در یک مطالعهی جدید، پژوهشگران موفق شدند بیش از ۱۲۰۰ گونهی ژن را که در ارتباط با موفقیتهای تحصیلی و سالهای تحصیلات فرد هستند، شناسایی کنند. به این ترتیب، دانشمندان یک نمرهی چندژنی ایجاد کردند که میتواند بیش از ۱۱ درصد از تغییرات در تعداد سالهای تحصیل را در بین افراد توضیح دهد.
در این مطالعه که بهوسیلهی محققان آمریکایی انجام شد، بیش از ۱٫۱ میلیون شرکت کننده از ۱۵ کشور جهان مشارکت داشتند. این مطالعه در مجلهی نیچر ژنتیک منتشر شده است، و یکی از بزرگترین مطالعات ژنتیکی در انسان به شمار میرود.
Image credit: The Economist
پژوهشگران معتقدند که این مطالعه توانسته است نقش مهم ژنتیک در تأثیرگذاری بر رفتارهای پیچیدهی انسان را تا حدودی توضیح دهد.
در واقع، رفتارهای مانند عملکرد و موفقیت تحصیلی، رفتارهای پیچیدهای هستند. با این حال، مطالعاتی از این قبیل میتوانند معماری ژنتیکی و عوامل مؤثر بر این رفتار پیچیده را تا حدودی روشن کنند.
این مطالعه یک متاآنالیز کمّی بود. دهها پژوهشگر در طول بیش از دو سال، اطلاعات ژنتیکی و پرسشنامههای مربوط به موفقیت تحصیلی را از شرکت کنندگان اروپایی ۳۰ ساله و بالاتر مورد آنالیز قرار دادند.
این اطلاعات از ۷۱ مجموعهی دادهها استخراج شد، از جمله برخی از مجموعههای دادههای بسیار بزرگ که مربوط به کشور انگلستان بود و همچنین دادههای ژنتیکی اشخاص در شرکتهایی که آزمایش ژنتیکی بر روی افراد انجام میدهند.
البته باید دانست که محققان در این مورد هشدار دادهاند که نباید این ژنها را به عنوان ژنهای موفقیت تحصیلی در نظر گرفت، زیرا عموماً رفتارهای پیچیدهای مانند تحصیل و موفقیت تحصیلی تحت تأثیر عوامل متعددی هستند. با این حال، این مطالعه برخی از عوامل مؤثر بر تکمیل سالهای تحصیل در مدرسه و دانشگاه را مشخص کرده است.
بر اساس مطالعهای که محققان انجام دادند، مشخص شد که این نمرهی چندژنی میتواند ۱۱ تا ۱۳ درصد از تغییرات در سالهای تحصیل را بین افراد توضیح دهد. بر این اساس، توان پیشبینی کنندهی این نمره از نظر موفقیت تحصیلی معادل با عوامل جمعیتی از قبیل درآمد خانوار و یا تحصیلات مادر است.
با این حال، باید در نظر داشت که داشتن یک نمرهی چندژنی پایین بههیچوجه بدان معنا نیست که شخص نخواهد توانست به سطح بالایی از تحصیلات دست پیدا کند، زیرا عوامل دیگر و نیز موقعیت اجتماعی-اقتصادی، موقعیت خانواده، جاهطلبی خود فرد، و عوامل مختلف دیگر نیز علاوه بر ژنها در این زمینه نقش ایفا میکنند.
James J. Lee, et al.: Gene discovery and polygenic prediction from a genome-wide association study of educational attainment in 1.1 million individuals. Nature Genetics (2018). DOI: 10.1038/s41588-018-0147-3