Zeytin Nedir?
Zeytinyağı, zeytin ağacının meyvesinden doğal niteliklerinde değişikliğe neden olmayacak bir ısıl ortamda sadece yıkama, presleme, ayrıştırma ve filtreleme işlemleri gibi mekanik veya fiziksel işlemler uygulanarak elde edilen, berrak yeşilden sarıya değişebilen renkte, kendine özgü tat ve kokuda olan yağdır. Fiziksel yöntemler ile üretilebilen tek yağ olması zeytinyağının sahip olduğu bir ayrıcalıktır.
Yıllar boyunca tıbbi amaçlarla zeytin ağacının ağaç, dallar, yapraklar ve meyve bölümleri farklı farklı şekillerde kullanılmıştır. Günümüze kadar aktarılan bu deneyim ve birikim, çağımızın teknik, bilimsel ve teknolojik gelişmeleriyle harmanlandığında ise zeytin ve zeytin ağacıyla ilgili birçok farklı kullanım alanı oluşmuştur.
Milattan önce 4000’ li yıllarda, zeytin ağacının ıslah edilmesi süreci başlamış ve doğada yetişen günümüzde de “ Delice “ olarak adlandırılan ağaca göre, aşılanıp ıslah edildiğinde daha verimli meyve üretimi yapabilen ağaçlar kullanılmaya başlanmıştır. Milattan Önce 2000’ li yıllarda ise, ilk defa yine Anadolu’ da olmak üzere, zeytin meyvesinden çıkarılan yağ kullanılmaya başlanmış, yağın çıkarılması için çeşitli yöntemler oluşturulmaya başlanmıştır.
Zeytin Ve Zeytinyağı Faydaları
Günümüzde zeytin ağacı, sofralarımızda eşsiz bir şifa kaynağı ve lezzet olan zeytin yanı sıra zeytinyağı olarak, dallarından ve yapraklarından elde edilen çeşitli bileşenler ise tıbbi amaçlı ürünlerde yoğun şekilde kullanılıyor.
Neredeyse 2000 yıldır gelişmeye devam eden zeytinyağı sıkma ve zeytin üretme teknikleri, özünde aynı mekaniğe bağlı olsa da, çok daha verimli şekilde yapılan sıkma ve zeytin üretme teknikleri oluşmuş durumda. Sofralarımıza ulaşan soğuk ve sıcak yemekler için ayrı olmak üzere ve daha özellikli çok çeşitli zeytinyağları üretiliyor. Benzer şekilde başta yeşil ve siyah zeytin olmak üzere, bu zeytinlerin çok çeşitli türleri tüketim alışkanlıklarına hitap edecek şekilde üretiliyor.
Anadolu ve Zeytin
Zeytin ağaçlarının türleri, genellikle yetiştiği bölgeye göre aldığı özelliklere paralel veriliyor. Ülkemizde otuzun üzerinde zeytin çeşidi, Anadolu’ nun hemen tüm coğrafi bölgelerinde yetişiyor. Bu türlerin bir kısmı sofralık ve yağlık olmak üzere çok verimliyken, bir kısmı ise daha az verimlidir. Ege zeytini, yağ çıkarmaya daha yatkın bir tür olmakla birlikte, sofralık olarak ayrılan bir paya sahipken, Marmara Zeytini, sofralık zeytine daha uygun ve yağ çıkarmaya daha az yatkındır.
Bununla birlikte her bölgede yetişen zeytinin hasadı sırasında niteliklere göre ayrılmasıyla, hem eşsiz lezzet de sofralık zeytinler üretilir ve hem de yağ çıkarma işlemi uygulanır. Hemen her türün zeytini, kendisine özgü değişik lezzetlere sahiptir. Elbette bu konuda zeytinin yapılış tekniği de rol oynar.
Zeytin ve Sağlık
Zeytin ağacının hemen her parçası farklı ve eşsiz şifa kaynağıdır. Bununla birlikte zeytin, en çok tüketilen ürünü olarak, sofralarımızda günlük olarak kendisine yer bulur. Tüketilmesi tüm uzmanlar tarafından önerilen zeytin, her yaş için farklı olmak üzere ancak çok önemli tıbbi roller oynar. Örneğin gelişim çağında ki bir çocuk için, sağlıklı gelişmesinde önemli roller üstlenirken, orta yaşlı birinde, yaşlanmanın etkilerinden kalp damar sağlığına kadar geniş bir çerçevede yararlar gösterir.
Zeytin tüketiminin günlük olarak ihmal edilmemesi gerektiği uzmanlar tarafından da teyit ediliyor. Zeytin’ in içeriğinde bulunan vitaminler ve minerallerin büyük bölümü, günlük insan vücudu gereksinimlerinin önemli bölümünü karşılayabilecek kapasitede. Bu durum dengeli ve sağlıklı bir beslenme ve dolayısıyla da daha sağlıklı bir vücut ve daha iyi bir yaşam kalitesi sadece düzenli zeytin tüketilerek bile sağlanabiliyor.
Siyah zeytin veya yeşil zeytin veya bunların türlerinden herhangi birini düzenli tüketmek, sağlığımız için yapabileceğimiz basit ancak çok önemli bir yardımdır. Zeytin üretiminin en yaygın şekilde yapıldığı ülkemiz, aynı zamanda zeytin ve zeytinyağı üretiminde kaynak olan zeytin ağaçlarının en verimli olanlarına da sahip. Anadolu coğrafyasının sahip zengin mineralli topraklarında, yine çok özel zeytin ağaçları ve zeytinler yetişiyor.
Zeytin ve Zeytinyağı Faydaları
Zeytin ve Zeytinyağı Faydaları:
Zeytin içerisinde bulunan antioksidanlar kan damarlarının zarar görmesi sonucunda ortaya çıkan kalp krizi problemini de minimuma indirdiği tespit edilmiştir.
Kan basıncı üzerinde önemli etkisi bulunan zeytin, dolaşım sisteminde onarıcı olarak görev almaktadır.
Kronik oksidatif stres kaynaklı kanser gelişimini durduran zeytin yapısında bulunan antiflamatuarlar sayesinde kansere dur diyebiliyor. Bu bilgileri bir kenara bırakırsak zeytinin DNA’lara olan faydaları çok olan nadir besinlerden birisidir.
Zeytin farklı doymamış yağlara ev sahipliği yapar. Zeytinin tüketimi yağ hücreleri için uyarıcı görev göreceğinden dolayı kilo verme konusunda oldukça faydası vardır, obezite problemine bir çözüm olan zeytin içerisinde ki yağların sağladığı uyarıcı etki yağ fazlalığın yok eder.
Zeytin hidrat kapsarve yağ asitleri yanında antioksidanlar açısından zengindir.
Zeytin, zengin bir E vitamini ambarıdır. Bu özelliğinden dolayı bizi cilt kanserine gözetir, yumuşak ve sıhhatli ciltlerin oluşmasını sağlar.
Ultraviyole ışınlarına karşı cildi koruma özelliği vardır.
Fenol bileşeni içeren zeytinyağı, fenolün güçlü bir antioksidan olması sayesinde pıhtılaşmayı önler.
Polifenol yapısı ise sindirim ve solunum sistemi hastalıklarına yol açan mikroorganizmaları yok eder.
Kolesterolü düşürür.
İltihapları kurutur, kanseri oluşumunun önüne geçer, kanamaları durdurur, merkezi sinir sistemi doku yapılarının bozulmasını önler.
Omega 3 ile omega 6 yağları içerir. Omega ise yağ dengesini sağlar.
Kalp ve bağışıklık sistemi için çok önemlidir. Zeytinyağı düzenli kullanılırsa vücudun omega ihtiyacı karşılanır ve şeker, kanser, obezite, hücre yıkımı hastalıklarından vücudu korur.
Zeytinyağı içerdiği beta-karoten, C, D, E, K vitaminleri selenyum içererek yaşlanmayı geciktirerek hücre gelişimini de destekler.
İçerisinde yer alan temel yağ asitleri insan beynini virütik ve toksik saldırılara karşı korur.
Günlük bir çorba kaşığı zeytinyağı kullanmak gereken vitamini almayı sağlar.
Zeytinyağı ağrı kesici üretiminde kullanılan ibuprofeni içerir.
Düzenli olarak her gün 50 gram zeytinyağı kullanmak migren ve eklem ağrılarına, iltihaplı romatizmaya, kireçlenmeye bağlı eklem ağrılarına, kas ağrılarına, baş ve boyun tutulmalarına ağrı kesici etkisi yapar. Ağrıyan bölgeye zeytinyağı ile masaj yapmakta ağrıyı hafifletir.
Zeytin Nerelerde Yetişir
zeytin aÄacı ile ilgili görsel sonucu
Ana vatanının Mezopotamya, Anadolu toprakları olduğunda neredeyse hem fikir olunmuş, Akdeniz Bölgesine özgü olmakla birlikte, özellikle Anadolu’ da Karadeniz ve Marmara denizi gibi daha kuzey bölgelerde de yetişen bir ağaç olan zeytin ağacı ve bu ağacın meyvesine verilen isim zeytindir. Kökleri, tarihi, ana vatanı gibi konularda çok sayıda bilgi ve veri bulunmasına rağmen, insanlık tarihinin önemli bir bölümünde gıda ve şifa aracı olarak hemen her şeyi kullanılmış olan zeytin ağacının, böylesi eski ve özdeşleşmiş olması, çok çeşitli varsayımların oluşmasına neden oluyor.
Doğa da kendiliğinden yetişen bir ağaç olan zeytin ağacının, insanlar tarafından ilk kullanılmaya başlanması hangi yıla kadar uzanıyor konusunda bile 10 bin ile 6 bin yıl gibi farklı bilgiler bulunuyor. Tüm bu verilerin içerisinden, kanıtlı ve elle tutulur kaynağa sahip bilgilere bakarsak, zeytin ağacı ve zeytinle ilgili en net sonuca ulaşmış oluruz.
Siyah Zeytin Ve Yeşil Zeytin
zeytin aÄacı ile ilgili görsel sonucu
siyah zeytin
Zeytin yetişme süresi içerisinde yeşil bir renge sahiptir. Tüketime hazır olgunluğa eriştiğinde daha koyu bir yeşil renge bürünür. Olgunluk safhasından sonra daha çok atıl duruma geldiğinde siyah bir renge bürünür. Ancak durum böyle olmasına rağmen, sofralarımızda en çok tükettiğimiz ve zeytinin yaygın olarak bildiğimiz renginin siyah olmasının nedeni nedir? Olgunlaşma dönemine ulaşmış yeşil renkli zeytinlerin hasadı yapılır ve bu zeytinler, cinslerine göre, yağ çıkarmak için, sofralık zeytin olarak ayrılmaktadır. Sofralık zeytin olarak ayrılan zeytinlerde, kendi içlerinde salamura, sele, yeşil ve benzeri yapılış yöntemlerine en uygun verimliliğe sahip olacak şekilde sınıflandırılarak ayrılırlar. Ardından yöntemlerine göre işlemlere tabii tutularak, sofralık zeytin haline siyah ve yeşil olmak üzere ayrı ayrı renklerde gelirler. Yani yeşil zeytinde, siyah zeytin de aynı zeytindir, yapılış yöntemlerinin farkı nedeniyle de renk değişikliğine uğrarlar.
Zeytin nedir ve nerelerde kullanılır sorularının yanıtı de çok geniş bir çerçevede yanıtlanabiliyor. Zeytin bilinen en faydalı ve aynı zamanda yüksek enerji sağlayan gıdalardan biridir. Kültürümüzde genellikle kahvaltılık olarak tüketiliyor olsa da, hamur işlerinde, salatalara garnitür ve yanı sıra özel lezzeti nedeniyle, tatlandırıcı olarak çok geniş bir alanda kullanılır. İçeriğinde bulunan pek çok vitamin ve mineral, vücudumuzun günlük temel ihtiyaçlarını karşılaması açısından son derece önemlidir. Sağlıklı bir yaşam için zeytin tüketilmesi çok eski tarihlere dayanan gelenek haline dönüşmüş bir durumdur.
Zeytinyağı Nedir
Zeytinden çıkarılan zeytinyağı, ilk defa Homeros tarafından sıvı altın olarak anılmış ve yaklaşık 2000 yıldır aynı isimle anılmayı da hak ediyor. Zeytinyağı detaylı incelememiz gerekir. Zeytinyağı, Akdeniz’ e kıyısı olan tüm ülke mutfakları açısından çok önemli bir lezzetlendirici yağ olarak kullanılır. Ancak zeytin yapının asıl özelliği, aynı meyvesi gibi sağlığa eşsiz faydaları ve yağlar içerisinde faydaları bakımından eşsiz bir besindir.
Çeşitli yağ çıkarma teknikleriyle günümüzde, soğuk yemekler için veya sıcak yemekler için özel olarak tüketilebilecek zeytinyağları hazırlanabiliyor. Bunun yanında daha değerli olan çeşitli türleri de bulunuyor. Her türlü yemeklerde kullanılabilen zeytinyağı, doktorlar tarafından da hem yemeklerde hem de doğrudan sıvı olarak tüketilmesi önerilen bir yağ olarak, yağların sağlık açısından sahip olduğu kötü şöhreti, tek başına temize çıkarıyor.
Zeytin Ağacı
zeytin ağacı
Doğada kendiliğinden yetişen ve günümüze ulaşmış 3000 yaşında zeytin ağaçları bulunması, ölümsüz bir ağaç olarak görülmesine ve şifa kaynağı olarak tarih boyunca farklı toplumlarda kullanılmasına neden olur. Gerçekten de zeytin ağacı benzersiz bir şekilde uzun ömürlüdür ve bu uzun ömrünü büyük oranda, yapraklarında bulunan ve hasat edilecek zeytinleri, zararlılara karşı ağacın korunmasını sağladığı gibi, onarıcı etkiler oluşturan “ oleuropein “ maddesine borçludur.
Zeytin ağacı, dalları, yaprakları, meyvesi ve yağı olmak üzere, her parçasıyla, bitki biliminin en çok başvurduğu şifa kaynağı bitkiler arasında yer alır. Günümüzün ilaç sanayisinde de zeytin çeşitli şekillerde ham madde olarak en sık kullanılan bitkilerden biridir. Ancak Zeytin ağacı uzun yaşamının en önemli sırrı olan “ oleuropein “ maddesinin ağacın yaprakların ayrıştırılması üzerine çalışmalar özellikle üzerinde durulması gereken çalışmalardan biridir. Zeytin extraktı olarak da bilinen bu ürünün, çeşitli kanser türleri üzerinde olumlu etkileri üzerine tıbbi araştırmalar sürdüğü gibi, olumlu alınmış sonuçları da var.
Zeytin Dalı Barışın Sembolü
İnsanlık tarihinin önemli bir bölümünde ve tarihinin gelişmesi sırasında hep insanlığın yanında olmuş olan zeytin, bu özelliğiyle, sağlıkla, umutla ve barışla ilgili olarak güçlü bir simge olarak da anılmıştır. Ağzında zeytin dalı taşıyan Güvercin sembolü, dünya genelinde barışın simgesi olarak kullanılır.
Sevilerek sofralarımızda tüketilen zeytin ve zeytinyağı oluşmasını sağlayan ve doğanın kendiliğinden bizlere sunduğu zeytin ağacı, ne kadar övgülere mazhar olsa az bir ağaç türüdür. İnsanlığın bundan sonra ki tarihi boyunca da kuşkusuz bizimle birlikte olmaya devam edecek olan zeytinin, gelişen tıp bilimi sayesinde kim bilir daha ne özellikleri ve marifetleri ortaya çıkacak.
