Dr. Myat Moe Kyi, AD at FDA Myanmar ရဲ႕အသိပညာေပး post ေလးက အမ်ားျပည္သူ အတြက္ေရာ ေဆးဝါး ကိုေလ့လာသင္ၾကားေနသူမ်ားအတြက္ပါအႀကိဳး႐ွိ လွပါတယ္။
ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံ မွာ ေဆးဝါး ဆိုင္ရာမွားယြင္းမူမ်ား Medication error မ်ား၊ Medication abuse ေဆးဝါးအလြဲသံုးစားမူမ်ား ေၾကာင့္ က်န္းမာေရး ကုန္က်စရိတ္မ်ားအျပင္ ျပည္သူမ်ားအတြင္း ဆိုးဝါးတဲ့ က်န္မာေရး ဆိုင္ရာ အႀကိဳးဆက္မ်ား ၾကံဳေတြ႕ရလ်ွက္႐ွိပါတယ္။
ေဆးဝါး ေရာင္းခ်မူ သင္ၾကားျပသ ေပးသူမ်ား၊ သင္ယူသူမ်ားအေနနဲ႔ မိမိတို႔ ၏ က်င့္ဝတ္မ်ား ၊ေဆာင္ရြက္နိင္မဲ့ အတိုင္းအတာတို႔ကို စနစ္တက် သင္ၾကားသင္ယူသင့္ပါတယ္။ Legal ႏွင့္ Ethical ကိုနားလည္ထားဖို႔အလြန္အေရႀကီးပါတယ္။
ဆရာမ ျမတ္မိုးၾကည္ ရဲ႕စာေရးသား ကြၽမ္းက်င္မူနဲ႔ ႐ွင္းလင္းစြာ အသိပညာေပးမူမ်ားက စာဖတ္သူမ်ားအတြက္ စပ္ေဆး၊တြဲေဆး မ်ားရဲ႕ အႏၱရာယ္ ကို ဆိုးရြံ႕စြာ ဖတ္သားေနရၿပီး အဆံုးမွာေတာ့ က်န္းမာေရး industry ရဲ႕ေတြးစရာေလးေတြကို ဟာသေႏွာၿပီးခ်န္ထားခဲ့ပါတယ္။
The Golden Lotus Academy thanks to Dr.Myat Moe Kyi for great post.
စပ္ေဆး တြဲေဆးေတြရဲ႕ သေဘာ
၁. ေစ်းေပါေသာ ေဆးဝါးကို သံုးပါမယ္
၂. ရာ ဗူး ေထာင္ ဗူး (သို႔ မ ဟုတ္ ).အလြတ္ဝင္လာေသာေဆးအထုပ္မ်ား မွ ေဆးကို သံုးပါမယ္
၃. သက္တမ္းလြန္ေဆးဝါး၊ ေရာင္းမကုန္ေဆးဝါး၊ လြင့္ပစ္ဖ်က္စီးပစ္ရန္ နေျမာေသာ ေဆးဝါးကို သံုးပါမယ္
၄. စံမညီ ေဆးဝါးအတုမ်ား ပါ႐ွိေနႏိုင္ပါတယ္
၅. ေရာဂါလကၡဏာ၏ ပင္မဇစ္ျမစ္ကို မကုသႏိုင္ပဲ ခ်က္ခ်င္း လက္ငင္း သက္သာေစမဲ့ အျပင္းစားေဆး ကို သံုးပါမယ္
၆. ျဖစ္ေနတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာ ေတြကို ခ်က္ခ်င္း သက္သာသြားေစမဲ့ မျမင္ေအာင္အုပ္ပစ္လိုက္မဲ့ ေဆးဝါးမ်ားကို ထည့္သံုးထားပါမယ္
အဲ့ဒီေတာ့ ၾကည့္လိုက္ရင္ အႏၲရာယ္ဘယ္ေလာက္မ်ားလဲ ျမင္ႏိုင္ပါမယ္.. စပ္ေဆး ယဥ္ေက်းမႈ သဖြယ္ ...လိုင္းေဆး ေခၚ လိုင္စင္မဲ့ေဆးဝါးေတြနဲ႔ ေဆးဝါးေစ်းကြက္ႀကီးရယ္.. ထိုေလာကႀကီးထဲ ႐ွင္သန္ခဲ့ၾကရတဲ့ က်မတို႔တစ္ေတြ .. ဘယ္သူ႔ေၾကာင့္ဆိုတဲ့အျပစ္ကိုေတာ့ မ႐ွာလိုေတာ့ပါ... ေတြးမိသူတိုင္း အမွန္ျမင္ႏိုင္ပါတယ္..ဒါေပမဲ့ မွားေနတဲ့ အမွားၾကာလာေတာ့ အမွန္ျဖစ္..ဒီလို နဲ႔ ေရတိမ္နစ္ရမဲ့ဘဝေတြ မ႐ွိေစခ်င္ေတာ့ပါ..
မွားေနတာကို အမွားပါလို႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ ေထာက္ျပၿပီး အမွန္လမ္းကို သမာသမတ္က်က် သိကၡာ႐ွိစြာ
ေလ်ွာက္လွမ္းႏိုင္ဖို႔ ေဆးဝါးေရာင္းခ်သူေတြကို ပညာေပးေတြ မ်ားစြာလုပ္ခဲ့ၿပီး လုပ္ေနဆဲ..ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ေနဆဲ.... အေရးယူမႈေတြနဲ႔ စည္းကမ္းမ်ားထိမ္းသိမ္းမႈေတြ နဲ႔ အတူပါ... ဆက္လုပ္သြားၾကမွာပါ..
စပ္ေဆး ေခၚ တြဲေဆးဟု ေခၚၾကေသာ ေဆးဝါးေရာင္းခ်သူေတြမွ ေဆးလာဝယ္သူေျပာျပေသာ ေရာဂါကို နားေထာင္ၿပီး ၾကံဳသလို စုေပါင္း တြဲစပ္ေပးလိုက္ျခင္း ေဆးကုသျခင္းမ်ား ရပ္ခ်ိန္တန္ေနပါၿပီ....
ၿမိဳ႕နယ္ေတြပညာေပးသြားၾကရင္း ... ေရာက္တဲ့ၿမိဳ႕မွာ ေနမေကာင္းလို႔ ဗိုက္နာလို႔ ဝမ္းေလ်ာလို႔ အန္လို႔ အစ႐ွိသည့္ လကၡဏာေတြ ေျပာျပလိုက္ရင္ ေဆးဆိုင္တိုင္းက ေဆးေတြစုစပ္ၿပီး ၃ ထုပ္စာေရာင္းလိုက္တာပါဘဲ ဝယ္လို႔ရေနတာပါဘဲ . .. တခ်ိဳ႕ဆို ရယ္ဒီမိတ္ အထုပ္ထုတ္ပီးသား.... ထူးျခားတာက Antibiotics လို႔ေခၚတဲ့ ပဠိဇီဝပိုးသတ္ေဆး မပါတဲ့ ေဆးထုပ္မ႐ွိပါဘူး...ဒါဆို ေဆးဝါးေရာင္းခ်သူေတြက ေဆးဝါးကြၽမ္းက်င္ပညာ႐ွင္ ( Pharmacists) ေတြလား ... ေပးလိုက္တဲ့ေဆးေတြက ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားခ်က္မလိုတဲ့ OTC ေတြလား....
ေဝးပါေသးတယ္ ....
ေဆးဝါးေရာင္းခ်ဆိုင္ႀကီးၾကပ္သူသည္ တကၠသိုလ္ဘြဲ႔ရျဖစ္ရမည္ လို႔ ေျပာထားေသာျငား..
ေဆးလာဝယ္သူကိို ေဆးထုတ္ေရာင္းတဲ့သူကေတာ့ .... တခါတရံ ကေလးေလး ၁၂- ၁၃ ႏွစ္အရြယ္..
ဒါနဲ႔ပဲ အဲ့ဒီ လို လိုက္ဝယ္ခဲ့တဲ့ အထုပ္ေတြ ၾကည့္လိုက္တယ္... အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး အျပင္းစား ၃ မ်ိဳးနဲ႔ စတီး႐ိွဳက္ (corticosteroid) လို႔ေခၚတဲ့ မင္းသားႀကီးက မပါမျဖစ္... ( ေရာင္စံု ပံုစံ အစံု) ပီးေတာ့ ေလေဆးလို႔ေခၚတဲ့ MOM သို႔ Antacid အေပါစားေလး တစ္လံုး...
ဝယ္လို႔ရထားတဲ့ ေဆးဝါးအထုပ္ နမူနာ ေလးေတြ ေအာက္ကပံုေလးေတြမွာျပထားပါတယ္....
ၾကည့္ၿပီးရင္ ရင္သပ္ရႈေမာဖြယ္ေပါ့..
အခုေရးျပထားတာမ်ိဳးနဲ႔ အလားတူ တံဆိပ္မ်ိဳးစံုနဲ႔ အထုပ္ကေလးေတြ .. နယ္ဘက္ကသူေတြ မေသာက္ရမေနႏိုင္ၾကတာေလးေတြ...ဒါေလးေတြရဲ႕ျပသနာ ေနာက္ဆက္တြဲက အလြန္မ်ားလွပါတယ္.. ကုသေရးဘက္မွာ လူနာေတြပံုလာတယ္.. နာတာ႐ွည္ အသည္းနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါေတြ မ်ားလာတယ္.. ႐ုတ္တရက္ အစာအိမ္ေသြးေၾကာေပါက္ကုန္တယ္.... စတီးရိွဳက္ေဆးေတြ မလိုအပ္ဘဲေန႔စဥ္သံုးထား ေသာက္ထားေတာ့ အဲ့ဒီ ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေရာဂါတြဲႀကီးက ဆက္တိုက္ ျဖစ္လာတယ္... တကယ္အသက္ကယ္ဖို႔ လိုလာတဲ့အခ်ိန္ ေဆးေတြမတိုးေတာ့ မလိုအပ္ဘဲ အသက္ဆံုး႐ႈံးရတယ္...
.ေဆးေတြကို ေသာက္ရမွာမေၾကာက္ လြယ္လင့္တကူ ဝယ္ေသာက္ၾကေတာ့ လိုင္စင္မဲ့ ေဆးေစ်းကြက္ႀကီးက ပိုႀကီးလာတယ္.. ပညာကိုဆံုးခမ္းတိုင္ေအာင္ မသင္လိုဘဲ ေဆးေရာင္းရင္ သေဌးျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ အေတြးေတြ မ်ားလာတယ္..ေဆးဝါးအတုေတြ စံမညီ ေဆးဝါးေတြကို လြယ္လြယ္ေလး လက္ခံတဲ့ ႏိုင္ငံႀကီးျဖစ္လာခဲ့တယ္... အတုကို သိသိႀကီးနဲ႔ ေစ်းေပါေပါနဲ႔ဝယ္ လိုင္စင္႐ွိေဆးအတိုင္း လိုက္ေရာင္းတယ္.. အျမတ္ႀကီးႀကီးစားလာၾကတယ္.. ကုသိုလ္ရေအာင္ လူေတြကုတဲ့ ေဆးဝါးေတြ ေရာင္းေနရင္း သိသိနဲ႔ဘဲ လူသားေတြ ဒုကၡ ေရာက္ေအာင္ ေဆးတိုက္ၿပီး လူ႔က်န္းမာေရးေတြ ပ်က္စီးလာ သက္တမ္းေတြတိုကုန္ေအာင္လုပ္ေနတဲ့ ေနရာတစ္ခု ျဖစ္ျဖစ္လာတယ္...
ဒီလိုႀကီးမားတဲ့ ျပသနာ ေတြကို က်မတို႔ က်န္းမာေရး ေလာကသားေတြအေနနဲ႔ေရာ.. ေျဖ႐ွင္းတဲ့ေနရာမွာ ပါၾကရဲ႕လား...
၁. GP ဆရာဝန္က ေစ်းသက္သာတဲ့ လိုင္စင္မဲ့ေဆးဝါးေတြ ဝယ္ခ်င္ေနေသးလား ဆက္သံုးခ်င္ေနေသးလား
၂. ေဆးဝါးေတြၫႊန္ၾကားတဲ့ေနရာမွာ ဘာေဆးကို ဘာေၾကာင့္ေသာက္ရတယ္ လို႔ လူနာေတြကို ဘယ္အတိုင္းအတာအထိ႐ွင္းျပမိလဲ
၃. မလိုအပ္ဘဲ ပဠိဇီဝေဆးေတြ ထည့္သံုးမိေနပီလား
၄. ေဆးဝါးေတြရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြၾကံဳရတဲ့အခါ သက္ဆိုင္ရာကို သတင္းေပးပို႔ျဖစ္ရဲ႕လား
၅. ေကာ္မ႐ွင္ နဲ႔ လက္ေဆာင္ပိုေပးတဲ့ ေဆးကုမၸဏီရဲ႕ ေဆးဝါးေတြကို ေစ်းႀကီးေနလဲ လူနာေတြကို ၫႊန္ၾကားမိေနလား
၆. မလိုအပ္ဘဲ Generation နဲ႔ price ျမင့္မွ ေကာင္းတယ္ဆိုတဲ့ အေတြးေတြ မ်ားေနေသးလား
၇. ရမ္းကုေတြ ကို ထိမ္းခ်ဳပ္ဖို႔ ေက်းရြာ အထိ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းနဲ႔ အေျခခံေဆးဝါးေတြ လံုေလာက္ေအာင္ ႀကိဳးစားေနၾကပီလား...
အစ႐ွိတဲ့ ေမးခြန္းေပါင္းမ်ားစြာ ေတြးမိေနပါတယ္ ...
တကယ္ေတာ့ ဒီစာကို ဆရာဝန္တေယာက္ လစာက မေလာက္ငွလို႔ ညပိုင္းထိုင္ေနတဲ့ ေဆးခန္း... လူနာမ႐ွိတဲ့အခ်ိန္မွာ ေရးျဖစ္မိသြားတာပါ....
:-) :-) :-)