✏📜📜📝

ျမစ္ဆံု ေရအားလ်ွပ္စစ္စီမံကိန္းနဲ႔
ျမိဳ႕သာ စက္မႈ႔ဥယ်ာဥ္ျမိဳ႕ေတာ္ စီမံကိန္း

ယခင္အစိုးရ လက္ထက္မွာ

• တံတားဦး အျပည္ဆိုင္ရာေလဆိပ္ ။
• အာဆီယံ အျမန္လမ္းမၾကီးစီမံကိန္း ။
• ရန္ -မန္းအျမန္လမ္းမၾကီး ။
• ဆီမီးခံု ေရနက္ဆိပ္ကမ္း
  ( ဧရာဝတီ ျမစ္နေဘး )
• ျမိဳ႕သာစက္မႈ႕ဥယ်ာဥ္ျမိဳ႕ေတာ္ စီမံကိန္း ။
• ဧရာဝတီ ျမစ္ဆံု ေရအားလ်ွပ္စစ္
  ထုတ္လုပ္ေရး စီမံကိန္း ။
• ရဲရြာေရအားလ်ွပ္စစ္ထုတ္လုပ္ေရး ။
• ဆည္ေတာ္ႀကီးေရအားလ်ွပ္စစ္ထုတ္လုပ္ေရး ။
• ျမင္းျခံ နဲ႔ျပင္ဦးလြင္မွာရွိတဲ႔
  သံမဏိ စက္ရံု ေတြ ။
• ပခုကၠဴတံတား ( ဧရာဝတီ )
• ရတနာပံုတံတား( ဧရာဝတီ )
  စစ္ကို္င္း မန္းေလး ။
  စတဲ႔စီမံကိန္းေတြဟာ တခုနဲ႔တခု ဆက္ဆက္ေနတယ္ေလ ။
  ဒီေနရာမွာ ပင္မအေရးႀကီးဆံုး လိုအပ္ခ်က္ျဖစ္တဲ႔ လ်ွပ္စစ္ဓါတ္အား လံုေလာက္စြာရရွိေရးကို ကန္႔ကြက္ ရပ္ဆိုင္းလိုက္တာက လုပ္ငန္းအားလံုးကို ေလးလံ ထိုင္းမိႈင္းသြားေစတဲ႔
  အခ်က္ျဖစ္တယ္ ။

ထုတ္ကုန္သြင္းကုန္မ်ားအတြက္ ကုန္စည္စီးဆင္မႈ႕ လြယ္ကုေခ်ာေမႊ႔ေစရန္ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး လမ္းေၾကာင္းမ်ား အေနနဲ႔

• ေရလမ္း ( ဆီမီးခံုဆိပ္ကမ္း ဧရာဝတီ )
• ေလလမ္း
  (တံတားဦးအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေလဆိပ္ )
• ကုန္းလမ္း
  ( အာဆီယံအျမန္လမ္းမၾကီးနဲ႔ ရန္- မန္း
  အျမန္လမ္းမၾကီးတို႔ဟာ
  အဆင္သင့္ျဖစ္ေနပါျပီ ။ )

အဓိကလိုအပ္ေနတာ အခ်ိဳ႕က ……
*** လ်ွပ္စစ္ဓါတ္အား
လံုေလာက္စြာရရွိေရးျဖစ္ပါတယ္ ။

ယခုအခ်ိန္မွာ ဒုတိယလိုအပ္ခ်က္က ျပည္တြင္းျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ အစိုးရရဲ႔ ျပည္ပရင္းနွီးျမွဳပ္နံ႔မႈ႕ဆိုင္ရာ ဥပေဒနဲ႔ စီးပြားေရးမူဝါဒ ရွင္းလင္းျပတ္သားဖို႔
လိုေနတာပါ ။
( ဒီေနရာမွာ တိုင္းရင္းသားေဒသလက္နက္ကိုင္မ်ားအေနနဲ႔ အားလံုး ျငိမ္းခ်မ္းေရးလက္မွတ္ထိုးျပီးမွ ျဖစ္နိုင္မယ္လို႔ေျပာတာမဟုတ္ပါ ။ ျပည္တြင္းဆူပူေသာင္းက်န္းမႈ႕နဲ႔ လက္နက္ကိုင္ပစ္ခက္ေနမႈ႕ေလ်ွာ့ခ်နိုင္လ်ွင္ျဖစ္နိုင္ေျခရွိေသာ္လည္း အစိုးရ၏ စီပြားေရးနဲ႔ ရင္နွီးျမွဳပ္နွံ႔မႈ႕ မူဝါဒက အခက္အခဲ မျဖစ္ဖို႔ လိုပါတယ္ ။ )

• ျမိဳ႔သာ စက္မႈ႕ဥယ်ာဥ္ျမိဳ႕ေတာ္ စီမံကိန္းႀကီးအတြက္ က်ြမ္းက်င္ လုပ္သားအင္အား လိုအပ္ခ်က္ ရွိနိုင္ပါတယ္ ။
  သို႔ေသာ္လည္း မ်ားစြာမခတ္ခဲပါ ။
  ၎ စီမံကိန္းတည္ေနရာသည္ မန္းေလးတိုင္းဟုဆိုေသာ္လည္း
  မန္းေလး - စစ္ကိုင္း -မေကြး တိုင္းေဒသ၏ ႀတိဂံနယ္ေျမတြင္ရွိေနျခင္း နဲ႔အတူ ျပည္ပထြက္၍ အလုပ္ေနသူ လုပ္ခဲ႔ဖူးသူ မ်ားစြာရွိေနတဲ႔ ျပည္ပ စက္ရံု အလုပ္ရံုမ်ားမွ အေတြ႔အႀကံဳရွိလုပ္သားအင္အား မ်ားစြာရွိတဲ႔ နယ္ေျမျဖစ္ပါတယ္ ။

ယခင္အစိုးရမ်ားအေနနွင့္ သင္တန္းေတြေပး၍ အေတြ႔အႀကံဳ ေတြ လုပ္ငန္းေတြ သင္ၾကားေပးျခင္းမဟုတ္ပဲ မိမိကိုယ္တိုင္ျပည္ပတြင္ အလုပ္လုပ္၍ ေလ့လာေစျခင္းျဖင့္ ၎စီမံကိန္းအတြက္လိုအပ္ေသာ လုပ္သားမ်ားစြာအတြက္ ေလ့က်င့္ျပဳစု ပ်ိဳးေထာင္ေပးခဲ႔ပါတယ္ ။

ဒီေလာက္ဆိုရင္ သေဘာေပါက္သင့္ပါတယ္ ။ ျမန္မာျပည္ စီးပြားေရးဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတတ္မႈ႕ဘာေၾကာင့္ ဘယ္သူေတြေၾကာင့္ ေလးလံထိုင္းမိႈင္းခဲ႔ရသလဲ ဆိုတာ ကိုယ္တိုင္သာစဥ္းစားၾကည့္ပါ ။

အဓိကကေတာ့ ျမစ္ဆံုေရအားလ်ွပ္စစ္စီမံကိန္းကို
ဘယ္သူေတြ ဘာ့ေၾကာင့္
ကန္႔ကြက္ခဲ႔တာလဲ ။
၎ စီမံကိန္းကို အရင္အစိုးရလက္ထက္မွာလုပ္မယ္ဆိုေတာ့ မေကာင္းဘူး ကန္႔ကြက္တယ္ ။
ငါ့အစိုးရလက္ထက္မွာလုပ္ရင္ေတာ့ ေကာင္းတယ္ မကန္႔ကြက္နဲ႔ လ်ွာမရွည္နဲ႔ ကန္႔ကြက္ရင္ေထာင္ခ်မယ္ ဆိုတဲ႔ပံုစံမ်ိဳးလုပ္လာရင္ေတာ့ …………
ဟာသပဲ ……ဟာ့ဟာ့ေတာ့မေပးဘူး ဘာေပးမယ္သိခ်င္လား ……???

      ျမစ္ဆုံ ဆန္းစစ္ခ်က္

---

အခုတေလာ International Finance Corporation (IFC) က ေရအားလွ်ပ္စစ္္က ေျပာတယ္ဆိုျပီး ေျမပုံနဲ႕ တကြ တက္လာတာရွိပါတယ္။ ပဋိပကၡေၾကာင့္ စစ္ပြဲေတြေၾကာင့္ ဆည္ေဆာက္ရင္ အကုန္အက်မ်ားမယ္လို႕ အနီေဖ်ာ့ေရာင္ ျပတာကိုလည္း ဆည္ပဲ မေဆာက္သင့္သလို ဝါဒျဖန္႕တာေတြ ေတြ႕ရတယ္….။

ဒီေနရာမွာ ဒီျပင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ စံေတြလဲ ရွိႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကမၻာ့ဘဏ္ရဲ႕ စံကိုပဲ အဓိက ယူၾကရမွာပါ။။

ဘယ္အဖြဲ႕အစည္းက ေဆာက္သင့္တယ္ … ဘယ္အဖြဲ႕အစည္းက မေဆာက္သင့္ဘူး ဆိုတာေတြ နားေယာင္မယ့္ အစား ကုိယ့္ဘာသာ ဆုံးျဖတ္ႏိုင္ေအာင္ ကမၻာ့ဘဏ္က ဆည္ၾကီးေတြအနက္ ဘယ္လို ဆည္ၾကီးေတြဟာ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႕ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ရွိမရွိဆိုတာ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ ထုတ္ထားခဲ့တယ္။

ဒီ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြနဲ႕ တိုက္ဆိုင္ျပီး ကိုယ္ပိုင္ ဦးေႏွာက္နဲ႕ စဥ္းစားလိုက္ရင္ေတာင္ ျမစ္ဆုံဟာ ေဆာက္သင့္တဲ့ ေနရာလား မေဆာက္သင့္ဘူးလားဆိုတာ သိသာႏိုင္ပါတယ္။

ကမၻာ့ဘဏ္က ထုတ္ေဝတဲ့ Good Dams and Bad Dams စာအုပ္မွာ.....

၁. ေရဖုံးလႊမ္း ဧရိယာ မ်ားရင္
၂. ေဒသခံလူမ်ဳိးမ်ားနဲ႕ သဘာဝ ေတာ႐ိုင္းတိရိစာၦန္မ်ား ဆုံး႐ႈံးမႈမ်ားရင္
၃. ဇီဝ မ်ဳိးစိတ္ေတြ ေရလႊမ္းမႈမ်ားရင္
၄. ဆည္ေရတိမ္ျပီး ႏႈန္းပို႕ခ်မႈ ျမန္ရင္
၅. ေအာက္ပိုင္းမွာ ျမစ္လက္တက္ၾကီးမ်ား ထပ္မရွိေတာ့ရင္
၆. ေရျမဳပ္သစ္ေတာ ေဆြးေျမ႕ပ်က္ဆီးမႈျမန္ျပီး ညစ္ညမ္းျဖစ္ေစရင္
၇. ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ျပန္႕ပြားေစမည္ဆိုရင္
၈. ေရေမွာ္မ်ား ေပါက္ဖြားမႈ မ်ားျပားလာမယ္ဆုိရင္ Bad Dams ေတြလို႕ ကမၻာ့ဘဏ္က ဆိုတယ္။

၁. ေရဖုံးလႊမ္း ဧရိယာ မ်ားရင္ ဆိုထားရာမွာ ျမစ္ဆုံဆည္ဟာ ေရဖုံးလႊမ္းဧရိယာ မ်ားတယ္ ဆိုၾကေပမယ့္ ပမာဏတူ အေမရိကန္ရွိ Grand Coulee Dam (6000 mw) နဲ႕ ယွဥ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ မတိမ္းမယိမ္းသာ ရွိပါတယ္။ အေမရိကန္ဆည္ၾကီးဟာ 125 sq-miles ရွိျပီး ျမစ္ဆုံဆည္ဟာ 137 sq-miles ရွိပါတယ္။

၂… ေဒသခံလူမ်ဳိးမ်ားနဲ႕ သဘာဝ ေတာ႐ိုင္းတိရိစာၦန္မ်ား ဆုံး႐ႈံးမႈမ်ားရင္ဆိုထားရာမွာ ျမစ္ဆုံဟာ ေဒသခံလူမ်ဳိး ၂၀၀၀ ေက်ာ္သာ ေရႊ႕ေျပာင္းေပးရေတာ့ အျခားဆည္ၾကီးမ်ားထက္ စာရင္ အလြန္႕ကိုနည္းပါးပါတယ္။ တရုတ္ Three George Dam မွာ လူ ၂ သန္း ေက်ာ္ေရြ႕ခဲ့ရျပီး အာဖရိက ဆည္ၾကီးေတြမွာ လူသိန္းခ်ီ ေရႊ႕ခဲ့ရတာေတြရွိပါတယ္။ သဘာဝ ေတာရိုင္း တိရိစာၦန္ဟာလည္း မရွိသေလာက္ပါပဲ။

၃။ . ဇီဝ မ်ဳိးစိတ္ေတြ ေရလႊမ္းမႈမ်ားရင္ …
ေပ်ာက္ကြယ္ေတာ့မယ့္ ဇီဝမ်ဳိးစိတ္မ်ဳိး မရွိသေလာက္နည္းပါးျပီး ေျမာက္အေမရိကတိုက္ ကမၻာ့ဒု အၾကီး Itaipu ေရကာတာၾကီး ဇီဝ မ်ဳိးစိတ္ သန္းနဲ႕ ခ်ီ ေရႊ႕ေျပာင္းရတာနဲ႕ စာရင္ ရီစရာေတာင္ ေကာင္းပါတယ္။

၄။ ဆည္ေရတိမ္ျပီး ႏႈန္းပို႕ခ်မႈ ျမန္ရင္
အျမင့္ေပ ၄၅၀ေက်ာ္ ရွိတဲ့ အတြက္ ေရတိမ္စရာ မရွိသလို ေခတ္မွီဆည္ေတြမွာ ႏႈန္းလႊတ္ေပါက္ေတြ တတ္ဆင္ထားၾကတာမို႕ ဒီအခ်က္ကလည္း စိုးရိမ္စရာမရွိပါဘူး။

၅. ေအာက္ပိုင္းမွာ ျမစ္လက္တက္ၾကီးမ်ား ထပ္မရွိေတာ့ရင္
ဆိုထားေတာ့ ျမစ္ဆုံဆည္ေအာက္မွာ ခ်င္းတြင္းျမစ္ မူးျမစ္ ျမစ္ငယ္ ျမစ္လို ျမစ္လက္လက္ၾကီးမ်ားစြာနဲ႕ ျမစ္လက္တက္ငယ္မ်ားစြာ ထပ္ရွိေနတဲ့ အတြက္ လုံးဝကို စုိးရိမ္စရာ မရွိေတာ့တာပါ။

၆။ ေရျမဳပ္သစ္ေတာ ေဆြးေျမ႕ပ်က္ဆီးမႈျမန္ျပီး ညစ္ညမ္းျဖစ္ေစရင္
ေရျမဳပ္သစ္ေတာဆိုတာလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သစ္ေတာေတြ အေျပာင္ရွင္းျပီး သေလာက္ ျဖစ္ေနေတာ့ စိုးရိမ္စရာ မရွိေတာ့ဘူး။ လက္က်န္ ေတာငယ္ကိုလည္း အေျပာင္းရွင္းျပီး ေရေလွာင္တာမ်ဳိးလဲ လုပ္လို႕ ရၾကေတာ့ ေဆြးေျမ့ ညစ္ညမ္းစရာ မရွိပါဘူး။

နံပါတ္ ၇ နဲ႕ ၈ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ျပန္႕ပြားေစမည္ဆိုရင္ ေရေမွာ္မ်ား ေပါက္ဖြားမႈ မ်ားျပားလာမယ္ဆုိရင္ Bad Dams ေတြလို႕ ကမၻာ့ဘဏ္က ဆိုထားေတာ့ ကခ်င္ျပည္နယ္ ျမစ္ ေခ်ာင္းေတြဟာ သန္႕စင္လွပါတယ္။ ေရကို ေအာက္ထိ ေက်ာက္စရစ္မ်ားကို ေကာင္းစြာ ထြင္းေဖာက္ျမင္ႏိုင္တဲ့ အထိ သန္႕စင္ပါတယ္။ ႏႈန္းလဲ မရွိသေလာက္ နည္းပါတာကိုး။ ဒါအျပင္ ေရသန္႕ေပးတဲ့ စက္ရုံေတြ ကမ္းေျခမွာ တည္ေဆာက္ေပးထာမွာမို႕ ကူးစက္ေရာဂါျပန္႕ပြားမွာ ေရေမွာ္ေပါက္ပြားမႈ မ်ားျပားမွာမ်ဳိးေတြ မရွိႏိုင္ေလာက္ပါဘူး။

အရင္က US က ကန္႕ကြက္ဖူးလို႕ World bank ကေတာင္ ဆည္ၾကီးေတြ ကူညီတာ ဆယ္စုႏွစ္ တခုေက်ာ္ ရပ္လိုက္ေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၀၁၅ Paris agreement မွာေတာ့ ဆည္ေတြကို သန္႕စင္စြမ္းအင္ထဲ ျပန္ထည့္ျပီး ကူညီဖို႕ သေဘာတူလိုက္ျပီ။ ေရအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္လုပ္မႈေတြ ၂ ဆ တိုးၾကေတာ့မွာျဖစ္တယ္။

ကမၻာမွာ ဧရာဝတီက နံပါတ္ ၅၅ ခုေျမာက္ အရွည္ဆုံးျမစ္။ သူ႕ထက္ရွည္တဲ့ ျမစ္ေပါင္း ၅၂ ျမစ္ဟာ ေရကာတာ ေဆာက္ျပီး ဖြံ႕ျဖိဳးေရးအတြက္ အသုံးခ်ေနၾကျပီ။ တခ်ဳိ႕ ေရခဲေနတတ္တဲ့ ျမစ္ ၂ ခုေလာက္ကလြဲျပီး ေရကာတာ မရွိတဲ့ ျမစ္ၾကီး မရွိေတာ့ဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာသာ မဆလလက္ထက္ ပညာေရးနိမ့္ပါးျပီး ဗဟုသုတနည္းပါးခဲ့ရာမွ ေရကာတာ ေဆာက္သင့္ မေဆာက္သင့္ အသားကုန္ ျငင္းေနရတုန္း ျဖစ္တယ္။

အခ်ဳိ႕တိုင္းျပည္ေတြမွာ Export ဝင္ေငြ ကို ေရအားလွ်ပ္စစ္က ၅၀% အထက္ျဖည့္ေပးေနတာေတြ ရွိတယ္။ ျမန္မာကေတာ့ ေရအားလွ်ပ္စစ္ အျငင္းပြားျပီး ေရွ႕မတိုးႏိုင္တာမို႕ ေရအားလွ်ပ္စစ္ ၈၀% ေက်ာ္ထုတ္တဲ့ လာအိုကေတာင္ ၃၀၀ မီဂါဝပ္ ဝယ္ယူ ျပန္သြင္းဖို႕ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ရတဲ့ အေျခအေနေရာက္ခဲ့ျပီ။

ဧရာဝတီထက္ ၂ ဆေလာက္ ရွည္တဲ့ မဲေခါင္ျမစ္မကိုေတာင္ ပိတ္ျပီး လာအိုက ဆည္ေဆာက္ခဲ့တာျဖစ္တယ္။ လာအိုဟာ ေရအားလွ်ပ္စစ္ ရသေလာက္ တည္ေဆာက္ျပီး အာရွတိုက္ ဘက္ထရီအိုးၾကီး အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ တိုးတက္မႈအျမန္ဆုံး ႏိုင္ငံ အျဖစ္လည္းေကာင္း ဘြဲ႕ခံေနတာကို သင္ခန္းစာယူသင့္ပါျပီ။

@bokaung