စကားလိမ္ စကားထာ စကားပံု

ေရးလက္စ ဝတၱဳရွည္ေလးကို ျဖတ္ျပီး ဒီေန႕ေတာ့ မွတ္သားခ့ဲရတ့ဲ ျမန္မာေတြအေၾကာင္းေလးကို ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ အားလံုး သိက်တ့ဲ အတိုင္း ျမန္မာစာ ျမန္မာစကားဟာ နည္းနည္းေတာ့ရႈပ္ပါတယ္။ အဓိပၸါယ္တူတ့ဲ စကားတစ္ခြန္းကိုေတာင္ ေလသံအမ်ိဳးမ်ိဳး ေနရာေဒသအမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာတာနဲ႕ အဓိပၸါယ္ဟာ ကြဲလြဲသေယာင္ျဖစ္တက္ပါတယ္။ ထို႕အတူပါဘဲ အဓိပၸါယ္တူတ့ဲ စကားတစ္ခြန္းကို သံုးေလးမ်ိဳး ေျပာင္းသံုးျပီးလည္း ေျပာက်ပါတယ္။ ဥပမာဆိုက်ပါစို႕။ ေရတိုးတယ္ ေရတက္တယ္ ေရျမင့္တယ္ စသည္ျဖင့္ေပါ႔။ အဓိပၸါယ္က အတူတူပါဘဲ။ ဒီေန႔ေတာ့ စကားေတြနဲ႕ ပတ္သက္လို႔ ေျပာခ်င္တာပါ။ ဒီလိုေျပာတ့ဲေနရာမွာ စာအုပ္ေတြကို ကိုးကားျပီး ေျပာရပါတယ္။ က်မ ကိုးကားတ့ဲ စာအုပ္ကေတာ့ ပညာေရးဝန္ၾကီးဌာနက ပံုႏွိပ္ထုတ္ေဝတ့ဲ ျမန္မာအဘိဓာန္ စာအုပ္မွ ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

source

ေရွးျမန္မာေတြဟာ စကားေျပာဆိုရာမွာ လိုက္နာရမ့ဲ အခ်က္ေတြအျပင္ စကားလိမ္ စကားထာ စကားပံုမ်ားကိုလည္း ထားခ့ဲက်ပါတယ္။ ဒီဘက္ေခတ္မွာ က်မအပါအဝင္ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဒီ သံုးမ်ိဳးကို အတူတူလိုလို မသဲမကြဲျဖစ္က်ပါတယ္။ မွားလည္းမွားတက္က်ပါတယ္။ က်မလည္း ဒီစာအုပ္ မဖတ္ခင္အထိ အမွားတစ္ခုကို လက္ကိုင္ထားခ့ဲပါတယ္။ ဒါဟာ စာအုပ္တိုင္းကို ေစ့စပ္ေသခ်ာစြာ မဖတ္ျခင္းရဲ႕ ရလာဒ္တစ္ခုပါ။ အရင္ဆံုး စကားလိမ္ကို စ ေျပာပါမယ္။ စကားလိမ္ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ကေတာ့ ကာရန္ကို ေရွ႕ေနာက္ေျပာင္းျပန္လုပ္ျပီး ေျပာတ့ဲစကားပါ။ ဥပမာကေတာ့ နိမွေသာင္ ေနာင္မွသိ ။ ငို႕ဘ ငါ့ဖို႕ စသည္ျဖင့္ ေျပာင္းျပန္ေျပာဆိုတာကို စကားလိမ္လို႕ ေခၚပါသတ့ဲ။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ စကားထာပါဘဲ။ စကားထာရဲ႕ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ကေတာ့ အဓိပါၸယ္ကိုျမွပ္ထားေသာ ဥာဏ္စမ္းပေဟ႒ိျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ သြားေတာ့ ေခြေခြ ေနေတာ့စင္းစင္း။ သူ႕ကို ရိုက္ေတာ့ ခ်ာခ်ာလည္ ၾကိဳးကိုဆြဲျပီး ငိုရွာတယ္။ ခ်ံဳၾကားထဲက မင္းကုသ ေခါင္းေပါင္းစႏွင့္ ထ။ စသည္ျဖင့္ စကားထာဝွက္က်ပါတယ္။ ဝွက္သူက ဝွက္ျပီး က်န္လူမ်ားက အေျဖမွန္ကို ေျပာက်ရပါတယ္။ ဒါကို စကားထာလို႕ ေခၚပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက စကားပံု ျဖစ္ပါတယ္။ စကားပံုရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကေတာ့ လူအမ်ား ဆင္ျခင္မွတ္သားဖြယ္ျဖစ္ေအာင္ စံျပဳပံုခိုင္းေျပာဆိုေလ့ရွိေသာ ထိေရာက္က်စ္လစ္ေျပျပစ္သည့္ စကားျဖစ္ပါတယ္။ ၾကည့္တက္မွျမင္ ေဆးတက္မွစင္။ အဖ်ားတက္ အမွည့္ရႏိုးႏိုး။ စသည္ျဖင့္ မွတ္သားဖြယ္ရာ စကားစုေတြဟာ စကားပံု ျဖစ္ပါတယ္။ က်မ မွတ္သားမိသေလာက္ တင္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။ မွတ္သားႏိုင္က်ပါေစ။

source