یکی از بزرگترین کشفیاتی که زندگی تمام انسانها را در یک قرن اخیر متحول کرده است، کشف پنیسیلین بوده است.
در گذشتهای نه چندان دور، انسانها بر اثر عفونت زخم یا بیماریهای عفونتی دیگر جان میباختند. حدود یک قرن قبل، کشف پنیسیلین این وضعیت را کاملاً دگرگون کرد. پنیسیلین و پس از آن آنتیبیوتیکهای دیگر به پزشکان امکان دادند که بسیاری از بیماریهایی را که بر اثر عفونتهای باکتریایی شدهاند، کنترل کنند.
آنتیبیوتیکها دستههای مختلفی دارند. برخی از آنها باکتریوسیدال هستند، یعنی قدرت کشتن باکتری را دارند، و برخی دیگر باکتریوستاتیک هستند، یعنی اینکه فقط رشد باکتریها را کُند میکنند، ولی نمیتوانند آنها را بکشند. برخی از آنتیبیوتیکها طیف باریکی دارند، یعنی تنها بر روی ردههای معدودی از باکتریها اثر میکنند، درحالیکه برخی دیگر وسیعالطیفاند و بر روی دامنهی وسیعی از باکتریها مؤثرند.
مشکلی که در رابطه با آنتیبیوتیکها وجود دارد، این است که پس از مدتی از مصرف یک ردهی آنتیبیوتیکی، معمولاً باکتریها بر اثر بروز جهشهای ژنی نسبت به آن آنتیبیوتیک مقاومت پیدا میکنند و لازم است که دستهی آنتیبیوتیکی دیگری جایگزین آن شود.
متأسفانه در چند دههی اخیر تحقیقات برای کشف دستههای آنتیبیوتیکی جدید کاهش یافته است. یکی از علل این امر آن است که آنتیبیوتیکها برای شرکتهای دارویی درآمد زیادی ایجاد نمیکنند، زیرا معمولاً بیمار با مصرف آنتیبیوتیک بهبود مییابد و نیازی به مصرف مداوم آن ندارد. از طرف دیگر، بیماریهای مزمن مانند دیابت و بالا بدون چربی خون نیاز به مصرف مداوم دارو ایجاد میکنند و داروهای درمان کنندههای این بیماریها منبع درآمد بالایی برای شرکتهای دارویی هستند. ازاینرو، بسیاری از شرکتهای داروسازی بیشتر تحقیقات خود را بر روی داروهای مربوط به بیماریهای مزمن متمرکز کردهاند.
در سالهای اخیر، سازمان بهداشت جهانی دربارهی احتمال بروز مقاومت آنتیبیوتیکی و پیدایش گونههای باکتری که نسبت به همهی آنتیبیوتیکهای موجود مقاوم هستند، هشدار داده است.