Carl Spitzweg "Spokojny wieczór"
Wiele projektów skazanych jest na porażkę, ponieważ umrą wraz z ich autorem. Ta kruchość wielu inicjatyw jest jednym z najbardziej dołujących aspektów tworzenia, głównie u artystów, ale także u rzemieślników czy nawet kolekcjonerów. Oczywiście wiemy, że ludzkie życie na tym łez padole to jedynie rozdział w naszej wędrówce ku wieczności, jednak, gdyby każdy człowiek pozostawiał po sobie zamiast niezapłaconych rachunków, zabałaganionego mieszkania i kilku zdjęć, które zdążą wyblaknąć lub gdzieś się zapodziać w ciągu przyszłych 50 lat coś, co kolejne pokolenia mogłyby kontynuować i dążyć do jakiegoś wyższego celu, świat wiele mógłby na tym zyskać.
Dzięki posiadaniu rodziny można zapobiec przepadnięciu wielu projektów. Temat „schedy” jest bardzo szeroki i we wpisie tym jedynie zarysuję jego problematykę, a żeby zacząć, najlepiej porównać rodzinę do innej formy organizacji. Każda firma czy przedsiębiorstwo posiada swoją „politykę” czyli rozpisuje wyzwania stojące przed organizacją, cele, dążenia i ogólny „plan”. W osobnym wpisie zajmiemy się przyrównaniem do organizmu wyższego rzędu, na tą chwilę wystarczy nam „polityka firmy” z czego wychodziłoby, że każda rodzina powinna posiadać „politykę rodziny” lub „politykę rodu”.
Tutaj trzeba rozgraniczyć dwie kwestię. Z jednej strony można prowadzić jakąś centralną politykę rodziny, ważne jest jednak, by innych do tego planu zachęcać, ale nie zmuszać, więc jeśli sami wprowadzamy jakiś nowy projekt, wtedy inni członkowie rodziny nie muszą, ale mogą być brani pod uwagę. Z drugiej strony lepiej tworzyć projekty wspólne o tematyce akceptowanej przez obie strony, a także nastawione na obopólny zysk. Najlepiej będzie to opisać na przykładach.
Jeśli głowa rodziny jest informatykiem i połowę życia buduje swoje „informatyczne imperium” czyli jakąś firmę, usługi, biuro etc. To bardzo dobrze, że chce zachęcić swojego syna do pójścia jego śladami, by w przyszłości pracował w tej firmie, został menadżerem a na końcu wspólnikiem i szefem. Nie ma w tym nic złego, jednak uważać trzeba, by nie zgotować dziecku bogatego i wygodnego, jednak nieszczęśliwego życia. Jeżeli syn jest bardzo uzdolniony artystycznie i jego talent i pasja do np. malowania jest większa niż jakakolwiek inna, a informatyka nie znajduje się nawet w „top 10 zainteresowań” to firma, jest dużym atrybutem, ale szczęście dziecka jest ważniejsze. W takiej sytuacji „dziedzic” może zawsze zostać szefem, więc mieć udział w zyskach, ale firmę można oddać w zarządzanie komuś innemu (zatrudnionemu menadżerowi)
Seria Książek Edward Gibbon "The Decline and Fall of the Roman Empire"
Zbiory, też są bardzo częstą bolączką rodzin. Jeśli dziadek namiętnie zbierał płyty winylowe z amerykańskim Jazzem to kolejne pokolenia albo zbiory takie zaprzepaszczą, albo wyrzucą na śmietnik (słyszałem o rodzinie bibliofila, która wystawiła kilka tysięcy książek na śmietnik, bo chcieli „odgracić” mieszkanie, rzecz w tym, że książki te warte były kilka razy więcej niż mieszkanie...) stąd wszystkie sprawy ludzkie powinniśmy załatwiać jeszcze za życia, na starość więc porozmawiajmy o tym co zrobić z naszą kolekcją monet czy znaczków, albo zabytkowym fiatem w garażu. Jeśli zostawiamy skarby, uświadomić należy bliskich o ich wartości, jeśli zostawiamy niewiele (objętościowo) zamówmy u stolarza skrzynię, ułóżmy ją gdzieś na strychu i schowajmy tam zbiory, może za 2 pokolenia ktoś ujrzy ich prawdziwą wartość.
Podsumowując tą część: nie narzucajmy swoich projektów innym, zachęcajmy do udziału w nich. Natomiast jeśli kolekcjonujemy cokolwiek (księgozbiór, artefakty, monety, znaczki, fajki tytoniowe czy samochody) zastanówmy się, co stanie się z tym dobytkiem ruchomym po naszej śmierci- nie zostawiajmy po sobie bałaganu.
Jest jeszcze jedna możliwość prowadzenia rodzinnych projektów, roboczo nazwijmy ją metodą „kooperacyjną”
Jak wiadomo wspólnie można osiągnąć znacznie więcej. Stąd, jeśli rodzina żyje blisko siebie (tak emocjonalnie jak i geograficznie) wprowadzać może bardzo wiele projektów wspólnych. Powiedzmy, że jeden brat ma dostęp do dużego kawałka ziemi, więc nic nie stoi na przeszkodzie, żeby w komitywie z drugim bratem, czy z siostrą, szwagrem czy kuzynem (czy całym rodem) założyć małą winnicę i wspólnie na niej pracować a następnie rokrocznie wytwarzać wino i dzielić się urobkiem. Jeśli jeden członek rodziny uwielbia majsterkowanie i specjalnie wybudował sobie duży garaż na swojej działce, może dogadać się z pozostałymi członkami rodziny (raczej męskimi) by w tym jednym miejscu założyć wspólny warsztat. Nie taki zarobkowy (firma), tylko dostępny dla każdego z rodziny garaż z „kanałem” i masą sprzętu. Jeśli w rodzinie jest pięciu braci i wszyscy mają smykałkę do mechaniki samochodowej mogą mieć albo pięć małych warsztacików, albo wspólnie zafundować sobie warsztat z profesjonalnym sprzętem na każdą okazję.
Tygodniami można by rozmawiać o zaprzepaszczonych zbiorach. Zbiory Karola Estreichera, „Krychów” prof. Michałowskiego, zbiory wschodnich kobierców rodziny Kulczyckich czy zrujnowana „Kossakówka” Niektóre zbiory zatracone są kompletnie, inne częściowo, dlatego zawsze trzeba mieć plan na każdą okoliczność związaną z przekazaniem zbiorów dalej lub przynajmniej ich zabezpieczenia.
Podupadła siedziba Kossaków "Kossakówka"
Cały ten mój wywód, który tutaj mizernie próbuję przed wami tkać zmierza ku jednej konkluzji: Jeden surowiec: wspólnota daje nam gigantyczne możliwości. Życiowe projekty rozwijajmy więc zawsze z myślą o przyszłych pokoleniach, nie chowajmy wszystkiego dla siebie, nie ukrywajmy swoich talentów, dzielmy się nimi i zachęcajmy innych do współudziału. Angażujmy się także w projekty rodzinne, by zostawić po sobie jak najwięcej, niech nasza scheda będzie wielka i pouczająca.
