Bilimi tanımlamak oldukça zordur çünkü nasıl tanımlarsak tanımlayalım hiçbir zaman yeterli bir cümle bulabileceğimizi düşünmüyorum. Nasıl ki aşkı, sevgiyi, edebiyatı, sanatı ve bunlar gibi birçok kavramı nice yazarlar anlatmış ama yine de her gün yeniden anlatılmaya yeniden tanımlanmaya devam ediyorsa, bilim de böyledir; eksiksiz bir tanımı hiçbir zaman var olamayacak kadar kapsamlıdır.
Yine de bir tanımlama yapmak gerekirse bilim; merak, amaç ve neden-sonuç olguları çerçevesinde insanların daha yüksek hayat standartlarına sahip olmasını hedefe koyarak öğretmeyi ve her zaman öğrenmeyi amaçlayan çeşitli çalışmalardır diyebiliriz.
Ama bence bu kavramı bir cümleye sıkıştırmak yerine onu anlamaya çalışmak daha doğru olur. İnsanoğlu var olduğu günden beri doğayla olan ilişkilerini düzenlemeye çalışıyor. İçerisindeki doğaya egemen olma isteğiyle, doğayla iç içe olma onunla barışma isteği arasında sürekli gidip gelmekte. Son zamanlarda ise doğayla savaşmaktan çok doğayla barışmayı seçmektedir.
Seller, depremler, şimşekler, Ay’ın ve Güneş’in hareketleri, hastalıklar gibi doğa olayları insanoğlunu kimi zaman meraklandırmış kimi zaman da korkutmuştur. Merakının ve korkusunun üstüne gitmeyi seçmiş ve ona hayat veren doğanın içeriğini bilmek, ona sahip olmak, güçlerini elinde bulundurmak istemiştir. Ve bunları yapabilmenin yolunun doğayı anlamaktan geçtiğini anlamıştır. Böylece doğayı keşfetmeye başlamış ve bilimle iç içe bir hayat geçirmenin ilk adımlarını atmıştır. İnsanı doğaya yönlendiren bu merak, korku ve istekleri hiçbir zaman son bulmayacağı için bilimde durmaksızın devam edecektir.
Aslına bakarsak bilim herkesin, bütün evrenin ortak paydasıdır. Goethe’nin de dediği gibi “Bilim bütün dünyanın malıdır, ulusların sınırlarını tanımaz.” Eğer bir cümle kurarken “İsviçreli bilim insanlarına bu konuda araştırma yapmış ve şöyle demiş” dediğinizde ya da “2017 yılında yapılan bir araştırmaya göre rakamlar şöyle şöyle” şeklinde belirttiğimizde karşı taraftan çoğu zaman onay alırız. Çünkü bilim, belki de herkesin kayıtsız şartsız inanabileceği tarafsız olan nadide bir olgudur.
Aslında bilim aramaktır. Yılmamak hep çabalamaktır. Ve aradığın şeyin yolundan giderken daha çok keşfetmek, aydınlanmaktır. Bilim, evrenin sanatıdır. Her gün keşfetmeye devam ettiğimiz ve asla ucunun bucağının olmadığı güzel bir tuvaldir.
Bence bilim sormakla, sorgulamakla yapılır. Bir şeyi araştırırken oluşturduğunuz tezlere, antitez olarak ne üretilebilir, ben bu fikri nasıl çürütebilirim ya da gerçekten çok sağlam dayanakları varsa nasıl daha da yükseltebilirim sorularını kendine her daim sorarak yapılmalıdır. Çünkü her türlü gelişime ve değişime açık olmak ancak sorgulamak, kendinle zıtlaşmakla mümkün olabilir.
Aynı zamanda bilim fikir paylaşımıyla da yapılmalıdır. Bazen artık bir şey üretemediğiniz ya da artık aynı şeye ister istemez aynı bakış açısıyla baktığınızdan konuya karşı körleştiğiniz zamanlar olur. Bu nedenle her zaman açık gönüllülükle, tartışmaya açık bir şekilde yapılmalıdır.
Yaşadığımız dönemde zor gibi görünse de öncelikle bilim tarafsız olmalıdır. Hiçbir duygudan, parasal kaygılardan ve siyasi görüşlerden etkilenmemelidir. Çünkü bilim, çeşitli yol ve yöntemleri kullanarak doğruyu, gerçeği arayıp bulmamızı sağlar. Bu gerçeği arama yolcuğunda tarafsız olunmazsa insanlık yanlış yönlendirilmiş olur.
Bilim, herhangi bir kurum ya da kuruluşun tekelinde olmamalıdır. Özgür olmalıdır. “Aaa şöyle düşünme bu şu olgumuza aykırı”, “Yok bu böyle olmaz şu şu insanlara ters kabul görmez, onların hoşuna gidecek araştırmalar yapalım” şeklinde bilim yapılmaz.
Biraz acımasız fakat bence çok doğru bir yaklaşımla Charles Darwin şöyle demiştir :
“Bilim ve sanat, bir kuşun iki kanadı gibidir. Bu iki kanadı kullanabilen toplumlar uçar ve özgür olurlar. Uçamayanları ise ‘tavuk’ olur.. ‘Tavuk toplum’ önüne atılan bir avuç yemi gagalarken, arkadan yumurtalarının alındığının farkında bile olmaz!”
Bence bilim insanı koca bir hayatı öğrenmek ve öğretmek üzerine kurulu, hiçbir zaman edindiği deneyimlerle yetinmeyip her zaman daha fazlasına aç olan, asla pes etmeyen, kendini koca bir evrene ve insanlığa adamış kişidir.
Bilim insanı olmak düşündüğümüz kadar kolay değildir.Günümüzde fedakârlık yapmadan, laboratuvarda biraz vakit geçirip tüplerle, karışımlarla ilgili biraz bilgi sahibi olan her insan kendini bu şekilde adlandırır oldu ne yazık ki. Bilim insanı olmak büyük bir cesaret ve açık bir yürek gerektirir. Yeri geldiğinde bütün insanlık dahi sana karşı olduğunda; kendinden emin, dimdik durabilme azmi ve kararlılığını barındırmalıdır.
Yazımı bilim insanına olan gerekliliğin ne kadar önemli olduğunu anlatan bir sözle noktalamak istiyorum.
“Bir ulusun asker ordusu ne kadar güçlü olursa olsun, kazandığı zafer ne kadar yüce olursa olsun, bir ulus bilim ordusuna sahip değilse, savaş meydanlarında kazanılmış zaferlerin sonu olacaktır. Bu nedenle bir an önce büyük, mükemmel bir bilim ordusuna sahip olma zorunluluğu vardır.”
Mustafa Kemal Atatürk
görsel kaynak 1
görsel kaynak 2
görsel kaynak 3
görsel kaynak 4
görsel kaynak 5
görsel kaynak 6
