خودآگاهی

منظور از خودآگاهی یا آگاهی ویژگی خاصی است که انسان‌ها و برخی از نخستیان و جانوران نسبتاً باهوش از آن برخوردارند و به معنای آن است که موجود مفهوم «من» را درک می‌کند. یکی از آزمایش‌های مشهور آن این است که وقتی جانور در برابر آینه قرار می‌گیرد، متوجه می‌شود که تصویری که می‌بیند، خودش است.

خودآگاهی نکته‌ی اساسی درباره‌ی تعریف «حیات» است. به عبارت دیگر، هم‌اکنون بسیاری از پدیده‌هایی که در موجودات زنده دیده می‌شود، از قبیل بینایی و گفتار، در سیستم‌های کامپیوتری پیاده‌سازی شده است. اما هنوز روبوتی ساخته نشده است که «خودآگاه» باشد. بنابراین، فکر می‌کنم بین مفهوم «تکینگی» (به اصطلاح هوش مصنوعی نه فیزیک) و «خودآگاهی» ارتباط وجود دارد. به عبارت دیگر، ممکن است بروز پدیده‌ی تکینگی مقارن با خودآگاه شدن هوش مصنوعی باشد.

در حال حاضر، روبوت «سوفیا» که از سوی شرکت «هانسون روبوتیک» ساخته شده است، پیشرفت‌های قابل‌توجهی را در زمینه‌ی عواطف و احساسات، که زمانی تصور می‌شد مختص انسان‌ها باشد، نشان داده است. ولی آیا این روبوت خودآگاه است؟ فکر نمی‌کنم سازندگان آن هنوز چنین ادعایی داشته باشند. البته دکتر هانسون معتقد است که این روبوت هنوز مانند یک بچه است و باید با گذشت زمان و یادگیری بیشتر در زمینه‌ی عواطف و رفتارهای اجتماعی انسان‌ها به بلوغ برسد. فکر می‌کنم گذشت زمان نکات زیادی را در این زمینه روشن خواهد کرد.