Hayaz Höyük, Adıyaman'ın Hayaz Köyü yakınında bulunmaktadır. Samsat İlçesine onyedi kilometre mesafedeki höyük, Atatürk Barajının suları altında kalmadan önce Fırat ile Kalburcu Çayı'nın birleştiği noktadaydı.
Höyüğü 1975 senesinde Profesör Doktor Ümit Serdaroğlu ve ekibi keşfetmiştir. Profesör Doktor Mehmet Celal Özdoğan'ın ekibi 1977 senesinde ilk olarak kazı araştırmalarını gerçekleştirmiştir. 1979 ile 1983 seneleri arasında kazı çalışmalarına devam edilmiştir. Hollanda Arkeoloji ve Tarih Enstitüsü'nden Jacob Rodenberg Başkanlığında yapılan kazılar, köy yolu olmaması sebebiyle zor şartlar altında gerçekleştirilmiştir.
Kazılarda tespit edilen dört ana tabaka: Bizans ve Ortaçağ, Orta Tunç Çağı ve Demir Tabaka, İlk Tunç Çağı ve Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ'dır.
Neolitik Çağ'ın iki evresine ait buluntular elde edilmiştir. Buluntuların elde edildiği alanın boyutları oniki metreye sekiz metredir. Diğer evre ise onbeşe sekiz metrelik alandadır. Neolitik tabakaya ait çok sayıda yontma taş artıkları ele geçmiştir.
https://www.frmtr.com/sanat-tarihi-arkeoloji/746456-hayaz-hoyuk.html
