برای درک ساختار ظاهراً تصادفی مغز، میتوان آن را به سه بخش تقسیم کرد.
بخش عقبی و مرکزی مغز ما که حاوی ساقهی مغز، مخچه، و عقدههای قاعدهای است، تقریباً با مغز خزندگان یکسان است. این بخشها، که «مغز خزنده» نامیده میشوند، قدیمیترین ساختمانهای مغز هستند، و کارکردهای اساسی جانوری، مانند تعادل، تنفس، گوارش، ضربان قلب، و فشار خون، را کنترل میکنند.
جزء جدیدتر مغز، «مغز پستاندار» یا سیستم لیمبیک است، که تقریباً در مرکز مغز قرار گرفته، و بخشهایی از مغز خزنده را در بر میگیرد. سیستم لیمبیک در میان حیواناتی که در گروههای اجتماعی زندگی میکنند، از قبیل میمونها، برجستهتر است. این سیستم دارای ساختارهایی نیز هست که در عواطف دخالت دارند.
بخشهای مختلف سیستم لیمبیک که رفتارهای مهم را برای جانوران اجتماعی کنترل میکنند، عبارتاند از:
- هیپوکامپ: مرکز حافظه است.
- آمیگدال: جایگاه عواطف، به خصوص ترس، است.
- تالاموس: مانند یک ایستگاه رله است که سیگنالهای حسی را از ساقهی مغز جمعآوری میکند و سپس آنها را به قشرهای مختلف میفرستد.
- هیپوتالاموس. این قسمت، دمای بدن، ریتم شبانهروزی، گرسنگی، تشنگی، و جنبههای مربوط به تولید مثل و لذت را تنظیم میکند.
و بالاخره، سومین و جدیدترین ناحیهی مغز پستانداران قشر مغز است، که به رفتارهای شناختیِ عالی مربوط میشود. این قسمت در انسانها بیشترین توسعه را پیدا کرده است.