زبالههای پلاستیکی یکی از بزرگترین مشکلات امروز بشر هستند. از آنجا که پلاستیک بهطور طبیعی در مدت زمانی بسیار طولانی—در حد چندین قرن—تجزیه میشود، بنابراین میتواند مشکلات زیادی را برای محیط زیست ایجاد کند. از طرف دیگر، استفاده از محصولات پلاستیکی در دهههای اخیر به طور تصاعدی افزایش یافته است و ابعاد این مشکل را برای محیط زیست به حد بحرانی رسانده است. آلودگی دریاها و اقیانوسها با زبالههای پلاستیکی یکی از معضلات زیستمحیطی بزرگ به شمار میرود، بهطوریکه حتی امکان دارد این مشکل اکوسیستم دریایی را تغییر داده و لطمات جبرانناپذیری را در پی داشته باشد.
اما به نظر میرسد که هنوز هم جای امیدواری هست: در سال ۲۰۱۶، در ژاپن میکروبی کشف شد که پلاستیک را تجزیه میکند. و اکنون دانشمندانی که مشغول مطالعهی این میکروب و طرز کار آن بودند، بهطور اتفاقی آنزیم جهشیافتهای را ایجاد کردهاند که عملکردی بهتر از خود میکروب در تجزیهی پلاستیک دارد. این کشف غیرمنتظره نشان میدهد که هنوز هم جای امیدواری برای یافتن یک راه حل برای بازیافت زبالههای روزافزون پلاستیکی وجود دارد. این تحقیقات در وزارت انرژی آمریکا انجام شده است.
میکروب ژاپنی که قادر به تجزیهی پلاستیک است، Ideonella sakaiensis نام دارد. همچنین، آنزیمی که پلاستیکهای PET یعنی polyethylene terephthalate را تجزیه میکند، پتاز (PETase) نام دارد.
در حالی که به طور طبیعی برای تجزیهی پلاستیکها چندین قرن زمان لازم است، این آنزیم میتواند در عرض چند شبانهروز پلاستیک را تجزیه کند.
نکتهی جالبتر اینکه مزیت آنزیم جهشیافته بر نمونهی طبیعی آن، فقط در زمینهی عملکرد و سرعت تجزیه نیست، بلکه دامنهی گستردهتری از انواع پلاستیکها را نیز میتواند تجزیه کند. البته مدتی طول خواهد کشید تا این کشف جدید در عمل مورد استفاده قرار گیرد، تا میلیاردها تُن پلاستیک که هماکنون در محیط زیست انباشته شده است و حتی به اقیانوسها نیز کشیده شده است، با استفاده از این روشها تجزیه گردد. با این حال، اکنون که بهطور آزمایشی مؤثر بودن آن نشان داده شده است، میتوانیم امیدوار باشیم که بر پایهی آن ابزارهای مفیدی برای کنترل این مشکل در آینده ایجاد خواهد شد.
