สวัสดีค่ะเพื่อนๆ
เมื่อวานช่วงเย็นๆ หลังจากเลิกงานแล้ว เราได้แวะไปบ้านเพื่อน พอจะเดินเข้าบ้านของเพื่อนๆ ได้กลิ่นหอมอ่อนๆ เหมือนใบเตยลอยมาตามลม ก็แปลกใจ มองซ้าย มองขาว ก็เจอเถาชมนาดที่เกาะเกี่ยวอยู่กับรั้วบ้าน ชมนาดไม้ดอกไม้ประดับ ประโยชน์รอบตัว สรรพคุณทางยา ยางใช้ใส่แผลสดสมานแผล และห้ามเลือด ดอกใช้อบแป้งร่ำ ทำเครื่องหอม ชมนาดมีถิ่นกำเนิดในเอเชียเขตร้อน อินโดนีเซีย มาเลเซีย ในประเทศไทยพบได้ทั่วไปทุกภาค เป็นไม้เถาหรือไม้รอเลื้อย สามารถเลื้อยทอดพาดพันสิ่งอื่นๆ เช่น รั้ว ซุ้ม และเจริญเติบโตเป็นไม้พุ่มเตี้ย โดยอาศัยการยึดเกี่ยวของกิ่งก้านด้วยกันเอง เนื้อไม้แข็ง แตกกิ่งออกเป็นเถาเล็กๆ จำนวนมากในแต่ละต้น ทุกส่วนมีน้ำยางสีขาวคล้ายน้ำนม
ต้นอ่อนหรือเถาอ่อน เปลือกสีเขียวหรือเทาอมเขียว ต้นแก่หรือต้นที่มีอายุมาก เปลือกสีเทาเข้ม ใบเดี่ยวออกเรียงตรงกันข้าม ปลายเป็นติ่งแหลม โคนสอบมน ขอบใบเรียว ผิวใบสีเขียวเข้มเป็นมัน เนื้อใบบาง ดอกเดี่ยวสีขาวหรือสีครีมอมเขียว มีกลิ่นหอม ออกเป็นช่อกระจุกตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง ผลอ่อนรูปกรวยหรือดอบัวตูม
กลิ่นหอมนุ่มเป็นเอกลักษณ์คล้ายข้าวใหม่ผสมใบเตย และหอมมากในช่วงเย็น ทำให้ชมนาดกลายเป็นดอกไม้อีกหนึ่งชนิด ที่นิยมนำมาอบน้ำเพื่อทำข้าวแช่ลอยน้ำดื่ม พร้อมกลิ่นหอมๆ ชื่นใจ และทำเครื่องหอม ชมนาดออกดอกเป็นกระจุกตามซอกใบ และปลายกิ่ง ดอกย่อยจำนวนมากคล้ายรูประฆังคว่ำ กลีบเลี้ยงสีเขียวอ่อน กลีบดอกสีขาว โคนกลีบสีเขียวอ่อนเชื่อมติดกัน แม้ว่าดอกชมนาดจะร่วงเร็วเพียงแค่ 1-2 วัน แต่ก็นิยมปลูกประดับสวนเป็นซุ้มไม้เลื้อย และซุ้มทางเดิน ซึ่งเดือนเมษายนจะออกดอกมากเป็นพิเศษ
ดอกชมนาด หรือดอกชำมะนาด เป็นดอกไม้ที่ใช้อบน้ำข้าวแช่แบบชาววังโดยแท้ ตามวังต่างๆ เมื่อถึงคราหน้าร้อนเวียนมาถึง ดอกชมนาดจะแตกช่อดอกออกมาแจ้งเตือนให้รู้ว่า จวนจะถึงฤดูทำข้าวแช่อีกแล้วนะ โดยใช้ตัวดอกชมนาดเป็นสัญลักษณ์บ่งชี้เตือนเป็นนัยว่า ช่วงฤดูร้อนของทุกปีเป็นช่วงทำข้าวแช่ โดยมีดอกไม้หอมๆ สำคัญชนิดหนึ่งที่ใช้ในการทำน้ำข้าวแช่ นั้นคือดอกชมนาด ดอกสีขาวสะอาดตา มีกลิ่นหอมกรุ่นแบบกลิ่นใบเตยหอมอ่อนๆ ดอกไม้ที่ใช้ทำน้ำข้าวแช่แบบชาววังนั้น มีดอกมะลิ ดอกกุหลาบมอญ ดอกชมนาด และดอกกระดังงาลนไฟ ดอกไม้สี่ชนิดที่มักพบมากที่สุดในการนำมาอบน้ำข้าวแช่ นอกจากกลิ่นเทียนอบในน้ำข้าวแช่แล้ว หากเป็นแบบข้าวแช่ชาววังแท้ๆ แบบโบราณ น้ำข้าวแช่ต้องมีกลิ่นจางๆ หอมกลิ่นพิมเสน และหญ้าฝรั่นหอมจางๆ ไม่เน้นกลิ่นฉุนซ่าจนเกินไป และจะมีกลิ่นหอมอ่อนๆ ของกลิ่นดอกชมนาดระคนปนอยู่ด้วยเสมอ