Valknut – nordycki symbol wojowników , symbol poległych wojowników...
Męstwo, odwaga, honor i miłość do ojczyzny – to cechy, którymi odznaczał się każdy germański wojownik, gotowy oddać życie za swój lud. Etymologia słowa Valknut odnosi się bezpośrednio do powyższych wartości: człon Val nawiązuje do pojęcia „valour”, tj. waleczność,„knot”zaś – w różnych językach (angielskim, duńskim, norweskim, niemieckim etc.) mający wymowę uniwersalną – oznacza węzeł, który spaja ze sobą trzy trójkąty, którym – w zależności od interpretacji – przypisuje się różną symbolikę numeryczną:
Δ trójka jest celtyckim symbolem macierzyństwa, narodzenia, jak i odrodzenia; inna interpretacja każe rozumieć powiązanie trzech trójkątów jako symbol współistnienia królestwa ziemi, nieba i piekła.
Δ dziewiątka zaś odnosi się do wyobrażeń o dziewięciu światach mitologii nordyckiej (Asów, Wanów, elfów, krainy ognia, zmarłych, świata lodu, krainy mrocznych elfów, olbrzymów oraz świata ludzi).
Symbol poległych wojowników – węzeł poległych
Valknut jest najbardziej znany pod nazwą „węzła poległych”. Wojownicy, którzy oddali swe życie w walce, zaopatrzeni w symbol splecionych trójkątów, demonstrowali nie tylko wiarę w szlachetne wartości, ale także nadzieję, że po śmierci zasilą szeregi „Einherjar” – wojowników zabranych do krainy Valhalli, wiecznego szczęścia, z której powrócą z dniem końca świata, wezwani do ostatecznej walki ze złem.
Co wspólnego ma Valknut z Odynem?
Symbol ten przypisuje się również Odynowi, najpotężniejszemu bogu nordyckiej mitologii. Zespolone trójkąty przypominają trójczłonowy Róg Odyna, samą zaś ideę „węzła” można połączyć z jego specyficznymi, magicznymi zdolnościami: „Odyn miał moc „wiązania” umysłów – tak, aby osoba pozostała bezwolna i bezradna w walce. Potrafił również zawładnąć strachem, zmniejszając go, i odmienić losy walki, dzięki darom „obłędu” walki, odurzenia i natchnienia”.
Valknut jako symbol będący częścią praktyk religijnych, tradycyjnie towarzyszących momentowi przejścia ze świata żywych do świata umarłych, przypomina jedną z ról Odyna, który przewoził duchy zmarłych do podziemi.
Odyn, Sleipnir oraz Valknut
Odyn i Sleipnir – obraz kamienny z epoki Wikingów, na którym widać symbole powiązanych trójkątów (u góry po lewej) oraz Róg Odyna (u góry po prawej)
Valknut i Odyn na kamiennym malowidle
Nordycki kamień obrazowy przedstawiający Odyna z symbolem Valknuta
Valknut bardzo często nazywany jest “sercem Hrungnira”. Czy słusznie?
Często utożsamia się symbol Valknuta z „sercem Hrungnira” – takie odniesienie można znaleźć w zabytkowej Eddzie poetyckiej, jednak nie jest to do końca jasne. Jak wskazuje L. P. Słupicki w Mitologii skandynawskiej w epoce wikingów: „[…] Valknut jest to znak wyraźnie związany z Odynem. Natomiast “serce Hrungnira” wyobraża trzy rogi. Jest to więc inny jeszcze symbol, podobny do Valknuta, lecz dużo bardziej przypominający wyjęte z ciała serce”[2].
Symbol Valknuta był umieszczany na runicznych kamieniach, stelach gotlandzkich zwanych bildstenar, starogermańskich obrazkach kamiennych oraz różnego rodzaju przedmiotach – na odkrytej w 1903 roku łodzi z Oserberg, pochodzącej z IX wieku, znaleziono podwójny pochówek kobiecy, a w nim – symbol zespolonych trójkątów. Można przypuszczać, że jego zadaniem była ochrona przed złymi mocami. Także w kulturze anglosaskiej wykorzystywano symbol Valknuta, który wytłaczano na krematoryjnych urnach wraz z innymi świętymi symbolami – wilkami
i krukami. I tutaj znajduje potwierdzenie przeznaczenie symbolu, powiązanego z kultem zmarłych.
Symbol Valknuta jest przedstawiany w dwu odmiennych formach. W jednej z nich wszystkie trójkąty są ze sobą zespolone, połączone w jedno, przypominając symbol nieskończoności , w drugiej – znanej pod nazwą splotu boromejskiego – wszystkie figury, mimo że stanowią Symbol poległych
Valknut współcześnie
Bez wątpienia jest to symbol, który powinien ozdabiać zbroję, ciało albo odzież najbardziej oddanych wierze Asów – wyznawców przedchrześcijańskiej religii Asatru. To dla nich znaczenie symbolu jest nad wyraz ważne, noszą go z dumą i czcią. Ale sama znajomość symbolu nie wystarcza – ten, kto nosi symbol Valknuta, musi być zdolny do urzeczywistniania jego znaczenia, a więc wartości, które głosi: upamiętniania poległych wojowników, ale przede wszystkim kontynuowania ich spuścizny: być zawsze gotowym do walki i przygotowanym na śmierć.
Valknut
Współcześnie symbol Valknuta jest wykorzystywany jako talizman mający chronić przed złem; popularny także wśród tatuatorów jako trwałe identyfikowanie się z całościowym znaczeniem nordyckiego znaku. Można go także spotkać m.in. w logo Niemieckiego Związku Piłki Nożnej