XIX. Asırda, Saray Mektebi Enderun, Osmanlı sarayındaki padişahların, günlük hayatını geçirmekte olduğu, sarayın eğitim birimlerinde, kütüphane, hazine odası bulunan, büyük bahçe içinde bulunan bir yapıydı. Saray Mektebi'nde, başta padişah olmak üzere, sarayda herkesin fikir alabileceği bilgili insanlar hizmet veriyordu. Yüksek öğretimlerini Saray Okulunda tamamlayan kişilerin ilköğrenim ve ortaöğrenimlerini tam olarak tamamlanması gayesiyle, 2. Bayezid 1481 senesinde GalataSarayı Humayun Mektebi adıyla bir okul kurup , Osmanlı Saray eğitimine önemli bir temel attı. Kurumda enderun için üst düzey eğitimdeki kişiler yetiştirildiği için, Mekteb-i Sultani, Galata Sarayı Ocağı gibi isimler de takıldı.
Evliya Çelebi'nin yazılarına göreyse okulun kurulması daha farklıydı. 2. Bayezid, birgün Galata'da avlanırken, son derece ihtişamlı büyük bir bahçe içindeki küçücük bir kulübeyi görür. Kulübenin sahibi GülBaba'yla tanıştıktan sonra, onu bahçesinin özeninden dolayı ödüllendirmeyi ister ve Gülbaba'nın isteğiyle bu bahçeye bir okul ve bir hastane yaptırır.
1675 yılında, ocakta bulunan içoğlanlardan yetenekli olanlar saraya alınırken, alınmayanlar süvari birliklerine dağıtılır ve kurum eğitimine 10 sene ara verir. 1715 yılında tekrar faaliyete geçer ve acemi oğlanlar eğitilmeye başlanır. 1820 senesine kadar Osmanlı'daki en önemli kurumlar arasında olan Galata Sarayı Ocağı, bu tarihten sonraysa kışla olarak kullanıır.
Asırda faaliyeti artan kurum, Osmanlı'daki Batılılaşma hareketinin ve tanzimatların simgesi haline gelir, zira Osmanlı'da çağdaşlaşmayı sağlayacak, aydınları eğitecek bir kurum ihtiyacı doğmuştur. İstanbul'da bulunan Saint Benoit, Notre Dame de Sion gibi okulların daha çok Fransa'nın denetiminde olması sebebiyle, 1 Eylül 1868 tarihinde, Abdülaziz'in katıldığı törenle Mektebi Sultani, yeniden faaliyetine başlar. O dönem Paris Büyükelçisi olan Mehmet Cemil Paşa'nın çabasıyla, Fransız lise eğitimine denk öğrenciler yetiştirilir. 9 ila 12 yaş arasında eğitime başlayan öğrenciler, şartlara göre Türkçe ya da Fransızca hazırlık okumaktadır. Tevfik Fikret'in önerisiyle, ilkokul, ortaokul ve lisenin süresi, üçer yıllık ek programlarla 9 seneye çıkar. Ayrıca Arapça, İtalyanca, Rumca, Ltince, Ermenice, Almanc,Farsça dersleri de seçmeli olarak verilir.
1927 senesinde kurum, Galatasaray Lisesi olarak ve Cumhuriyet ilkelerine uygun şekilde eğitime başlar. Teneffüslerdeki diyaloglarda, Fransızca konuşmaya zorlanma durumu iptal edilir ve genel kültür dersleri Türkçe olarak işlenir. 1965 senesinde okula kabul edilen ilk bayan öğrenciler için Feriye Sarayları faaliyete geçer. 1968 yılında Mektebi Sultani'nin, 100. kuruluş yıldönümü nedeniyle o dönem Fransa Cumhurbaşkanı olan Charles de Gaulle okulu ziyaret eder. 1975 yılında ise okul, Anadolu Lisesi konumu kazanır ve lise ve ortaokuldan oluşan eğitim sekiz yıla çıkar. 14 Nisan 1992'de o dönem Fransa Cumhurbaşkanı olan François Mitterrand'la sekizinci Cumhurbaşkanı Turgut Özal arasında imzalanmış olan protokol ile, üniversite ve ilkokul eğitimini de kapsayan Galatasaray Eğitim Öğretim Kurumu faaliyetine başlar. 1993 senesinde Galatasaray İlköğretim Okulu, 1992 senesinde ise Galatasaray Üniversitesi kurulur.
Kaynaklar :
http://www.serenti.org/mekteb-i-sultaniden-galatasaray-lisesine/