امروزه کامپیوترهای دیجیتال در دور و بر ما فراوان هستند و تقریباً تمام جنبههای زندگی ما را تحتالشعاع خود قرار دادهاند. در واقع، در حال رسیدن به موقعیتی هستیم که تحت عنوان «رایانش همهجایی» از آن یاد میکنند، یعنی تمام دستگاههای پیرامون ما قدرت محاسباتی و رایانشی دارند.
نکتهی جالب در این زمینه آن است که تا قبل از پیدایش رایانههای دیجیتال که اکنون همهگیر شدهاند، دستگاههایی وجود داشتند که به آنها کامپیوتر آنالوگ گفته میشد. در حقیقت، در پایان جنگ جهانی دوم، کامپیوترهای آنالوگ کمکم به فراموشی سپرده شدند و جای خود را به کامپیوترهای دیجیتال دادند.
یکی از نخستین کارها و در واقع، کارهای بنیادین دربارهی کامپیوترهای آنالوگ در قرن نوزدهم بهوسیلهی جیمز تامپسون انجام شد که برادر لُرد کلوین فیزیکدان مشهور بود. او یک دستگاه انتگرالگیر مبتنی بر چرخ و دیسک ساخت. حتی بعداً به یاری برادرش کلوین، دستگاه دیگری ساخت که انتگرال حاصلضرب دو تابع را محاسبه میکرد.
دستگاه انتگرالگیر مبتنی بر چرخ و دیسک (منبع: دایرةالمعارف بریتانیکا)
یکی دیگر از انواع ماشینهای حسابگر آنالوگ که جیمز تامپسون اختراع کرد، یک دستگاه پیشبینی کنندهی جزرومد بود که تا دههی ۱۹۶۰ در بندر لیورپول انگلستان مورد مسیر مسابقه قرار میگرفت.
عملیات در کامپیوترهای آنالوگ بهصورت موازی انجام میشود. این نوع دستگاهها برای سیستمهای پویای شبیهسازی بسیار مفید است. از این نوع کامپیوترها برای شبیهسازی پرواز، نیروگاههای هستهای، و فرآیندهای صنعتی شیمیایی استفاده شده است.
ونوار بوش را مؤسسهی فناوری ماساچوست نخستین کامپیوتر آنالوگ مکانیکی با کاربرد عام و در مقیاس بزرگ را ایجاد کرد. این دستگاه تحلیلگر تفاضلی (Differential Analyser) نامید میشود. این کامپیوتر آنالوگ برای حل معادلات دیفرانسیل مرتبهی ششم استفاده میشد. در این کامپیوتر برای انتگرالگیری از مکانیسم چرخ و دیسک استفاده میشد. در آن زمان، این سیستم مکانیکی به محققان امکان میداد که مسایل معادلات دیفرانسیل را با سرعت بیشتری حل کنند.
جالب است که این کامپیوتر تفاضلی حاوی ۱۵۰ موتور بود و در ساخت آن از چندین کیلومتر سیم برای متصل کردن رلهها و لامپهای خلأ استفاده شده بود.
