D
i
yarbakır içindeki tarihi yapı ve mekanlar sadece içinde yaşayanlar için değil tüm Anadolu ve insanlık için çok büyük önem ve ilgi arz ediyor.
Bu tarih şehrinin öne çıkan ve ün kazanan yapılarından olan On gözlü köprü Diyarbakır için sembol bir yapıdır.On gözlü köprü Diyarbakırın içinde efendiliğini koruyan dicle nehrinin iki yakasını yüzyıllardır birbirine bağlayan köprü işlevini kusursuz olarak yerine getiriyor.Bu önemli şehirde meydana gelen tüm savaş ve tehlikelerde ilk korunan ve muhafaza altına alınan yapı olmuştur.Bunun nedeni ise Diyarbakır’a geçmek için kullanılan tek bağlantı olmasından dolayıdır.
Diyarbakır’ın doğusunda bulunan kırklar dağı ilk insan Hz.Ademin yeryüzüne ilk indirilen yer olarak bilinir.Bu dağ ismini Hz.Ademin burada kırk suyla yıkandığı rivayetinden almaktadır.Bu dağ üzerindeki bir ayak izinin ise Hz.Ademe ait olduğu söylenmiştir.Bu tarihi köprü eski Diyarbakır-Mardin yolu üzerin bulunan dicle nehri üzerine inşa edilmiştir.Dicle Nehri’nin üzerine yapılan bu önemli köprününün, bünyesinde bulunan kitabesinde Nizamüddin ve Müeyyidüddeve tarafında yapıldığına ait olduğu bilgisi berlirtilmektedir.Bu yapının mimarisinin sahibi ise Sancaroğlu Ubeydoğlu Yusuf olduğu yazılarak kitabesinde kayda geçmiştir.
On Gözlü Köprü Tarihi ve Mimari Özellikleri
On gözlü köprü Mervaniler zamanında inşa edilmiştir, inşa tarihi 1065 olan on gözlü köprü, 178.00 m. uzunluğunda, 5.60 m. genişliğinde tasarlanmıştır.Adını aldığı on kemer yani gözden oluşmuş ve boyut babında en büyük kemer açıklığı da 14.70 m. olarak kayda geçmiştir.Bu köprü planında köprünün ortasındaki bulunan üç gözün üstü dar yapılmış batı tarafında yapılan beş gözün döşemesi ise daha da geniş yapılmıştır. On gözlü planı ile yapılan tarihi köprünün ayaklarındaki kemerler sivri şekilde yapılmıştır. Bu sivri yapılan ayaklardaki selyaranların ebatları değişkenlik gösterir, bazıları döşeme hizasına kadar yükselir iken bazılarında ise hiç bulunmaz.
On Gözlü Köprü Nerede? Ve Nasıl Gidilir?
Adres: Akçomak Mahallesi, Diyarbakır Mardin Yolu, 21750 – Çınar / DiyarbakırNasıl Gidilir: Diyarbakır şehrine 3 km. mesafede ve şehrin güneyinde Mardin Kapısının dışında bulunumaktadır. Özel araç ve ve toplu taşıma araçları ile ulaşım sağlanmaktadır. Şehir merkezinden tabelaları takip ederek ulaşım mümkündür.
Diyarbakır adı geçtiği zaman aşağıda anlatacağımız on gözlü köprünün yanı sıra daha nice tarihsel değeri bulunuyor.Bunlardan bazıları hevsel bahceleri ,dört ayaklı minare ,Hz.Süleyman camii,Cemil Paşa konağı ve daha birçok camisi ve yapıları sadece sayabildiğimiz bir kaçı diyebiliriz.Tüm tarih için bu kadar önem taşıyan Diyarbakır için açık hava müzesi olarak adlandırmak abartı olmayacaktır.
