image source:(google)
ပထမကမာၻစစ္ႀကီးတြင္ႏိုင္ငံအမ်ားပါဝင္တိုက္ခိုက္ၾကသျဖင့္စစ္မ်က္ႏွာမွာတစ္ေနရာတည္းတြင္မဟုတ္ေပ။အေနာက္ဘက္စစ္မ်က္ႏွာ၊ အေရွ႕ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာ၊ အီတာလ်ံစစ္မ်က္ႏွာ၊ ေဗာ္လကန္ေတာင္ပိုင္း စစ္မ်က္ႏွာဟူ၍ ေနရာအႏွံ႔အျပားရွိခဲ့သည္။ထိုစစ္မ်က္ႏွာမ်ားအတြင္း အေရးအပါဆုံးမွာ အေနာက္ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာျဖစ္သည္။အဂၤလိပ္ေရလက္ၾကားႀကီးမွ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံအထိ စစ္ေၾကာင္း ျပန႔္ေန၍မိုင္ေပါင္း၄၅၀မွ်ရွည္လ်ားသည္။ၿဗိတိသွ်စစ္သားမ်ားတိုက္ပြဲဝင္ေနစဥ္အရွည္လ်ားဆုံးျဖစ္ၿပီး ဒုတိယ အေရးအပါဆုံးစစ္မ်က္ႏွာမွာ အေရွ႕ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာ ျဖစ္၍ ေဗာလတစ္ ပင္လယ္ကမ္းေျခရွိရီးဂမွပင္လယ္ကမ္းေျခတိုင္ေအာင္ မိုင္ေပါင္း၁၁၂၅မိုင္မွ်ရွည္လ်ားသည္။ ၁၉၁၅ခုႏွစ္ေမလ၂၃ရက္ေန႔တြင္အီတလီသည္ မဟာမိတ္တို႔ဖက္မွ စစ္ထဲဝင္လာေသာအခါ မိုင္၃၂၀မွ်ရွည္လ်ားသည့္အီတာလ်ံစစ္မ်က္ႏွာတစ္ခု ဖြင့္ခဲ့ျပန္သည္။ စစ္မၿပီးမီ ေနာက္ဆုံး ဖြင့္ရေသာ စစ္မ်က္ႏွာမွာ စစ္ေၾကာင္းမိုင္ ၃၀၀ မွ် ရွည္လ်ားသည့္ ေဗာ္လကန္ေတာင္ပိုင္း စစ္မ်က္ႏွာ ျဖစ္သည္။
image source:(google)
ဩစႀတီးယားတပ္က ဆားဗီးယားမ်ားအား ကြပ္မ်က္ခဲ့စဥ္ဆားဗီးယားလူမ်ိဳး ၈သိန္း ၅ ေသာင္းခန႔္ေပ်ာက္ဆုံးခဲ့ရသည္။တိုက္ခိုက္ရာတြင္ နည္းသစ္ထြင္ကာ တစ္ဖက္ႏွင့္ တစ္ဖက္ ကတုတ္က်င္းမ်ားထဲမွပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္ၾကသျဖင့္ရင္ဆိုင္တိုက္ခိုက္ျခင္း၊လ်င္ျမန္စြာေနရာေျပာင္းေ႐ႊ႕ တိုက္ခိုက္ျခင္းမ်ား နည္းပါးလွသည္။ ထိုနည္းျဖင့္တိုက္ခိုက္ျခင္းေၾကာင့္သုံးႏွစ္အတြင္းအေနာက္ဘက္စစ္မ်က္ႏွာတြင္စစ္ေၾကာင္းမိုင္ ၂၀ မွ် ကြၽံဝင္ေအာင္ မည္သည့္ဘက္ကမွ် မတိုက္ႏိုင္ခဲ့ေခ်။ သို႔ေသာ္ ထိုသို႔စစ္ေၾကာင္းကို ထိုးေဖာက္ရန္ ႀကိဳးစားၾကရာ၌ တပ္သားေပါင္း ၁ သန္းေက်ာ္က်ဆုံးခဲ့သည္။ထိုစစ္မ်က္ႏွာတြင္ မဟာမိတ္တပ္မ်ားဖက္မွ ထင္ရွား၍စစ္မႈေရးရာ ကြၽမ္းက်င္ေသာ ဆာဂြၽန္ဖရင့္၊ စစ္သူႀကီး ဆာေဒါက္ကလပ္ဟိတ္၊ မာရွယ္ေဂ်ာ့ဖား၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉး ေပတန္းႏွင့္ မာရွယ္ေဖာ့ စသည့္ စစ္ဗိုလ္ႀကီးမ်ားကြပ္ကဲအုပ္ခ်ဳပ္တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ စစ္ထဲသို႔ အေမရိကန္ ဝင္လာေသာအခါ အေမရိကန္စစ္တပ္အား ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ဴးပါးရွင္းက ဦးစီးသည္။ ဂ်ာမနီစသည့္ ဗဟိုႏိုင္ငံမ်ားဘက္မွ ဂ်ာမနီ အိမ္ေရွ႕ဥပရာဇာႏွင့္ ဗာေဗးရီးယား ဥပရာဇာမ်ားကိုယ္တိုင္ကြပ္ကဲတိုက္ခိုက္ၾကသည္။အေရွ႕ဘက္ စစ္မ်က္ႏွာတြင္ ႐ုရွားက ေခါင္းေဆာင္ တိုက္ခိုက္ေလရာ နစ္ကလတ္ မင္းသားႀကီးကိုယ္တိုင္တစ္ႏွစ္ခြဲခန႔္ဦးစီးခဲ့ၿပီးေနာက္႐ုရွားဇာဘုရင္ကိုယ္တိုင္ကြပ္ကဲတိုက္ခိုက္ေလသည္။ထိုစစ္မ်က္ႏွာတြင္ဂ်ာမန္တို႔ဘက္မွ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ လူဒင္ေဒါ့၏ အကူအညီျဖင့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးဟင္ဒင္ဗတ္ကႀကီးမႉးတိုက္ခိုက္ခဲ့ရာ တန္နင္ဗတ္တိုက္ပြဲတြင္ နာမည္ရခဲ့ၿပီး မၾကာမီ ဂ်ာမနီ၏ စစ္ေသနာပတိခ်ဳပ္ ျဖစ္လာသည္။
