တစ္ေခတ္တခါက ႏြားလွည္းသည္ လယ္ယာလုပ္ငန္း၊ ကူးသန္း ေရာင္း ဝယ္ေရးလုပ္ငန္း၊ အလွဴမဂၤလာကိစၥမ်ားတြင္ ႏြားလွည္းသည္ အေရး အပါဆုံး သယ္ယူပုိ႕ေဆာင္ေရးယာဥ္ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ခဲ့သည္။ တဖုႆ ႏွင့္ ဘလႅိက ကုန္သည္ညီေနာင္တုိ႕ သည္ ႏြားလွည္းျဖင့္ အိႏၵိယသုိ႕ကုန္ကူးသြား ခဲ့သည္ဟူေသာ သမုိင္းအရ ႏြားလွည္းကုို လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း (၂၅၀၀) ေက်ာ္ခန္႕က ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္စတင္ အသုံးျပဳေနၿပီဟု မွတ္ယူရပါမည္။
လွည္းအမ်ိဳးအစားမ်ား ( ၈ ) မ်ိဳးရွိသည္။ ၄င္းတုိ႕မွာ -
၁။ လွည္းယဥ္
ေျခာက္စေထာင္၊ပြတ္လံုးရံတိုင္ကဲ႔သို႔လွည္းအိမ္ကို အလွအပ ျပင္ဆင္ မြမ္းမံထားသည့္အလွစီးလွည္းမ်ိဳးျဖစ္သည္။ ေျခာက္စေထာင္လွည္း ဆုိသည္ မွာလွည္းေဆာင္ပန္းပုခက္သည္ ေလးစေထာင္ေနကာ စြယ္ရန္းဘယ္ညာႏွစ္စတုိ႕ေပါင္းလုိက္ေသာ္ ေျခာက္စျဖစ္သျဖင့္ ေျခာက္စေထာင္ဟုေခၚသည္။ လွည္းယာဥ္တြင္ အသုံးျပဳေသာ ကပ္အိမ္မတူသျဖင့္ အမ်ိဳးစား ( ၃ ) မ်ိဳးထပ္ ခြဲသည္။ ၄င္းတုိ႕မွာ -
(က) ဆင္စြယ္ညြတ္
(ခ ) ဇင္ေယာ္ေတာင္
(ဂ ) မြန္းတည့္ေကာက္ စသည္တုိ႕ျဖစ္သည္။
၂။ ၿခံအိမ္လွည္း
လွည္းၾကမ္းျဖစ္ၿပီးစပါး၊ ႏွမ္း၊ ေျပာင္း၊ ထင္းစသည့္ ကုန္တင္လွည္း ျဖစ္သည္။
၃။ ေပါင္းမိုးလွည္း
ေပါင္းမုိးလွည္းသည္ တစ္ရြာတစ္ေက်းသုိ႕ပြဲသြားရာတြင္လည္းေကာင္း ကုန္ေရာင္းကုန္ဝယ္သြားရာတြင္လည္းေကာင္း ေနမိုးကာကြယ္ရန္ အမိုးတပ္ထားသည့္လွည္းျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ မုိးရာသီတြင္ ပုိမုိ ေတြ႕ရသည္။
၄။ လွည္းၿမီးတို
လွည္းအိမ္မပါဘဲ ၎အစား တိုင္ငုတ္မ်ား စိုက္ထူထား၍ သစ္တံုး၊ ေက်ာက္တံုး၊ဝါးစည္းမ်ားတင္ေဆာင္ရာတြင္ သံုးသည့္လွည္း ျဖစ္သည္။
၅။ ေရစည္လွည္း
လွည္းအိမ္ေနရာ၌ ေရစည္လံုးႀကီးတင္ႏိုင္ရန္သစ္သားေဘာင္ ခတ္လ်က္ ေရသယ္ရာတြင္သံုးေသာလွည္းျဖစ္သည္။
၆။ ဘံုလွ်ိဳလွည္း
လွည္းအိမ္ကို အျမင့္ျပဳလုပ္ထားၿပီး အတြင္းဖက္၌ အံဖံုးထားရွိေသာ လွည္းျဖစ္သည္။ အံဖုံးအတြင္း ခရီးေဆာင္ပစၥည္းမ်ား ၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ အုန္းသီးပစၥည္းမ်ားထည့္ယူရန္ျဖစ္သည္။ သူၾကြယ္မ်ား၊ ဘုန္းၾကီးမ်ား အသုံးျပဳေသာ လွည္းမ်ိဳးျဖစ္သည္။
၇။ မယားကန္လွည္း
လွည္းအိမ္ကုိ ေရွ႕ႏွိမ့္ေနာက္ျမင့္စီစဥ္ထားကာ လင္ႏွင့္မယား ခရီးသြြားေသာ္ ေနာက္ကလိုက္သူမယားက ေရွ႕ကလွည္းေမာင္းသူ လင္ကို ေျချဖင့္ကန္ထားသလိုျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးထားေသာေၾကာင့္ မယားကန္လွည္းဟုေခၚသည္။
၈။ ဘီ႐ုိလွည္း
ဘီ႐ုိလွည္းသည္ ပါေတာ္မူေန႕က သီေပါမင္း ႏွင့္စုဖုရားလတ္တို႕ကုိ ေခၚေဆာင္သြားခဲ့ဖူးသည္။
လွည္းဘီး၊ ႏြားအေျခေနႏွင့္ လွည္းကပ္အိမ္အမ်ိဳးအစားမ်ား
၁။ ဘီးစပ္လွည္း( စပ္ဘီးလွည္း )
(၄) လက္မပ်ဥ္ျပားခ်ပ္ကုိ အတြင္းသားအျဖစ္ အသုံးျပဳကာ ပ်ဥ္ျပား၏ ဗဟုိတြင္ ဘေတာင္းေပါက္ေဖာက္ထြင္းရသည္။ ဗဟုိပ်ဥ္ျပားခ်ပ္ ႏွင့္(၂) လက္မခြဲရွိ ပ်ဥ္ခ်ပ္ႏွစ္ခ်ပ္ကုိ အဝုိင္းျပဳလုပ္ကာ ဗဟုိပ်ဥ္ျပား ခ်ပ္အား တဖက္တစ္ခ်က္မွ ႏႈတ္ခမ္းေတ့ေပးသျဖင့္ ဘီးအဝုိင္းကုိ ရရွိေစသည္။ ယင္းကုိ ဘီးစပ္ဟုေခၚသည္။
၂။ ဒိုင္းလွည္း/ရြတ္လွည္း/ဂုတ္လွည္း
ဆုိသည္မွာ ဒုိင္းကန္ျခင္း၊ ဂုတ္စီးျခင္း၊ ရြတ္တုိက္ျခင္းကုိ အမွီျပဳေခၚ သည္။
- ဒုိင္းကန္ျခင္းဆုိသည္မွာ ႏြား (၂) ေကာင္မွ တစ္ေကာင္က တစ္စုံတစ္ခု ျဖစ္ခဲ့လွ်င္ လွည္းသမားက ဒုိင္းကန္ရသည္။ ဝန္႐ုိးေအာက္ဝါးလုံးလွ်ိဳ၍ လွည္းသန္ေပၚတြင္ေက်ာ္ကာ လစ္လပ္ေနေသာႏြားေနရာတြင္ ထမ္းပုိးႏွင့္ ခ်ဳပ္ေနွာင္တုတ္ ရသည္။
- ဂုတ္ႏြားမွာ ႏြားတစ္ေကာင္တည္းကုိ သာအသုံးျပဳေမာင္းႏွင္ႏုိင္ရန္ ျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။
- ရြတ္လွည္းဆုိသည္မွာ ႏြားနင္းဖက္မွဝင္႐ုိးတြင္ ၾကိဳးကုိ ခ်ည္္ေႏွာင္ကာ ႏြားေျပးဖက္ရွိ ထမ္းပုိးတြင္ ထုိရြတ္တုိက္ထားေသာ ၾကိဳးစကုိ တစ္ဖန္ခ်ည္ေႏွာင္ေမာင္းႏွင္ရသည္။ရြတ္တုိက္ပုံမွာ ႏြားလွည္းၿပိဳင္ပြဲ မ်ားတြင္ အထူးျပဳလုပ္ထားေသာ လွည္းျဖစ္သည္။
လွည္းၿပိဳင္ပြဲမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ အနည္းငယ္ေျပာလုိသည္မွာ ၿပိဳင္ပြဲအတြက္လွည္းသည္ အေပါ့ပါးဆုံးလွည္းမ်ိဳးျဖစ္သည္။ ၿပိဳင္လွည္း ႏြားေျပး ႏြားလုိက္ႏွင့္ ဒုန္းလွည္းဟူ၍ရွိရာ ဒုန္းလွည္းၿပိဳင္ ပြဲသည္ အထူးစိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္းသည္။ အခ်ိဳ႕ႏြားလွည္းတုိ႕သည္ တစ္နာရီ ကီလုိမီတာ (၅၀) ခန္႕အထိ ေျပးႏုိင္သည္။ "လွည္းစကၠဴ ၊ လူသိၾကား" ဆုိသည့္ ေဆာင္ပုဒ္ကုိ လွည္းသမားတုိ႕ လက္ကုိင္ ထားသည္။ လွည္း သည္ စကၠဴကဲ့သုိ႕ ေပါ့ပါးေနပါေစ၊ လွည္းသမား လည္း သိၾကားမင္းကဲ့ သုိ႕ ကြၽမ္းက်င္ ေနပါေစ ဂ႐ုစုိက္စရာမလုိ ဟူေသာ ၿပိဳင္ပြဲဝင္စိတ္ဓါတ္ ကုိနႈိးၾကား ေပးသည့္ ေဆာင္ပုဒ္ျဖစ္သည္။
ႏြားလွည္းျပဳလုပ္ရာတြင္ စည္းစနစ္ရွိသည္။ လွည္းတံ၊ ထမ္းပိုးတုံး၊ ဝင္ရိုးတို႔၏ အတိုင္းအရွည္ပမာဏကို လွည္းဆရာမ်ားက ဂရုစိုက္ ၾကရသည္။ စနစ္က်မွလွည္းေကာင္းတစ္စီးျဖစ္လာမည့္အျပင္ ၾကည့္ေကာင္းျခင္း၊ ၾကာရွည္ခံျခင္း၊ တိရိစၧာန္မ်ား သက္ေတာင့္ သက္သာရွိေစျခင္း၊ အခ်ိဳးေျပျခင္းတို႔ျဖင့္ ဝန္တင္ခံႏိူင္ေသာ လွည္းေကာင္းတစ္စီး ျဖစ္ႏိူင္မည္။ လွည္းတြင္ လွည္းဘီးသည္ အေရးႀကီးသျဖင့္ လွည္းဘီးအစိတ္အပိုင္းတြင္ ပါဝင္ေသာ လွည္းပုံေတာင္း၊ နန္းရင္းေခြ၊ နန္းဖ်ားေခြ၊ ဘီးဖိႏွပ္၊ စသည့္ ပန္းပဲပိုင္းအျပင္ တကူ၊ ဘီးေဒါက္တို႔အတြက္ လွည္းေထာက္ဖို မ်ားတြင္ လိုအပ္လၽွင္ လိုအပ္သလို သြားေရာက္ျပဳျပင္ရသည္။
ယေန႕ေခတ္အခါတြင္ လွည္းအေရတြက္သည္ တျဖည္းျဖည္း ေရာ့နည္္္း လာေသာ္လည္း ေက်းလက္ေတာရြာမ်ားတြင္ကား အေရးပါေနဆဲပင္ ျဖစ္သည္။ လွည္းယာဥ္ေပၚတြင္ ပုသိမ္ထီး ေဆာင္း ကာ ခရီးသြားၾကေသာ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးတုိ႕အလွသည္ အေတာ္ပင္ က်က္သေရရွိလွသည္။ ကုိလုိနီေခတ္အၿပီးတြင္ ဤကဲ့သုိ႕ေသာ အလွတရားမ်ားသည္ တစ္စတစ္စ ေပ်ာက္ကြယ္ သြားခဲ့ ေလၿပီ။ ယေန႕ေခတ္လွည္းယာဥ္သည္ ျပတုိက္တြင္ သာရွိပါေတာ့သည္။