Yaşamın her evresinde görülmekle birlikte, genellikle kadınlarda gebelik, emzirme ve aybaşı kesilimi (menopoz), erkeklerde yaşdönümü (andropoz) ve yaşlılık gibi organizmanın büyük değişimlere uğradığı dönemlerde belirgindir. İç sıkıcı bunaltıcı bir ortam, aşırı yorgunluk, duygusal gerginlikler başlangıç nedeni olabilir.
Kalıtımın da etkisi de vardır. Melankoli yavaş ilerler. Önce işe ve çevreye ilgi azalır. Aşırı bir sevinçle belirli maninin tersine, aşırı bir üzüntü ortaya çıkar. Kimi durumlarda maniyle birlikte görülür ve iki hastalık birbirini izler (manik depresif psikoz). Hasta her türlü beden acısını bastıracak denli yoğun psikolojik acılar duyar. Yaşama isteği kırılır. Kararsız, iradesiz ve ilgisizdir. Zamanla uyuşuk ve kıpırdamaz olur. Daha ileri aşamada kendini hor görür, tüm suçları üzerine alır ve cezalandırılmak ister. Bu duygu kendini öldürmeye dek varabilir.
Başlıca klinik biçimleri: tepkimeli, uyuşuk, kaygılı, sayıklamak, hipokondri, gerilemeli melankolidir. Bedensel ve zihinsel dinlenme, temiz hava, düzenli beslenme, yatıştırıcılar ve denetim, sağaltımda yardımcı öğeler arasındadır. Tam ve kesin bir iyileşme sağlanabildiği gibi, kimi zaman hastalık yinelenebilir.
