แนวทางปฏิบัติสำหรับการนวดแผนไทย

สิ่งสำคัญของการนวดแผนไทย มีดังนี้
1> มารยาทในขณะทำการนวด
1.1 ก่อนทำการนวด ผู้นวดควรสำรวมจิตใจให้เป็นสมาธิ ระลึกถึงคุณครู อาจารย์
สำหรับการนวดแบบราชสำนักจะมีการยกมือไหว้ผู้ถูกนวด
เพื่อเป็นการขอขมาที่ล่วงเกินบนร่างกาย
1.2 ขณะนวดไม่ควรก้มหน้าจะทำให้หายใจรดผู้ถูกนวด ซึ่งการนวดแบบราชสำนัก
ได้มีคำกล่าวไว้ว่า“แม้ลมหายใจก็ไม่ให้รดพระวรกาย”
ขณะทำการนวดจะหันหน้าตรงไปข้างหน้าโดยไม่ก้มหน้า และไม่เงยหน้ามองฟ้า
อันเป็นการแสดงความไม่เคารพ
1.3 ขณะทำการนวด ห้ามทานอาหารและเครื่องดื่มหรือสิ่งใดๆ
และระมัดระวังการพูดที่ทำให้ผู้ถูกนวดตกใจ สะเทือนใจหรือหวาดกลัว
ควรซักถามและสังเกตอาการอยู่เสมอ ควรหยุดเมื่อ ผู้ถูกนวดขอให้พัก
หรือเจ็บปวดจนทนไม่ไหว
1.4 ขณะนวดควรนั่งห่างจากผู้ถูกนวดพอสมควร ในด้านที่จะทำการนวด
ไม่ควรคร่อมตัว ผู้ถูกนวด สำหรับการนวดแบบราชสำนัก
เดินเข่าเข้าหาผู้ถูกนวดอย่างน้อย 4 ศอก และนั่งห่างจากผู้ถูกนวดประมาณ 1 ศอก
และจับชีพจรดูลมเบื้องสูงกับลมเบื้องต่ำ
1.5 เมื่อผู้นวดไม่สบาย มีไข้ เจ็บป่วย ไม่ควรรับนวด
และหากการนวดเพื่อบำบัดนั้นเกินความสามารถของตนเอง ควรส่งต่อให้ผู้เชี่ยวชาญ

2> ศีลของผู้นวด
2.1 ไม่เจ้าชู้ หมายถึง ไม่แสดงกิริยาท่าทางลวนลามหรือใช้คำพูดแทะโลมคนไข้
ที่เป็นผู้หญิงหรือถ้าผู้นวดเป็นผู้หญิง ไม่ควรแสดงกิริยายั่วยวนคนไข้ที่เป็นผู้ชาย
ต้องนวดด้วยความสุภาพเรียบร้อย พูดคุยพอสมควร
2.2 ไม่ดื่มสุรา หมายถึง ไม่ดื่มสุราทั้งก่อนและหลังการนวด
รวมทั้งการรับประทานอาหารที่บ้านของคนไข้ เพราะอาจควบคุมตนเองไม่ได้
และอาจทำให้การนวดไม่ได้ผล รวมทั้งเป็นการรบกวนคนไข้และญาติ
2.3 ไม่หลอกลวง หมายถึง ไม่เลี้ยงไข้ เช่น ถ้าสามารถรักษาโรคนั้นๆ
ให้หายได้ภายใน 1-2 ครั้ง ไม่หลอกลวงว่าต้องนวด 5-6 ครั้ง
เพื่อหวังผลประโยชน์ เป็นเงินทอง ลาภ ยศ สรรเสริญ

3> ข้อควรระวังในการนวด
3.1 ไม่นวดผู้ที่มีอาการอักเสบติดเชื้อ คือมีไข้มากกว่า 38 องศาเซลเซียส
ปวด บวม แดง ร้อน
3.2 กรณีการนวดท้อง ไม่ควรนวดผู้ที่รับประทานอาหารอิ่มใหม่ๆ
เพื่อไม่ให้การนวดไปรบกวนระบบทางเดินอาหาร
เพราะการนวดจะทำให้เลือดขึ้นมาเลี้ยงบริเวณผิวหนังและกล้ามเนื้อมากขึ้น
และไม่นวดผู้ที่หิวจัด ผู้หิวจะไม่สบายตัว
จะมีน้ำตาลในเลือดต่ำควรไปทานอาหารเสียก่อน
3.3 ไม่นวดให้เกิดการฟอกช้ำมากขึ้น หรือมีการอักเสบซับซ้อน
3.4 ไม่ควรนวดผู้ประสบอุบัติเหตุใหม่ๆ ควรให้แพทย์จัดการรักษาให้พ้นขีดอันตรายก่อน
จึงจะทำการนวดได้ และต้องระวังเรื่องการอักเสบให้มาก
เพราะคนไจ้จะมีเนื้อเยื่ออ่อนกว่าปกติ
3.5 กรณีผู้สูงอายุ โดยทั่วไปมักมีโรคประจำตัว
เช่น โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง กระดูกเปราะ เป็นต้น
ต้องนวดอย่างระมัดระวังเป็นพิเศษ