علامت اصلی سرمایهداری، تملک خصوصی دارایی و کارکرد بازار است. در سوسیالیسم خالص، کل داراییها در اختیار دولت است. فعالیت اقتصادی تحت هدایت تأثیرات بازار نیست، بلکه به وسیلهی یک برنامهی مرکزی کنترل میشود.
سوسیالیسم انواع مختلفی دارد. حکومت اتحاد شوروی سابق به سوسیالیسم خالص نزدیکتر بود، ولی مثلاً در انگلستان هم برخی برنامههای الهام گرفته از سوسیالیسم، مانند مراقبت پزشکی، وجود دارند.
بین سرمایهداری و سوسیالیسم، از نظر تأثیر اقتصادی، دو تفاوت مهم وجود دارد. در سرمایهداری، تساوی درآمد کمتر از سوسیالیسم است. این تا حدودی به خاطر نقش سود در جامعهی سرمایهداری است. علاوه بر این، در سرمایهداری، رشد اقتصاد بر خلاف سوسیالیسم که تحت کنترل مرکزی است، تا حد زیادی به وسیلهی سرمایهگذاری بخش خصوصی و فعالیت تولیدی مشخص میشود.