ေလ့လာစရာ Electronic ပညာ အပိုင္း(၅)
၄။ Diode ( ဒိုင္အုပ္ )
Electronic ပညာကိုစိတ္ဝင္စားလွ်င္ေတာ့ Electronic Card ေတြမွာအျမဲျမင္ေတြ႔ေနရတဲ့ ပိစိေႏွာက္ ေတာက္ပစၥည္းကေလးေတြမွန္သမွ် သိထားဖို႔လိုလာတယ္ေလ။ အဲဒီမွာ Diode ( ဒိုင္အုပ္ ) ဆို တဲ့ေကာင္ ကလည္းသိမထားလို႔မျဖစ္တဲ့ ေကာင္ဆိုေတာ့ ေလ့လာရျပန္တယ္။ သူရဲ့အလုပ္လုပ္ပံုေတြကို မသိရင္ သူ႔ကို အသံုးခ်ဖို႔ဘယ္လြယ္ပါ့မလဲေနာ္။ ဒါေၾကာင့္ Diode ဆိုတာဘာပါလိမ့္လို႔ေလ့ လာၾကည့္ပါတယ္။
Diode (ဒိုင္အုပ္) ဆိုသည္မွာ လွ်ပ္စီးေၾကာင္းမ်ားကို ဦးတည္ရာတစ္ဖက္တည္းကိုသာ သီးသန္႔ စီးဆင္းခြင့္ၿပဳေသာအီလက္ထေရာနစ္ ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးၿဖစ္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ကၽြန္ေတာ္သိထားတာလည္း AC ကေန DC ေျပာင္းေပးတာဆိုေတာ့ အျပန္အလွန္လွ်ပ္စီးကေန ဦးတည္ရာတစ္ဖက္တည္းကိုစီးေစတဲ့ DC( Direct Currence )ကိုဆိုလိုေၾကာင္းပါ။အဆိုပါ ဂုဏ္သတၱိေၾကာင့္ ဒိုင္အုပ္မ်ားကိုလွ်ပ္စီးၿပဳၿပင္ ေၿပာင္းလဲေသာ ေနရာမ်ားမွာ အသံုးမ်ားပါတယ္။ဒိုင္အုပ္ရဲ႕ ငုတ္တစ္ဖက္ တစ္ခ်က္ဆီ ကို Anode နဲ႔ Cathode လို႔ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။သာမန္ဒိုင္အုပ္ေတြမွာ ဒိုင္အုပ္ရဲ႕ ငုတ္တစ္ဖက္မွာရွိတဲ႔ အေရာင္ လိုင္းေလးကို ၾကည့္ပီး Anode နဲ႔ Cathode ကို အလြယ္တကူပဲခြဲၿခားနုိင္ပါတယ္။
Diode ရဲ႕ သာမန္အလုပ္လုပ္ပံုမွာ
Anode မွ Cathode သို႔ အေပါင္းဗို႔ကိုသာ သီးသန္႔ စီးဆင္းေစပါတယ္။
Cathode မွ Anode သို႔ အနုတ္ဗို႔ကိုသာ သီးသန္႔ စီးဆင္းေစပါတယ္။
Where
ID = Diode current in amps
Is = Saturation current in amps
(typically 1 x 10 -12 amps)
e= Euler’s Number (~ 2.718281828)
VD = Voltage applied across diode in volts
(အေပါင္းဗို႔သာ စီးဆင္းခြင့္ၿပဳပံု)
(အနုတ္ဗို႔ကိုသာစီးဆင့္ခြင့္ၿပဳပံု)
သို႔ေသာ္လည္း Zener Diode ေတြကို ဗို႔အားတသမတ္တည္း တည္ၿငိမ္ေစဖို႔လိုအပ္တဲ့ အီလက္ထေရာ နစ္ပါတ္လမ္းမ်ားမွာ အသံုး ၿပဳၾကပါတယ္။Diode ရဲ႕ သတ္မွတ္ထားတဲ႔ ဗို႔အားကို ၿဖတ္သန္းစီးဆင္းေစၿပီး သတ္မွတ္ဗို႔အားထက္ ေက်ာ္လြန္ လာပါက Break Down ( ျဖတ္ခ်)အေၿခေနကို ေရာက္သြားေစပါတယ္။ Zener Diode ရဲ႕ သတ္မွတ္ဗို႔ အားကို ဒိုင္အုပ္ရဲ႕ ကိုယ္ထည္ေပၚမွာ ေရးသားေဖာ္ၿပေပးထား ပါတယ္။
SMD ဒိုင္အုပ္ေတြနဲ႔ အၿခား ဖြဲ႔စည္းပံုမတူတဲ႔ဒိုင္အုပ္မ်ားကိုေတာ့ Multimeter(မ်ိဳးစံုတိုင္းနိုင္ေသာ မီတာ) ၿဖင့္သာတိုင္းတာၿပီး ခြဲၿခားနုိင္ပါမယ္။
ဒိုင္အုတ္ အမ်ား အျပားရွိေသာ္လည္းအေျခခံအားျဖင့္သိသင့္ေသာဒိုင္အုတ္မ်ားမွာ(၄)မ်ိဳးသာရွိပါသည္။
၁။ Signal diode ဆစ္ဂနယ္ဒိုင္အုတ္
၂။ Power diode ပါဝါ ဒိုင္အုတ္
၃။ Zina diode ဇီနာဒိုင္အုတ္
၄။ LED ( light emitting diode)
စသည္တို႕ျဖစ္ၾကသည္။
Signal diode သည္ လူနားျဖင့္မျကားနိုင္ေသာ ေရဒီယိုလိႈင္းမ်ား( radio wave) မ်ားကို လူနားျဖင့္ျကား နိုင္ေသာ ေအာ္ဒီယိုလိႈင္းမ်ား( audio wave) ျဖစ္ေအာင္လိႈင္းစစ္ေပးသည္။ဒီေနရာမွာ ကၽြန္ေတာ္မရွင္း လင္းခဲ့ ေသာအခ်က္တစ္ခု နားလည္လာရပါသည္။ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားကေန အသံလိႈင္းအျဖစ္ဘယ္သူေျပာင္းေပးတာ လဲ ဆိုေသာျပႆနာကို Signal diode က လုပ္ေဆာင္ေပးေၾကာင္းသိရပါျပီ။
Power diode သည္ AC လ်ွပ္စီးဗို႔( Alternating current) မွ DC လ်ွပ္စစ္ ( Direct current) ျဖစ္ ေအာင္ေျပာင္းလဲေပးသည္။ဒါကေတာ့ အေစာၾကီးထဲကသိနားလည္ျပီးျဖစ္ပါသည္။
Zina diode သည္ လ်ွပ္စစ္ဗို႕အားကို တသမတ္ထဲျငိမ္ေနေအာင္လုပ္ေဆာင္ေပးသည္။ ဥပမာ 12V Zina diode ကိုအသံုးျပဳထားပါက 12 Volts ပံုမွန္ရရွိေနေအာင္လုပ္ေဆာင္ေပးျပီးေက်ာ္လြန္ပါက 12 Volts ထိ ျပန္လည္ေလ်ွာ့ခ်ေပးသည္။ ဒီ diode ၏ အလုပ္လုပ္ပံုကိုနားလည္သြားသျဖင့္အရင္က ပံုမွန္ Volt အားမရရွိလွ်င္ ဘယ္လိုလုပ္ပါ့မလဲဟုစဥ္းစားခဲ့ဘူးေသာ ျပႆနာလည္းေျပလည္သြားပါသည္။
LED ( light emitting diode) သည္ ေရာင္စံုမီးေလးမ်ားျပဳလုပ္ေသာမီးလံုးေလးမ်ားျဖစ္ၾကျပီး ၎တို႕ သည္ဒိုင္အုတ္အမ်ိဳးအစားတြင္ပါဝင္သည္။ယေန႔ေခတ္စားလွေသာ LED မီးလံုးကေလးမ်ားလည္း Diode အမ်ိဳးအစားတြင္ပါဝင္ေၾကာင္းသိရပါသည္။
ဒိုင္အုတ္မ်ားတြင္ Cathode( K ) နွင့္ Anode (A) ဟူ၍အစြနး္နွစ္ဖက္ရွိျပီး Cathode ဖက္တြင္ အမွတ္ အသား အရစ္ေလးပါသည္။
ဤမွ်ေလာက္ဆိုလွ်င္ Diode(ဒိုင္အုပ္)အေၾကာင္း အၾကမ္းဖ်င္းနားလည္ျပီဟု ယူဆပါသည္။ Diode (ဒိုင္အုပ္) အမ်ိဳးအစားမ်ားအလိုက္ သံုးစြဲတတ္ရန္လိုအပ္သည့္အတြက္ အသံုးဝင္ပံုမ်ားကို ေသေသခ်ာခ်ာ သိရွိနားလည္ထားရပါမည္။
ေရးသားသူ -မင္းစိုးႏိုင္
MSC010
Photo google