درباره‌ی مریخ چه می‌دانید؟

امروزه درباره‌ی سیاره‌ی سرخ—مریخ—صحبت‌های زیادی می‌شنویم. بد نیست اطلاعات خود را درباره‌ی این سیاره مرور کنیم.

ابتدایی‌ترین نکته این است که مریخ چهارمین سیاره در منظومه‌ی شمسی است. از نظر اندازه، در منظومه‌ی شمسی فقط سیاره‌ی عطارد از مریخ کوچک‌تر است. نام Mars از نام خدای جنگ در اساطیر روم گرفته شده است.

به علت اینکه مقدار زیادی اکسید آهن (سه‌ظرفیتی) در سطح این سیاره وجود دارد، مریخ معمولاً به رنگ قرمز دیده می‌شود و به آن «سیاره‌ی سرخ» می‌گویند.

مریخ اتمسفر هم دارد، که البته بسیار رقیق است. برخی از ویژگی‌هایی که در سطح مریخ مشاهده می‌شود، نشان دهنده‌ی دهانه‌های ناشی از برخورد، بیابان‌ها، و کلاهک‌های یخ قطبی مانند زمین است.

از یک جهت دیگر هم سیاره‌ی مریخ به زمین شباهت دارد و آن از جهت دوره‌ی چرخش آن به دور خود و دوره‌های فصلی آن است.

مریخ دو قمر دارد به نام فوبوس و دیموس. اینها قمر‌هایی کوچک با شکل نامنظم هستند. در واقع، می‌توان گفت که احتمالاً اینها سیارک‌هایی بوده‌اند که گرفتار سیاره‌ی مریخ شده‌اند.

در حال حاضر، برنامه‌های تحقیقاتی برای بررسی امکان سکونت در کره‌ی مریخ آغاز شده‌اند. به علت پایین بودن فشار اتمسفر در سطح مریخ، امکان وجود آب مایع روی سطح این سیاره نیست. در واقع، فشار اتمسفر در کره‌ی مریخ کمتر از ۱٪ اتمسفر زمین است.

البته در قطبین این سیاره کلاهک‌های یخ وجود دارند، که به نظر می‌رسد از آب تشکیل شده‌اند. اگر این کلاهک‌های یخ ذوب شوند، می‌توانند تمام سطح سیاره را تا ارتفاع ۱۱ متر از آب بپوشانند.

قطر سیاره‌ی مریخ تقریباً نصف قطر زمین است. تراکم ماده‌ی تشکیل دهنده‌ی این سیاره از کره‌ی زمین کمتر است، به‌طوری‌که حجم این کره ۱۵٪ حجم کره‌ی زمین است، ولی جرم آن ۱۱٪ جرم کره‌ی زمین است. گرانش سطحی آن نسبت به گرانش در سطح کره‌ی زمین ۳۸٪ است.

به نظر می‌رسد که سطح کره‌ی مریخ از آهن و نیکل به همراه گوگرد تشکیل می‌شود. از طرف دیگر، پوسته‌ی این سیاره بیشتر از جنس سیلیکات است. غیر از سیلیسیم و اکسیژن، فراوان‌ترین عناصر در پوسته‌ی مریخ منگنز، آلومینیم، کلسیم، و پتاسیم است.

به نظر می‌رسد که حدود ۴ میلیارد سال قبل، یک جرم آسمانی به اندازه‌ی پلوتون به مریخ برخورد کرده است و باعث پیدایش حوضه‌ی بورئالیس شده است که ۴۰٪ سطح این سیاره را می‌پوشاند.

بر اساس داده‌هایی که از مریخ‌پیمای فونیکس به دست آمده است، خاک مریخ pH قلیایی دارد و حاوی عناصری مانند منیزیم، سدیم، پتاسیم، و کلر است، همان عناصری که برای رشد گیاهان لازم است.

به‌طوری‌که گفته شد، آب مایع نمی‌تواند روی سطح مریخ وجود داشته باشد، چرا که فشار اتمسفر در آنجا بسیار پایین است و کمتر از ۱٪ فشار جو زمین است. با این حال، ویژگی‌های سطحی مشاهده شده روی سطح مریخ نشان می‌دهد که احتمالاً در سطح این سیاره در گذشته آب مایع وجود داشته است.

اتمسفر مریخ متشکل از ۹۶٪ دی‌اکسید کربن، ۱٫۹۳٪ آرگون، و ۱٫۸۹٪ نیتروژن، به همراه مقادیر اندکی اکسیژن و آب است.