2]
Woda zawsze pod ręką. Do mycia narzędzi, napełniania oczka wodnego, poideł dla zwierząt i ptaków.

Rodzaje studni na działce

Abisynka (studnia wbijana)

Studnia abisyńska, potocznie abisynka, to najprostsza i najtańsza studnia, idealna na działkę rekreacyjną i do ogrodu. Składa się z rury o małej średnicy, zwykle 1–2 cale, którą wbija się lub wkręca w ziemię na głębokość kilku do kilkunastu metrów, aż do pierwszej warstwy wodonośnej. Na dole rury znajduje się igłofiltr, czyli perforowana końcówka z siatką, która zatrzymuje piasek.

Zalety: niski koszt, szybki montaż, mało miejsca. Abisynkę można wykonać nawet w budynku gospodarczym, a obsługuje ją tradycyjna pompa ręczna albo niewielka pompa powierzchniowa z hydroforem.
Na co uważać: pompa ręczna i powierzchniowa zasysają wodę tylko wtedy, gdy jej lustro leży nie głębiej niż około 7–8 metrów.^[3] Przed wbijaniem warto zapytać sąsiadów, na jakiej głębokości mają wodę. Abisynka pobiera wodę z płytkich warstw, więc nadaje się przede wszystkim do podlewania, a mniej do picia.

Studnia kręgowa (kopana)

To tradycyjne rozwiązanie znane od pokoleń. Studnię buduje się z betonowych kręgów o średnicy około metra, które opuszcza się w głąb ziemi w miarę wybierania gruntu spod spodu. Ma zwykle od kilku do kilkunastu metrów głębokości.

Zalety: działa jak podziemny zbiornik. Woda gromadzi się w szybie, więc można jednorazowo pobrać jej dużo, nawet gdy napływa z gruntu powoli. To duża zaleta przy podlewaniu większego ogrodu wężem lub zraszaczami.
Na co uważać: budowa jest droższa i bardziej pracochłonna niż abisynki. Szeroki szyb trzeba dobrze przykryć, żeby nie wpadały do niego liście, zwierzęta ani dzieci.

Studnia głębinowa (wiercona)

Wierci się ją specjalistyczną wiertnicą na głębokość od kilkunastu do kilkudziesięciu metrów. Wodę podnosi pompa głębinowa umieszczona w rurze, która radzi sobie nawet z lustrem wody leżącym kilkadziesiąt metrów pod ziemią.^[3]

Zalety: największa wydajność i najstabilniejsze źródło wody, także w czasie długiej suszy. Woda z głębszych warstw jest zwykle czystsza, więc po badaniu może służyć także w domu.
Na co uważać: to najdroższa opcja i wymaga firmy z wiertnicą.

Porównanie w skrócie

Cecha	Abisynka	Studnia kręgowa	Studnia głębinowa
Głębokość	kilka–kilkanaście m	kilka–kilkanaście m	kilkanaście–kilkadziesiąt m
Pompa	ręczna lub powierzchniowa	powierzchniowa lub głębinowa	głębinowa
Wydajność	mała–średnia	średnia, duży zapas w szybie	duża
Koszt	najniższy	średni	najwyższy
Najlepsza do	podlewania działki rekreacyjnej	podlewania większego ogrodu	domu całorocznego i dużego ogrodu

Podlewanie wodą ze studni: dobre praktyki

Pozwól wodzie się ogrzać. Woda ze studni jest zimna przez cały rok. Zimna woda może hamować wzrost roślin, a gwałtowne schłodzenie korzeni sprzyja chorobom grzybowym korzeni. W uprawach szklarniowych zaleca się wodę o temperaturze co najmniej 16°C.^[4] Najprościej pompować wodę do beczki lub zbiornika i podlewać nią po kilku godzinach, gdy nagrzeje się na słońcu. Szczególnie doceniają to pomidory, ogórki i papryka.
Podlewaj rano lub wieczorem, gdy woda mniej paruje, i nie w czasie silnego wiatru.^[2]
Pod korzeń, nie po liściach. Linie kroplujące i węże nawadniające podłączone do studni oszczędzają wodę i zmniejszają ryzyko chorób grzybowych na liściach.^[2] Więcej o chronieniu warzyw przed chorobami piszę w artykule o oprysku z jodyny.
Rzadziej, ale obficiej. Lepiej zwilżyć ziemię na 10–15 cm raz na kilka dni niż codziennie tylko powierzchnię.^[2]
Ściółkuj. Warstwa kory, słomy lub skoszonej trawy ogranicza parowanie, więc ta sama ilość wody starcza na dłużej.

Formalności w skrócie

Dobra wiadomość dla działkowców: studnia do 30 metrów głębokości, z której pobierasz średnio do 5 m³ wody na dobę na własne potrzeby, nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego ani pozwolenia na budowę. Warto jednak zajrzeć do miejscowego planu zagospodarowania, który może ograniczać budowę studni. Głębsza studnia albo większy pobór wymagają już pozwolenia i projektu robót geologicznych.^[5]

Przepisy określają też minimalne odległości studni: 5 m od granicy działki, 15 m od szamba i 7,5 m od osi rowu przydrożnego.^[6] Na rodzinnych ogrodach działkowych (ROD) obowiązują dodatkowo zasady regulaminu i trzeba uzgodnić studnię z zarządem ogrodu. Do celów spożywczych wodę ze studni trzeba najpierw przebadać w laboratorium. O tym napiszę w kolejnym artykule z cyklu.

Podsumowanie: co wybrać do podlewania?

Działka rekreacyjna, warzywnik i kwiaty, ograniczony budżet: abisynka, o ile woda jest płytko, do około 7–8 m.
Większy ogród, zraszacze i duży jednorazowy pobór: studnia kręgowa z zapasem wody w szybie.
Dom całoroczny, duży ogród, głęboko położona woda lub długie susze: studnia głębinowa.

Niezależnie od rodzaju studnia szybko się zwraca, jeśli na działce coś rośnie. Daje darmową wodę akurat wtedy, gdy rośliny potrzebują jej najbardziej, i spokój w czasie letnich zakazów podlewania. Połączona z beczką do ogrzewania wody i liniami kroplującymi staje się podstawą wydajnego, oszczędnego ogrodu.