استفاده از مهندسی ژنتیک برای مبارزه با مالاریا

با وجود همه‌ی پیشرفت‌هایی که در طول دهه‌های گذشته در زمینه‌ی بهداشت و سلامت همگانی در سطح جهان صورت گرفته است، مالاریا هنوز هم یکی از بیماری‌های شایع در سطح جهان است، که آمار تلفات و مرگ‌ومیر بالایی نیز دارد. مثلاً، در سال ۲۰۱۵ حدود نیم میلیون نفر بر اثر این بیماری جان باختند. اکثر این افراد کودکان زیر پنج سال هستند. اکثریت قریب به اتفاق آنها به کشورهای قاره‌ی آفریقا تعلق دارند. به‌طور کلی، سالیانه حدود ۲۰۰ میلیون نفر در سطح جهان به بیماری مالاریا مبتلا می‌شوند. به عبارت دیگر، هر سال حدود ۳ درصد کل جمعیت بشر گرفتار این بیماری می‌شوند. با وجود آنکه تنها درصد کمی از آنها به مرگ منجر می‌شود، ولی به‌طور کلی بیماری مالاریا با درد و رنج زیادی همراه است.

یکی از تکنیک‌های ژنتیکی که در طول دهه‌ی گذشته توسعه یافته است، تکنیک کریسپر (CRISPR) است، که ابزاری است که امکان ویرایش ژن‌ها را فراهم می‌کند. این تکنیکِ بسیار قدرتمند، امیدهای زیادی را در زمینه‌ی درمان بیماری‌های مختلف به وجود آورده است، و بیماری مالاریا نیز از این قاعده مستثنا نیست. هم اکنون ایده‌های زیادی برای مبارزه با مالاریا با استفاده از تکنیک مهندسی ژنتیک کریسپر ارائه شده است.

مالاریا یک بیماری انگلی است که به‌وسیله‌ی پشه آنوفل انتقال داده می‌شود. در تکنیک‌های پیشنهادی از روش‌های مختلفی استفاده می‌شود. در یکی از این روش‌ها پیشنهاد شده است که با بکارگیری مهندسی ژنتیک، از نوعی ژن خودخواه استفاده شود که سبب می‌شود که تمام پشه‌های جدید نر باشند. این موضوع منجر به کاهش جمعیت پشه می‌شود. در ضمن، باید دانست که معمولاً پشه‌های ماده عمل گزش و انتقال بیماری را انجام می‌دهند. بنابراین، با این روش می‌توان جمعیت پشه را به‌طور کلی از بین برد و با بیماری مالاریا مقابله کرد.

از طرف دیگر، از آنجا که عفونت پشه با انگل مالاریا یکی از حلقه‌های چرخه‌ی انتقال بیماری مالاریا است، در صورتی که بتوان پشه را با استفاده از مهندسی ژنتیک نسبت به انگل مالاریا مقاوم کرد، چرخه‌ی انتقال شکسته شده و از انتقال بیماری جلوگیری خواهد شد.

باید دانست که هنوز تبعات استفاده از روش‌های ژنتیکی و تغییر دادن ارگانیسم‌ها با استفاده از این روش‌ها به خوبی شناخته نشده است. از این رو محققان هنوز آمادگی استفاده از این روش‌ها برای مبارزه با بیماری مالاریا را به‌طور کامل به دست نیاورده‌اند. با این حال، این امیدواری در سطح بالایی وجود دارد که به‌زودی بتوان با استفاده از تکنیک‌های مهندسی ژنتیک، مقابله‌ی جدی و مؤثر با بیماری مالاریا انجام داد.