Wschód i Zachód. Dwa płuca, które pompują to samo powietrze, każde na swój sposób. Co jednak jest w tych płucach? Germanie wołają: Schutzmantelmadonna — Madonna w płaszczu ochronnym, Madonna w sztormiaku. Na wschodzie: Pokrow - pokryvat', osłaniać, okrywać. Różne słowa, ale jedna tajemnica: Maryja, okryta płaszczem, okrywająca nim też człowieka. Skąd ten obraz? Zobaczmy, co o mówi o nim Pismo Święte.
W starożytnej kulturze semickiej płaszcz był przedłużeniem osoby. Oddać płaszcz — oddać siebie. Okryć kogoś płaszczem — poręczyć za niego swoim imieniem, wziąć za niego lub za nią pełną odpowiedzialność. Obraz ten wraca w Piśmie wielokrotnie: w godności, mocy, intymności, chwale i prośbie.
Jonatan, syn Saula i prawowity następca tronu, zdejmuje swój płaszcz i oddaje go Dawidowi, oddając zarazem godność królewską i władzę namaszczonemu przez Boga królowi (1 Sm 18,4). Ten sam gest powtórzył Eliasz wobec Elizeusza: przechodził obok orzącego pola chłopa i „zarzucił na niego swój płaszcz”(1 Krl 19,19). Ani słowa. Sam płaszcz wystarczy, by Elizeusz zrozumiał: jego życie należy odtąd do innego porządku.
Płaszcz jest testamentem. Gdy Eliasz zostaje zabrany do nieba, Elizeusz „wziął płaszcz Eliasza, który spadł z góry od niego” (2 Krl 2,13), a następnie stanął nad Jordanem by dokonać cudu. (2 Krl 2,13–14) Pierwsze uderzenie nie rozdziela jednak wód. Dopiero gdy woła: „Gdzie jest Pan, Bóg Eliasza?” — Jordan się rozstępuje (2 Krl 2,14). Płaszcz nie jest talizmanem — jest narzędziem działającym mocą imienia Bożego. Tą samą logiką rządzi się uzdrowienie kobiety cierpiącej dwanaście lat na krwotok: dotyka frędzli szaty Jezusa, mówiąc do siebie: „Żebym się choć Jego płaszcza dotknęła, a będę zdrowa” (Mt 9,21). Frędzle, których dotknęła, były w Prawie znakiem przymierza. (Lb 15,39). Dotykając ich, kobieta wyznawała wiarę w Mesjasza Prawa. Szkaplerz, różaniec, sakramentalia maryjne — działają tą samą logiką: nie jako magia, lecz jako dotyk płaszcza dla tych, którzy wołają z wiarą.
Płaszcz tworzy intymność — oddziela to, co pod nim, od tego, co poza. W Namiocie Spotkania zasłona (Wj 26,31–33), oddzielała Święte od Najświętszego — przestrzeni nasyconej obecnością Bożą, intymnej sfery Jahwe. Za tą zasłoną Bóg był nagi wobec Izraela: obecny bez pośrednictwa, bez dystansu.
Gest rozciągnięcia płaszcza nad kobietą był formułą zaślubin. Bóg mówi do Izraela: „Rozciągnąłem połę płaszcza mego nad tobą i zakryłem twoją nagość. Związałem się z tobą przysięgą i wszedłem z tobą w przymierze - wyrocznia Pana Boga - stałaś się moją. " (Ez 16,8). To nie jest poezja. To jest akt małżeński. Rut rozumie ten język ciałem. W środku nocy kładzie się u stóp Booza i prosi: „Rozciągnij brzeg swego płaszcza nade mną, albowiem jesteś powinowatym" (Rt 3,9). Booz jest go'el — odkupicielem, powinowatym, zobowiązanym by spłodzić dziecko bezdzietnej żonie swojego zmarłego krewnego. Prośba o okrycie płaszczem jest zarazem prośbą o małżeństwo.
Okrycie płaszczem jest także okryciem chwałą. Zwiastując, Gabriel mówi: „Duch Święty zstąpi na Ciebie i moc Najwyższego osłoni Cię” (Łk 1,35). Osłonić, to znaczy okrywać cieniem — to dokładnie to samo słowo, opisujące obłok chwały przy Namiocie Spotkania (Wj 40,34) i obłok na Górze Przemienienia. Bóg jest tu obecny. W Apokalipsie też widzimy tę chwałę: „Niewiasta obleczona w słońce i księżyc pod jej stopami” (Ap 12,1). Niewiasta zwycięska, obleczona w znak tryumfu Boga.
Okrycie jest też narzędziem prośby. Psalmista woła: „w cieniu Twych skrzydeł mnie ukryj.” (Ps 17,8). Rut nie wstydzi się prosić powinowatego o to, co się jej należy.
Maryjo, w Tobie te wszystkie aspekty wypełniają się jednocześnie.
Moc Najwyższego osłania Cię,
Bóg jest obecny w Tobie.
Znalazłaś się brzemienną za sprawą Ducha Świętego.
Otacza Cię godność Boga, gdyż nosisz Go w sobie.
Pod Twój płaszcz, uciekamy się, Święta Boża Rodzicielko.
Maryjo, rozciągnij brzeg swego płaszcza nade mną.
[Kazanie wygłoszone w czasie majówki 6 maja 2026 w Bazylice Trójcy Świętej u oo. dominikanów w Krakowie]
