Esas adı İmam Höyük olan Alacahöyük, adını en yakın yerleşim birimi Alaca İlçesinden almıştır. Buradaki ilk kazıya büyük önder ATATÜRK'ün verdiği 500 lirayla başlanmıştır.
Alacahöyük'ün ilk kazılma işlemi, Osmanlı Arkeolog Makridi'nin öncülüğünde 1907 senesinde yapılmıştır. 1935 senesinden sonra Dr. Koşar ve Oğuz Arı başkanlığında devam etmiştir. Kazılarda Bakır Taş Çağı ile Osmanlı Devri arasındaki pek çok döneme ait eserler bulunmuştur.
Alacahöyük'ün ilk evresi olan üst katta, Frigya Medeniyetinden başlayıp Roma Dönemi ve Bizans Dönemine ait çömlekler, çanaklar, içi boyalı toprak kap ve ayaklı meyvelik bulunur. Kullanım eşyaları ve silahlar genellikle taştan imal edilmiştir.
Alacahöyük'ün buluntuları, Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesinde ve Alacahöyük Müzesinde sergilenir. Boğazköy ve Alacahöyük'ü kaplayan bölge 1988 senesinde milli park olmuştur.
Çorum iline 45 km. mesafedeki Alacahöyük antik kentinin tarihi, Milattan Önce 1240 lı senelere kadar uzanmaktadır. Tarım arazilerinin sulanması ve içme suyu sağlanması için yapılan eserin yaklaşık 140 m. uzunluğundaki bendi bulunmaktadır. Baraj, Hitit Kralı Tuthalia'nın isteğiyle, büyük kuraklık sonrasında yapılmıştır. Derinliğinin bazen 5 m. yi bulduğu kanal, aynı dönemde yapılmış benzerlerinden farklı biçimde yeraltı suyu ile beslenir ve kendi su havzası da bulunmaktadır. Barajda, 2 kanal, 1 havuz ve 3 heykel de ortaya çıkarılmıştır. Hemen hemen 2/2'ü dolan barajın kapasitesi, bugün itibariyle 2 500 000 metreküptür.