มีชายคน 1 อยู่กับภรรยาทั้งสองคนเลี้ยงแมวเลี้ยงหมาไว้เป็นเพื่อน เวลาผ่านไปภรรยาของเขาก็ล้มป่วยเสียชีวิตลงเขาก็เลยอาศัยอยู่เพียงลำพัง เวลาล่วงเลยมาหลายปีเขาก็แก่ชราลงทุกที เรี่ยวแรงที่จะทำมาหากิน แค่เพียงชีวิตเดียวอดมื้อกินมื้อแต่ว่าเขาต้องรับภาระเลี้ยงดูแมวกับหมาอีก บางวันก็แบ่งอาหารให้มันกินตัวเองไม่มีอะไรตกถึงท้องเลย แมวและหมาเห็นเจ้านายลำบาก ก็เกิดความสงสารก็พากันไปหาจับปลาที่ริมน้ำตั้งแต่เช้าจนบ่ายคล้อย หมากับแมวยังไม่กลับทำให้ชายชราเป็นห่วงกระวนกระวายใจ ครั้นพอเห็นแมวและหมาของตนคาบปลามาก็ดีใจ แมวพูดขึ้นว่า ฉันไปหาปลามาให้นายจ๊ะ ฉันเห็นนายลำบากมามากแล้วพวกฉันเลยตั้งใจจะหาเลี้ยงนายบ้าง แม้พวกแกนี่เป็นสัตว์ที่มีความกตัญญูจริงๆนะ งั้นเดี๋ยวฉันจะไปทำอาหารมาให้กินแล้วกัน ชายชราก็ถือปลาเข้าไปในครัวทั้งแมวและหมาเดินตามออกไปด้วย ครั้นเมื่อชายชราเอามีดกรีดลงไปที่ท้องปลาก็รู้สึกปลายมีดกำลังเสียดสีกับของแข็ง เขาคิดว่าเป็นก้อนกรวดก็เลยใช้มือล้วงขึ้นมาดู
ชายาราตกตะลึงเมื่อเห็นสิ่งที่อยู่ในมือมันเป็นเพชรเม็ดงาม แมวก็ถามเจ้านายว่า เจ้านายเจ้านายเป็นอะไรไปยืนอึ่งอยู่นั่นแหละแล้ววันนี้จะได้กินข้าวกันไหมเนี่ย โอววว เพชร นี้มันเพชรชัดชัดเลยโชคดีเหลือเกินนะเจ้าแมวเจ้าหมามาดูสิ ชายชราก็เรียกเพชรจริงๆด้วย เรารวยแล้วที่นี่เราจะได้มีข้าวกินทุกมื้อแล้ว ไชโย ๆ เจ้าแมวและเจ้าหมาก็กระโดดโลดเต้นไปด้วยความดีใจหลังจากที่ทั้งคนและสัตว์กินอาหารอิ่มหมีผีมันก็ได้รีบเข้านอนเตรียมออกเดินทางเข้าเมืองเพื่อจะนำไปขายแต่เช้า เช้าวันรุ่งขึ้นทั้งสามได้เดินทางไปที่ร้านเพชร เจ้าของร้านเพขรก็ดูอย่างพิจารนา แล้วหันมามองชายชราที่มีสภาพยากจน จึงถามหาที่มาของเพชร ด้วยความซื่อชายชราก็เหล่าความจริงให้ฟังทั้งหมด เจ้าของร้านเพชรทำหน้าวิตกกังวลแล้วก็บอกให้การจราจรระวังความหายนะจะมาเยื่อน เพราะว่าเพชรเม็ดนี้เป็นเพชรของกษัติย์ที่หายไป แล้วราชสำนักเขากำลังประกาศตามหาอยู่ ชายชราพูดขึ้นว่า แต่ว่าแต่ว่าฉันไม่ได้ขโมยมานี่.. ฉันเจอมันตอนผ่าท้องปลาจริงๆ ซึ่งปลาตัวนั้นแมวและหมามันจับมาให้ โอ้ย..หมาและแมวของลุงนี้มันเป็นสัตว์เดรัจฉานพูดไปใครจะเชื่อ สำนักพระราชวังรู้เข้าลุงจะต้องได้รับโทษสถานหนักนั้นอาจจะขึ้นโรงขึ้นศาล ไม่ได้หยุดหย่อเลยแหละ โธ! ถ้ามันเป็นของกษัตริย์ ฉันก็ไม่อยากจะได้แล้ว ขอท่านจงช่วยเราด้วยอยากให้สำนักพระราชวังมาวุ่นวายด้วยกันเลยแค่นี้ฉันก็สัตว์เลี้ยงก็ลำบากกันมากแล้ว เจ้าของร้านเพชรก็รับคำของชายชรา ก่อนจะปิดร้านหลังจากชายชราเดินถอยหลังกลับไปได้ไม่นาน หมาและแมวเห็น ไม่ชอบมาพากลแหละก็สงสารเจ้านายเดินคอตกกลับบ้านไป พวกมันก็เดินวนเวียนอยู่หน้าร้านครู่นึง เจ้าของร้านเพชรก็ขวบม้าพร้อมกับเพชร แล้วมุ่งหน้าไปที่ คฤหาสน์ หลังใหญ่โต หมาและแมวติดตามเจ้าของร้านเพชร เจ้าแมวอาศัยความกระ ทำกะทัดรัดเข้าไปสอดแนมสถานการณ์ เห็นเจ้าของร้านเพชรจอมเจ้าเล่กำลังเสนอขายเพชรเม็ดงามที่ได้มาจากชายชรา ขายให้แก่ เศรษฐีนีคน 1 เขาออกมาพร้อมกับเงินถุงใหญ่ที่แลกเปลี่ยนกับเพชรมาได้ เจ้าของร้านเพชรก็ยิ้ม ๆ อยู่ในใจสมเพชในความโง่เขลาของชายชรา แม้สงสารไอ้แก่นั้นสะเหลือเกินหลงเชื่อ เราสะสนิทถ้าเราไม่ได้ไม่ได้ฉลาดไปว่ามันป่านนี้มันคงจะกลายเป็น เศษฐีเหมือนเราไปแล้ว 555
เจ้าของร้านเพชรขี่ม้ากลับบ้านสีหน้า สดชื่นเบิกบานแต่ทันทีที่เขาก้าวขาลงจากม้าสีหน้าเค้าก็ซีดเผือดเมื่อเห็นเจ้าหน้าที่บ้านเมืองยืนรอเขาอยู่ แมวที่แอบเข้าไปสอดแนมในคฤหาสน์หลังนั้นหลังจากที่รู้เรื่องความทุจริตเจ้าของร้านเพชร ก็นำเรื่องไปเล่าให้ชายชราเจ้านายฝังชายชราก้รีบรุดไปแจ้งเจ้าหน้าที่บ้านเมืองเพื่อความเป็นธรรม เจ้าหน้าที่จับตัวเจ้าของร้านเพชรจอมฉ้อโกงได้สอบสวนจนเขายอมรับสารภาพ ว่าได้หลอกลวงชายชราผู้นี้เพราะเห็นแก่เงินก้อนโต หลังจากเจ้าหน้าที่บ้านเมืองควบคุมตัวเจ้าของร้านเพชรได้รับโทษชายชรา เป้นผู้โชคดีได้กรรมสิทธิ์ในการเป็นเจ้าของเงินถุงนั้นไปเขาก็เลยกลายเป็นเศรษฐีในชั่วพริบตา ชายชรากับแมวและหมาของเขาจึงได้รับความสุขสบายเพราะเงินก้อนนั้นไปอีกนานครับ
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า คนที่มีความรักความเมตตาไม่ว่าจะคนหรือสัตว์ เมื่อผู้รับได้รู้ถึงคุณค่าของการดูแลเอาใจใส่ เขาจะพยายามตอบแทนบุญคุณนั้นถึงแม้ว่ามันจะเป็นสิ่งเด็กน้อย แต่ว่าความเติมใจที่จะทำให้ไม่อาจจะประเมิณราคาได้ คนที่มีจิตใจไม่สุจริต คิดฉ่อโกงยักยอกสมบัติของผู้อื่นนี้เป็นมหันตภัยร้ายต่อผู้อื่น สุดท้ายตัวเขาก็ได้รับแต่กรรมตอบแทนอย่างสาสมทีเดียวครับ