آنسفالیت به معنای التهاب مغز است. این وضعیت بر اثر علل مختلف ایجاد میشود، ولی شایعترین انواع آنسفالیت شامل عفونتهای ویروسی هستند.
غالباً آنسفالیت با علایم و نشانههایی مانند بیماری آنفولانزا همراه است. مثلاً بیمار دچار تب یا سردرد میشود. گاهی از اوقات نیز ممکن است هیچگونه نشانهای نداشته باشد. در برخی از موارد، علایم بسیار شدید هستند. آنسفالیت میتواند باعث اختلال در تفکر، تشنج، و یا مشکلاتی در رابطه با حواس و یا حرکت اندامها بشود.

Image credit: zovon.com
در موارد نادر، آنسفالیت میتواند خطرناک و تهدید کنندهی جان بیمار باشد. تشخیص و درمان بهموقع در این بیماری از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا به سختی میتوان پیشبینی کرد که تأثیرات و عوارض آن در چه حدی خواهد بود.
علایم و نشانههای آنسفالیت ویروسی مانند آنفولانزا است و شامل سردرد، تب، درد عضلات و مفاصل، و احساس خستگی یا ضعف است. بعضی از اوقات علایم شدیدتر است و به صورت اغتشاش شعور، آشفتگی، و توهم، تشنج، بیحسی یا فلج برخی از مناطق صورت یا بدن، ضعف عضلانی، مشکلات تکلم و شنوایی، و از دست رفتن هوشیاری ظاهر میشود.
در شیرخوارانی که دچار آنسفالیت میشوند، معمولاً برجستگی در ناحیهی ملاج مشاهده میشود. شیرخوار ممکن است دچار تهوع و استفراغ و سفتی بدن شود. بیحالی، شیر نخوردن، و تحریکپذیری از دیگر علایم شیرخوارانی است که دچار آنسفالیت هستند.
همچنانکه گفته شد، در بسیاری از موارد ممکن است علت آنسفالیت مشخص نباشد. در مواردی که علت بیماری معلوم میشود، شایعترین علت آن عفونت ویروسی است. البته عفونتهای باکتریایی و وضعیتهای التهابی غیرعفونی نیز میتواند منجر به بروز آنسفالیت شود.
باید دانست که آنسفالیت به دو نوع اصلی تقسیم میشود: آنسفالیت اولیه و آنسفالیت ثانویه. آنسفالیت اولیه زمانی بروز میکند که ویروس یا عامل عفونی دیگر مستقیماً از ابتدا مغز را گرفتار سازد. در این حالت، عفونت ممکن است در یک ناحیه متمرکز بوده و یا به صورت منتشر تمام مناطق مغز را درگیر نماید. عفونت اولیه ممکن است به صورت فعال شدن مجدد ویروسی باشد که مدتها بعد از بیماری قبلی به صورت غیرفعال باقی مانده است. آنسفالیت ثانویه در شرایطی ایجاد میشود که به علت ضعف سیستم ایمنی، عفونت از جای دیگری از بدن به مغز منتقل شود. در این حالت، سیستم ایمنی به جای اینکه به عفونت حمله کند، اشتباهاً به سلولهای سالم مغز حمله مینماید. به این حالت، «آنسفالیت پس از عفونت» نیز میگویند. آنسفالیت ثانویه معمولاً دو تا سه هفته پس از عفونت اولیه بروز میکند.