Dolmabahçe Sarayı, Avrupa sanatı üslubuna benzer olarak 1843 ile 1856 seneleri arasında yapılmıştır. Mimar Karabet Balyan, Sultan Abdülmecit'in mimarıydı. Osmanlı Sultanlarına ait, her dönem çok sayıda saray bulunmaktaydı. Asıl saray olan Topkapı Sarayı, Dolmabahçe Sarayı tamamlandıktan sonra terkedilmiştir. 3 katı olan Dolmabahçe Sarayının planlanması simetriktir. 285 odaya 43 salona sahiptir. Denize 600 m. rıhtımı, kara kısmındaysa çok süslü iki kapısı vardır. Güzel ve bakımlı bahçeyle çevrelenen bu sahil sarayda, balo ve tören salonu da bulunmaktadır.
Sarayda giriş tarafında Sultanın görüşme ve kabulleri yapılmaktaydı, diğer taraftaki tören salonundaysa harem bölümü vardı. İç dekorasyon, ipek halılar, mobilyalar, perdeler ve tüm eşyalar noksansız olarak, orjinal şekliyle günümüze kadar gelmiştir. İlk yapıldığından beri Dolmabahçe Sarayı ,başka hiçbir sarayda olmayan bir gösteriş ve ihtişama sahip olmuştur. Tavan ve duvarlar dönemin Avrupa'lı sanatkarlarına ait resimler ve çok ağır altın süslemelerle bezenmiştir. Önemli salon ve odalarda, herşey aynı renge sahiptir. Her zemin birbirinden değişik, çok süslü parke ve ahşapla kaplıdır. Ünlü Hereke yün ve ipek halıları, Türk sanatına ait en güzel eserler, birçok bölümde bulunur. Avrupa ve Uzakdoğunun nadir dekoratif elişi eserleri sarayda heryerde sergilenir. Işıl ışıl kristal avize, şömine ve şamdanlar sarayda pekçok odada görülür. Dünyada inşa edilmiş sarayların içinde, en büyük balo salonu Dolmabahçe Sarayı'na aittir. 36 metre yükseklikteki kubbesinde 4.5 tonluk kristal avize asılıdır. Mühim siyasi toplantılara, tebrik ve balolara evsahipliği yapan bu salon, önce altta bulunan, fırına benzeyen bir düzenle ısıtılırken daha sonra elektrik ve kalorifer sistemi eklenmiştir. Altı Hamamdan oluşan selamlık bölümünde, benzeri olmayan, alabaster mermerleri bulunur. Büyük salonda üst galeriler diplomat ve orkestraya tahsis edilmiştir.
Uzun koridorlardan geçilip varılabilen harem bölümünde, sultan yatak odası, sultanın annesinin bölümü ile diğer hizmetkar ve kadınların bölümleri bulunur. Sarayda kuzey eklenti bölümüyse şehzadelere tahsis edilmiştir. Girişi Beşiktaş semtine bakan yapı artık Heykel ve Resim Müzsi olarak hizmet veriyor. Cumhuriyet döneminde, Atatürk İstanbul'a ziyareti esnasında Dolmabahçe Sarayı'nı ikametgah olarak kullanmıştır, bu saraydaki en önemli olay ise Atatürk'ün vefatıdır. Halk ziyaretine açık olan Atatürk'e ait naaş, daha sonra Ankara'ya gönderilmiştir. Saraydaki saatler Atatürk'ün anısına halen 09:05'i göstermektedir.
DOLMABAHÇE SARAYI
Osmanlı sarayları içinde en gösterişli ve en güzellerinden Dolmabahçe Sarayı'nın yapımına Sultan Abdülmecid Han'ın isteğiyle 1848 yılında başlanmış, 1856 yılında tamamlanmıştır. Denizin doldurulmasıyla oluşturulan ve Dolmabahçe olarak adlandırılan yerde inşa edildi. Yapıldığı yerde pek çok köşk, saray ve kasr bulunmaktaydı. Koy toprakla doldurulmadan önce, Kanuni Sultan Süleyman Han devrinde kuzeybatı yamaçlarında yapılan Kasr-ı Cihannuma, Sareben de denilen Bayıldım kasrı, ve Sultan III Selim Han döneminde inşa edilen bir köşk de bulunmaktaydı. Koy doldurulunca, Sultan I. Ahmet Han’ın av köşkü şeklindeki küçük saray, Sultan IV. Mehmet Han ile Sultan III Ahmet Han’a ait saraylar inşa edildi. Eski köşk kaldırılıp onun yerine Sultan I. Abdülhamid Han, İran üslubu ve çinilerle bezeli yeni bir saray inşa ettirdi. Burada daha önce yapılan Beşiktaş sahil sarayı yıkılıp, onun yerine Dolmabahçe Saray'ı inşa edildi. Dolmabahçe Sarayı'nın mimarıysa, o dönemin ünlü mimarlarından Nikogos Balyan ile babası Ermeni Gabert Amira Balyan'dır.
İki kanat ve büyük bir orta halinde uzanan yapıdan ibaret olan Dolmabahçe Sarayı, 64120 metre karelik bir alana inşa edilmiştir. Sarayın kapladığı alanda camii, tiyatro, istablı amire, seraskerbölümü ve mefrusat daireleri bulunur. Bunların hemen arka bölümündeyse; camlı köşk, gedikli cariyeler, kuşluk, kızlar ağası daireleriyle , sarayda hizmetlilerin hepsine yetecek büyüklükte mutfak yapılmıştır. Müştemilatta bulunan saat kulesiyse II. Abdülhamid Han döneminde yapılmıştır.
Saraya esas giriş, saat kulesi tarafındadır. Bunun haricinde bir kısmı denize açılmakta olan 10 kapısı daha bulunur. Kapılardan bazıları önemli bir demir işçiliğiyle yapılmıştır.
Sarayda iç kısımlardaki su mermeriyle somaki beraber kullanılmıştır. En gösterişli ve en görkemli bölümüne muayede salonu denir. Dünyadaki en ünlü salonlardandır ve 1800 metrekaredir. Yan ilaveleri ile birlikte yaklaşık 2250 metrekaredir. Salonda 56 sütun üzerinde oturtulan kubbe, 36 metre yüksekliğe sahiptir. Saray döşemesi, dünyadaki en büyük taban halılarına ve 36 billur avizeye sahiptir.
Bulunduğu bölgenin coğrafi güzelliği, mimari yapısı, içinin ve dışının dekorasyon zenginliğiyle muhteşem bir saray olan Dolmabahçe sarayı, pekçok tarihi olaya şahit olmuştur. 6 Osmanlı sultanı padişah bu sarayda ikamet etmiştir.