OSI Seven Layer အေၾကာင္း
OSI Seven Layer ဆိုတာ Networking level မွာ အရမ္းအေရးပါတဲ့ေနရကပါဝင္ပါတယ္။ သူကဘာလည္းဆိုရင္ မတူညီတဲ့ Network ေတြကို Communication ရွိေအာင္၊ ရေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးတာျဖစ္ပါတယ္။ အရွည္ေကာက္ကေတာ့ OSI( Open System Interconnect) ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕မွာ Layer( အလႊာ )အေနနဲ႕ ၇လႊာ ပါဝင္ပါတယ္။
သူကဘယ္လို Communication ရေအာင္ ခ်ိတ္ဆက္ေပးတာလည္းဆိုရင္ ဥပမာအေနနဲ႕ Apple company က သူ႕ရဲ႕ (A) နည္းပညာကို အသံုးျပဳပီးေတာ့ သူ႕ရဲ႕ network ၾကီးကို ခ်ိတ္ဆက္လုပ္ငန္းလည္ပတ္ေနပါတယ္။ IBM company က သူ႕ရဲ႕ (B) နည္းပညာကို အသံုးျပဳပီးေတာ့ သူ႕ရဲ႕ network ၾကီးကို ခ်ိတ္ဆက္ပီး လုပ္ငန္းေတြ လည္ပတ္ပါတယ္။ Android company က သူ႕ရဲ႕ (C) နည္းပညာကို အသံုးျပဳပီးေတာ့ သူ႕ရဲ႕ network ၾကီးကို ခ်ိတ္ဆက္လည္ပတ္လုပ္ကိုင္ပါတယ္။ အဲ့လို မတူညီတဲ့ company ေတြက မတူညီတဲ့ နည္းပညာေတြကို အသံုးျပဳပီး လည္ပတ္လုပ္ကိုင္ေနတာက သူတို႕ဘာသာ သူတို႕ ရပ္တည္မယ္ဆိုရင္ ဘာအခက္အခဲမွ မရွိပါဘူး။ သူ႕နည္းပညာ သူ႕company မို႕လို႕ပါ။ အဲ့ဒီ company ၾကီး ၃ ခု ခ်ိတ္ဆက္ဖို႕ျဖစ္လာတဲ့အခါမွာေတာ့ အခက္အခဲရွိလာခဲ့ပါပီ။ (A) နည္းပညာကို အသံုးျပဳထားတဲ့ company က (B) နည္းပညာအသံုးျပဳထားတဲ့ company ကို “မင္းတို႕ ငါတို႕ (A)နည္းပညာကိုေျပာင္းသံုးကြာ ငါတိုိ႕ကေတာ့ မေျပာင္းႏိုင္ဘူး” အဲ့လိုေျပာလိုက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ (B) နည္းပညာအသံုးျပဳထားတဲ့ company ကလည္း မေျပာင္းခ်င္ပါဘူး။ တကယ္လို႕ ေျပာင္းမယ္ သံုးေပးမယ္ ဆိုတာကို လက္ခံရင္ေတာင္မွ သူ႕ရဲ႕ လည္ပတ္ေနတဲ့လုပ္ငန္းေတြကို အစကေန အဆံုး အကုန္ ျပန္ျပင္ဆင္ရမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ကုန္က်စရိတ္ေတြ မ်ားပါတယ္။ အဲ့ဒီလို မတူညီ တဲ့ နည္းပညာေတြကို ခ်ိတ္ဆက္လို႕ရေအာင္ ISO အဖြဲ႕အစည္းကေနမွ OSI နည္းပညာကို တီထြင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ သူက ဘယ္လိုသေဘာလည္းဆိုရင္ “မင္းတို႕ company ေတြ မင္းတို႕ company အတြင္း အလုပ္လုပ္ကိုင္မႈ ခ်ိတ္ဆက္အသံုးျပဳမႈေတြကို မင္းတို႕ စိတ္ၾကိဳက္ နည္းပညာ မင္းတို႕ ကုိယ္ပိုင္ နည္းပညာနဲ႕သံုးရတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ company တစ္ခုကို ခ်ိတ္ဆက္ဖို႕ အျပင္ကို ထြက္မယ္ဆိုရင္ ဒီ OSI နည္းပညာကို အသံုးျပဳပီး ခ်ိတ္ဆက္မွရမယ္။ ဒါကုိလိုက္နာမယ္ဆိုရင္ မင္းတို႕ ေတြသည္ အျခား company ေတြနဲ႕ ခ်ိတ္ဆက္လို႕ရသြားပီ ဆိုပီး ေျပာထားတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ company ေတြအေနနဲ႕လည္း သူတို႕ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္နည္းပညာလည္း မေပ်ာက္ပ်က္သြားဘူး။ ေနာက္အျခား company နဲ႕လည္း ခ်ိတ္ဆက္အသံုးျပဳလို႕ရမယ္ဆိုေတာ့ အဆင္ေျပတဲ့အတြက္ OSI နည္းပညာကို လက္ခံၾကပါတယ္။
အဲ့ဒီလိုနဲ႕ company ၾကီးေတြတစ္ခုနဲ႕တစ္ခု ခ်ိတ္ဆက္ပီး လုပ္ငန္းေတြ ခ်ဲ႕ထြင္လာၾကပါတယ္။ ခုေနာက္ပီး OSI 7 layer ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို ေျပာျပေပးပါမယ္။
OSI 7 layer
- Layer 7 Application
- Layer 6 Presentation
- Layer 5 Session
- Layer 4 Transport
- Layer 3 Network
- Layer 2 Datalink
- Layer 1 Physical
ဆိုပီးရွိၾကပါတယ္။ ဘာလို႕ Layer 7 ကေနစေရးျပရတာလည္းဆိုရင္ေတာ့ အဲ့လိုမွတ္သားမွသာ ေနာက္ပိုင္းေတြမွာ စဥ္းစားလုပ္ကိုင္ရတာ လြယ္ကူမွာျဖစ္ပါတယ္။ မိတ္ေဆြမ်ားလည္း မွတ္သားမယ္ဆိုရင္ ယခုလိုပဲ မွတ္သားေပးပါဗ်။
Layer 7 Application
L7 မွာ ဘာကိုအဓိကလုပ္ေဆာင္လည္းဆုိရင္ application လုပ္ငန္းစဥ္ကိုလုပ္ေဆာင္ပါတယ္။ application လုပ္ငန္းစဥ္က L7 မွာ လုပ္ေဆာင္ပါတယ္။ အျပန္အလွန္နားလည္ရပါမယ္။ ဘယ္လို application လည္းဆုိရင္ေတာ့ အမ်ားျမင္သာတဲ့ ယခုကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြ အသံုးျပဳေနတဲ့ web browser ေတြပါပဲ။ Mozilla firefox ရွိမယ္ google chrome ရွိမယ္။ application မတူ အသြင္အျပင္မတူပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ L7 ကိုလက္ခံတည္ေဆာက္ထားတဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ တစ္ခုခုရွာလိုက္တယ္ဆိုရင္ firefox မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ google chrome မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရာက္ရွိလာတဲ့ ပံုစံ အတူတူျဖစ္ေနပါတယ္။ ဥပမာ youtube ကို ရိုုက္ထည့္မယ္ဆိုရင္ youtube က်လာတာက ဒီပံုစံတစ္မ်ိဳးတည္းပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ သူက်ေရာက္လာတဲ့ application ကေတာ့ မတူပါဘူး။ Mozilla firefox နဲ႕ google chrome ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါက ျမင္သာေအာင္ေျပာျပတာပါ။ L7 application layer မွာ ပါဝင္တာေတြက browser ပိုင္းေတြ, mail server ပိုင္းေတြ, user registery ပိုင္းေတြ ပါဝင္ပါတယ္။
Layer 6 Presentation
L6 မွာ လုပ္ေဆာင္ေပးတာကေတာ့ တစ္နည္းအားျဖင့္ တင္ျပျခင္း၊ တင္ဆက္ျခင္းလို႕ေျပာလို႕ရပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြ ဒီဘက္ကေနမွ အခ်က္အလက္တစ္ခုခု ေပးပို႕လိုက္တာကို တစ္ဖက္မွာ သြားေရာက္တင္ျပေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြ စာရိုက္တာေတြကို တစ္ဖက္မွာသြားေပၚေစတာေတြ၊ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ပံုေတြပို႕လိုက္တာကို တစ္ဖက္မွာသြားေပၚေစတာေတြ စတာေတြကို L6 က လုပ္ေဆာင္တာျဖစ္ပါတယ္။ JPEG( ပံုဖိုင္မ်ား ), MP3 ( အသံဖိုင္မ်ား ), MPEG4 ( ရုပ္သံဖိုင္မ်ား ) စတာေတြကို L6 မွာ လုပ္ေဆာင္ပါတယ္။
Layer 5 Session
L5 ရဲ႕ session ဆိုတာက internet connection တစ္ခု စတင္ျပဳလုပ္တဲ့ေနရာ စတင္ျဖန္႕ေဝတဲ့ေနရာလို႕ေခၚဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အဲ့လိုစတင္ျဖန္႕ေဝလိုက္တဲ့ internet connection ကို ထိန္းသိမ္းထားပါတယ္။ ဘယ္လိုထိန္းသိမ္းတာလည္းဆိုရင္ connection ကို တည္ျငိမ္ေအာင္နဲ႕ မျပတ္ေတာက္သြားေတာင္ထိန္းသိမ္းေပးပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္ေတြကို မေပ်ာက္သြားေအာင္ မပ်က္စီးသြားေအာင္ ထိန္းသိမ္းပါတယ္။ အဲ့လို ထိန္းသိမ္းေပးတာေတြကေနမွ အဲ့ဒီ စတင္လိုက္တဲ့ internet connection တစ္ခု ပီးဆံုးသည္အထိတာဝန္ယူေစာင့္ၾကည့္ပါတယ္။ ဥပမာ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြ ပံုတစ္ပံုပို႕လိုက္တယ္ဆိုရင္ အဲ့ဒီစတင္ပို႕လြတ္လိုက္တာကို လုပ္ေဆာင္ပါတယ္။ အဲ့ဒီပံု ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္တစ္ဖက္ကိုေရာက္ရွိေအာင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ၾကည့္ပါတယ္။ အဲ့ေနာက္မွာေတာ့ တစ္ဖက္ကိုေရာက္ပီး တစ္ဖက္ကေနမွ အဲ့ဒီပံုကို ျမင္ရသည္အထိ တာဝန္ယူေစာင့္ၾကည့္ပါတယ္။
Layer 4 Transport
L4 မွာ အခ်က္အလက္ေတြကို segment(အပိုင္းပိုင္းေလးေတြ) အျဖစ္ ျပဳလုပ္ထိန္းသိမ္းပါတယ္။ ဘာလို႕ လည္းဆိုေတာ့ သတင္းအခ်က္အလက္လံုျခံဳေရးအတြက္ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို သတင္းအခ်က္အလက္လံုျခံဳေရးအတြက္ အပိုင္းပိုင္းေလးေတြသတ္မွတ္ပီးရင္ အသံုးျပဳတဲ့ connection ၂မ်ိဳးရွိပါတယ္။ TCP / UDP connection ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါကဘာေတြလည္းဆိုရင္ TCP connection ပံုစံနဲ႕ ထုတ္လြတ္တာဆိုရင္ေတာ့ အဲ့ဒီ အခ်က္အလက္ေတြက connection Oriented ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒါကဘာလည္းဆိုရင္ေတာ့ connection ခ်ိတ္ဆက္မႈေႏွးေကြးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တိက်ေသခ်ာတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ကိုရရွိပါတယ္။ UDP ကေတာ့ connectionless ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာလည္းဆိုေတာ့ မတိက်တဲ့ connection ကိုရရွိမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ပီး သူ႕ရဲ႕ခ်ိတ္ဆက္မႈကျမန္ဆန္ပါတယ္။ TCP မွာေတာ့ error check ပါဝင္ပါတယ္။ UDP မွာေတာ့ error check မပါဝင္ပါဘူး။ ဥပမာအားျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြ ဖုန္းေျပာဆိုျခင္း မက္ေစ့ပို႕ျခင္းကို ဥပမာေပးလို႕ရပါတယ္။ TCP လုပ္ငန္းစဥ္က ဖုန္းနဲ႕ မက္ေစ့ပို႕တဲ့လုပ္ငန္းစဥ္နဲ႕တူညီပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြ မက္ေစ့ပို႕တဲ့အခါ ဒီဘက္ကေန send ျဖစ္ပီးေတာ့ တစ္ဖက္ကို ခနေလာက္ေနမွေရာက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပို႕တဲ့စာေတြအကုန္အတိအက်ေရာက္ပါတယ္။ error check အေနနဲ႕ မက္ေစ့ ပို႕တာ ေအာင္ျမင္လားမေအာင္ျမင္လားကို သိရပါတယ္။ ဖုန္းေျပာဆိုရင္းကေတာ့ UDP နဲ႕ ဥပမာေပးလို႕ရပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြေျပာလုိက္တဲ့စကားကို တစ္ဖက္ကို ခ်က္ျခင္းေရာက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စကားအကုန္ၾကားခ်င္မွၾကားရပါမယ္။ အသံျပတ္တာေတြ ေပ်ာက္သြားတာေတြရွိတတ္ပါတယ္။ error check မပါဝင္တဲ့အတြက္ ေျပာတဲ့စကားအကုန္ တစ္ဖက္ကို ေရာက္လားမေရာက္လား စစ္မေနပါဘူး။ အကုန္လံုးကိုအျမန္ပို႕ေပးတာျဖစ္ပါတယ္။ အားလံုး မ်က္စိထဲျမင္မိမယ္လို႕ထင္ပါတယ္ဗ်။
Layer 3 Nerwork
L3 ကေတာ့ IP သတ္မွတ္ျခင္း packet ထုတ္ပိုးျခင္းနဲ႕ routing လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို လုပ္ေဆာင္ပါတယ္။ ဘယ္လိုလည္းဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြအထက္ကေနရရွိလာတဲ့ data segment ေတြကို data packet အျဖစ္ ထုတ္ပိုးလိုက္ပါတယ္။ ပီးရင္ အဲ့ဒီ data packet ကို source IP(မူရင္းအခ်က္အလက္ရရွိရာIP)နဲ႕ destination IP(ေပးပို႕ရမဲ့IP)တို႕ကို ထပ္မံ ေပါင္းထည့္လိုက္ပါတယ္။ ပီးရင္ေတာ့ အဲ့ဒီ IP ေတြကို routing လို႕ေခၚတဲ့ လွမ္းခ်ိတ္ဆက္မႈေတြကိုလုပ္ေဆာင္ စမ္းသပ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို IP ေတြထပ္ေပါင္းတဲ့ေနရာမွာလည္း IPv4 နဲ႕ IPv6 IP address ေတြကို ထပ္ေပါင္းသတ္မွတ္ပါတယ္။ ဘယ္ကလာပီး ဘယ္ကိုသြားမယ္ဆိုတာကို သတ္မွတ္ပါတယ္။
Layer 2 Data Link
L2 မွာေတာ့ Frame ထပ္ေပါင္းပါတယ္ MAC address ပါတဲ့ Frame ပါ။ ဘယ္လိုလည္းဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕အထက္ကရရွိလာတဲ့IPထည့္ထားတဲ့ packet ကို MAC address ထပ္ေပါင္းပီး Frame ျပဳလုပ္ပါတယ္။ ေနာက္ပီး data သြားရာလမ္းေၾကာေတြမွာ ေကာင္းမြန္စြာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေအာင္ထိန္းသိမ္းပါတယ္။ data ေတြကို ပို႕လြတ္ရာမွာလည္း wireless နဲ႕လား cable နဲ႕လားဆိုတာကိုေတာ့ မိမိဘာသာ သတ္မွတ္ေပးလို႕ရပါတယ္။
Layer 1 Physical layer
L1 ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြရဲ႕ပို႕ခ်င္တဲ့ data အခ်က္အလက္ေတြကိုခ်ိတ္ဆက္ေပးတဲ့ physical device ေတြနဲ႕ ျမန္ႏႈန္းေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ cable connection, hubs, connector, repeater စတဲ့ data connection device ေတြနဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြကို ေပးပို႕ပါတယ္။ ေနာက္ပီး ေတာ့ bit stream နဲ႕မိမိေပးပို႕လိုတဲ့အခ်က္အလက္ေတြရဲ႕ ျမန္ႏႈန္းကို ၾကည့္လို႕ရပါတယ္။ bit stream ဆိုတာကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ဝယ္ယူအသံုးျပဳတဲ့ physical device ေတြရဲ႕ ျမန္ႏႈန္းျဖစ္ပါတယ္။ 10 Mb,100 Mb,1000Mb စသျဖင့္ ျမန္ႏႈန္းကိုယ္စီရွိၾကပါတယ္။
OSI 7 Layer အေၾကာင္း ရွင္းလင္းေဖာ္ျပခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္မဟုတ္သည့္အတြက္ ေလ့လာသင္ယူထားသမွ်ကို ေရးသားေဖာ္ျပထားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အမွားတစ္စံုတစ္ရာ ရွိလွ်င္ ခြင့္လြတ္ေပးၾကပါရန္ေတာင္းပန္အပ္ပါတယ္။ မိမိ သိရွိသေလာက္ကို ဗဟုသုတအေနနဲ႕ ေရးသားေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
[ဒီအခ်က္မ်ားကို သိရွိနားလည္ထားမယ္ဆိုရင္ Networking စာေမးပြဲအတြက္ အေထာက္အကူျဖစ္ပါတယ္]
𝓬𝓪𝓮𝓼𝓪𝓻𝓼𝓾𝓹𝓪𝓲𝓶𝓲𝓷
Writer caesarsupaimin
MSC-025