image source:(google)
ဥပမာအေနနဲ႔ ျပရရင္ အသန႔္စင္ဆုံး ဇမၺဴရဇ္ေ႐ႊ အဆင့္ရေအာင္သိဃၤနိတ္ေ႐ႊကိုထပ္မံသန႔္စင္တဲ့နည္းေလး ေဖာ္ျပေပးလိုက္တယ္။ `သိဃၤနိတ္ေ႐ႊ ၄ိ ၂ ံ ၂ ဆံ ၃ ႏွံ႔ (ႏွမ္း) ၁ မုံညင္(း) ၆ သံေခါင္ (သန္းေခါင္း) ၂ ကညစ္ေခ်ကို ၃ိ ၃ူ ၁ဲ ၄ ံ ၂ ဆံ ၂ နံ ၁ မုံညင္ ၃ သံေခါင္ ၂ ကညစ္ေခ် တင္ေအာင္ ေလွ (ေလွာ္) မွ ဇမၺဴရဇ္ေ႐ႊ ျဖစ္၏။´ ေရဂဏန္းကို ေဖာ္ျပတဲ့ေနရာမွာ ထုထည္ရွာပုံေတြ၊ ေရကန္ကေန ေရထုတ္တဲ့အခါ ၾကာမယ့္ အခ်ိန္နာရီ တြက္ပုံေတြကို ပုစာၦ ၅ ပုဒ္နဲ႔ ျပထားတယ္။ စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းတဲ့ ပုစာၦတစ္ပုဒ္ကို တင္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။ ပုစာၦ။ ဖလားတလုံးသဥ္ အဝန္းေျခာက္ေတာင္ ေစာက္ ၁ၤ (ေတာင္) ေရအျပဥ္ရွိ၏။ ထိုေရကို မုံဉင္ေစ့ရွိေဖာက္ေသာ္ဘယ္မွ်ေလာက္ေသာကာ(လ)မွ ေရကုံအံ့နဥ္။ အေျဖ။ ၃ လႏွင့္ ၂ ရက္ ၉ နာရီ ႏွစ္ပါဒ္ ၆၂ ဗီဇနာမွ ေရကုန္၏။ ဆီမီးဂဏန္းတြက္နည္းထဲမွာလည္းထုထည္ရွာနည္းကို အေျခခံၿပီး ဖေယာင္းတုံးႀကီးကေန ဖေယာင္းတိုင္ေတြ ျပဳလုပ္ရင္ ရလာမယ့္ ဖေယာင္းတိုင္ အေရအတြက္ကို ရွာတဲ့နည္းေတြ၊ ဖေယာင္းတိုင္ကို မီးထြန္းရင္ အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ၾကာမွ ကုန္မလဲလို႔ တြက္တဲ့နည္းေတြကို ပုစာၦ ၅ ပုဒ္နဲ႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။ သစ္ပင္ဂဏန္းမွာေတာ့ သစ္ခြဲစိတ္ျဖတ္ေတာက္တာနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ သစ္တြက္နည္းေတြ၊သစ္လုံးကိုပါးပါးလႊာထုတ္တဲ့ တြက္နည္းေတြ အျပင္ သစ္ပင္ကို အေဝးကၾကည့္ၿပီး အျမင့္ရွာနည္းေတြ အပါအဝင္ ပုစာၦ ၇ ပုဒ္နဲ႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။ သစ္ပင္အျမင့္ရွာပုံက ဂ်ီဩေမႀတီဘာသာရပ္ (Geometry) ကို အေျခခံထားတယ္။ ေလွဂဏန္းကို ျပရာမွာ သေဘၤာနဲ႔ ခရီးထြက္ရင္ ၾကာျမင့္ခ်ိန္၊ ဆိုက္ေရာက္ခ်ိန္ ေန႔ရက္ကို တြက္တဲ့ ပုစာၦေတြနဲ႔ အကၡရာသခ်ၤာ (Algebra) သေဘာပါတဲ့ ဆင္၊ ျမင္း၊ ကြၽဲ၊ ႏြား၊ ေလွနဲ႔ တစ္ဖက္ကမ္းကို ကူးတဲ့ ပုစာၦမ်ိဳးေတြကို နမူနာပုစာၦ ၅ ပုဒ္နဲ႔ တြက္ျပထားတယ္။ သားေရဂဏန္းမွာေတာ့ သားေရခ်ပ္ကို လွီးျဖတ္ရာမွာ ေလးေထာင့္ပုံ၊ စက္ဝိုင္းပုံ စတဲ့ ပုံစံအမ်ိဳးမ်ိဳးရဲ႕ဧရိယာနဲ႔အဝန္းတြက္နည္းေတြကို ပုစာၦ ၅ ပုဒ္နဲ႔ တြက္ခ်က္ျပထားတယ္။ ေျမဂဏန္းမွာ ေျမႀကီးကေန အုတ္ထုတ္ရာမွာ ထြက္ရွိမယ့္ အုတ္ခ်ပ္ေရ ခန႔္မွန္းပုံ၊ ၿမိဳ႕႐ိုး တိုက္တာ အိုးအိမ္ တည္ေဆာက္ရာမွာ အုတ္လိုအပ္မႈ လယ္ယာေျမကြက္ ပုံစံအမ်ိဳးမ်ိဳး ပယ္ဖြဲ႕နည္းေတြကို ဥပမာ ပုစာၦေပါင္း ၃၀ နဲ႔ က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ ေဖာ္ျပထားတယ္။ တတိယပိုင္းမွာ နည္းတဆယ့္ေျခာက္ပါး ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ သခ်ၤာနည္းေပါင္း ၁၆ နည္းကို ပုစာၦေပါင္း ၇၆ ပုဒ္နဲ႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။ အဲဒီနည္းေတြကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္ အေနနဲ႔ ေဖာ္ျပရရင္ ႏွစ္ထပ္တိုးတြက္နည္း၊ အခ်ိဳးတြက္နည္း၊ မေရမရာညီမွ်ျခင္း (Indeterminate equation) တြက္နည္း၊ သခ်ၤာေပါင္းပြားကိန္း (Arithmetic progression) တြက္နည္း၊ သခ်ၤာဆပြားကိန္း (Geometric progression) တြက္နည္း၊ အကၡရာသခ်ၤာ ညီမွ်ျခင္း (Algebra equation) တြက္နည္း၊ ဆခြဲကိန္း တြက္နည္း၊ ဘုံသုဥ္းကိန္း တြက္နည္း တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီက်မ္းရဲ႕ ေနာက္ဆုံးအပိုင္း စတုတၳပိုင္းမွာေတာ့ ေရွ႕ပိုင္းက နည္းေတြကို အေျခခံၿပီး ပုစာၦေပါင္း ၃၀ ကို ထပ္ၿပီး တြက္ျပထားပါတယ္။ ဂဏန္းသခ်ၤာ ပညာဝဎ္ဍနက်မ္းကို ၿခဳံငုံၾကည့္ရင္ ေရွးျမန္မာေတြရဲ႕ လယ္ယာအိုးအိမ္ စတဲ့ စားဝတ္ေနေရး လူေနမႈစနစ္ကို လက္ေတြ႕ အေထာက္အကူျပဳတဲ့ သခ်ၤာတြက္နည္းေတြကို ေဖာ္ျပထားေၾကာင္း ေတြ႕ရတယ္။ ဒါ့အျပင္ စက္ဝိုင္းေတြရဲ႕ ဧရိယာ၊ စက္လုံး၊ ထုလုံး၊ ထုခြၽန္ေတြရဲ႕ ထုထည္ရွာပုံ၊ ဂဲဩေမႀတီရဲ႕ အေျခခံေတြ၊ သခ်ၤာေပါင္းပြားကိန္း၊ ဆပြားကိန္း၊ အခ်ိဳးဆက္ေတြ၊ အကၡရာသခ်ၤာတြက္နည္းေတြကိုပါ ထည့္သြင္း ေဖာ္ျပထားတာကို ေထာက္ရႈမယ္ဆိုရင္ အဲဒီအခ်ိန္က ျမန္မာေတြရဲ႕ သခ်ၤာအဆင့္ ျမင္းမားေၾကာင္း ေတြ႕ရတယ္။ ဗဒုံမင္း လက္ထက္ မတိုင္မီကတည္းက ျမန္မာ့ သခ်ၤာပညာဟာ ပီပီျပင္ျပင္ အဆင့္ျမင့္ျမင့္ ရွိေနၿပီ ဆိုတာကို ဒီ ၁၇၇၄ ခုနစ္က သခ်ၤာက်မ္းနဲ႔ လက္ဆုတ္လက္ကိုင္ ျပၿပီး သက္ေသထူလိုက္ပါေတာ့တယ္။
