Leon Wyczółkowski, Stańczyk, 1898, MNK
Myślę, że ten obraz zapamiętuje każdy, kto odwiedza galerię malarstwa polskiego w Muzeum Narodowym w Krakowie. Prawie wszystko o tym obrazie napisano. Stańczyk to oczywiście postać z obrazu Matejki, błazen króla Zygmunta Starego ale także bohater Wesela Wyspiańskiego. Patriotyczna interpretacja tego obrazu zdominowała całkowicie jego odczytanie. Stańczyk, tak jak u Matejki i tak jak u Wyspiańskiego wpada w rozpacz wyciągając lalki, które zaraz wezmą udział w szopce i bez wątpienia zredukowanie jego współczesnych do roli lalek w szopce odnosi się do ich braku woli odzyskania Niepodległości. Ale w XIX wieku motyw lalki stawał się coraz popularniejszy. Czasem ludzie byli przedstawiani jak lalki, tak jak w Cyrku Seurata, a po Wyczółkowskim tak właśnie przedstawiał swoich bohaterów Witold Wojtkiewicz. Stańczyk Wyczółkowskiego stał się pomostem pomiędzy Matejką a Wojtkiewiczem.
