Dokładnie cztery lata temu na mojej stałej trasie spacerowej zauważyłam ciekawostkę botaniczną. W trawie zwykłej miejsko-wiejskiej łąki – z tych, które powoli przegrywają walkę z sąsiadującymi działkami budowlanymi – wyróżniał się intensywny, różowo-fioletowy kolor. To była kukułka plamista (Dactylorhiza maculata), dziki storczyk, którego spodziewałabym się raczej w rezerwacie przyrody niż tuż obok osiedlowych domów. Wtedy napisałam o niej krótką notatkę obawiając się, czy ma szanse na przetrwanie w tym miejscu. Krajobraz wokół się zmienia, domy coraz bliżej, a właściciel łąki przekształcił nieco „mokry dołek” – jest on teraz mniejszy i głębszy.
Minęły cztery lata i... znów jest! Na razie tylko jeden kwiat, ale spaceruję codziennie, więc może jeszcze zaobserwuję kolejne.
Parę słów o specyfice storczyków. To chyba najbardziej kapryśne rośliny w naszej florze. Ich nasiona są tak maleńkie jak pył i nie posiadają żadnych zapasów substancji odżywczych. Żeby w ogóle wykiełkować, nasiono kukułki musi w glebie napotkać odpowiedni gatunek grzyba i wejść z nim w mikoryzę. Grzyb karmi roślinę przez pierwsze lata jej życia, gdy ta jest tylko podziemną bulwą. Kukułka potrafi spędzić w tym ukryciu całe lata, zanim uzna, że warunki na powierzchni są idealne, by wypuścić liście i w końcu zakwitnąć. Fakt, że po czterech latach znów ją zobaczyłam, oznacza, że podziemna sieć grzybowa na tej łące wciąż żyje.
Sama roślina idealnie dopasowała się do swojego otoczenia. Jej nazwa rodzajowa – kukułka (lub stoplamek) – nawiązuje do charakterystycznych, ciemnych plamek na liściach. Z kolei łacińskie Dactylorhiza odnosi się do kształtu jej podziemnych bulw, przypominających palczasto rozgałęzioną dłoń. Czerwcowe koszenie tej łąki, choć mogłoby się wydawać zagrożeniem, paradoksalnie jej pomaga. Odbywa się w momencie, gdy wyższe trawy mogłyby całkowicie zagłuszyć storczyka i oczywiście zapobieba porośnięciu łąki młodymi drzewami i krzewami, co spowodowałoby stopniowe przekształcenie i zanikanie gatunków łąkowych.
Kukułka plamista d 2014 roku jest objęta częściową ochroną gatunkową. Jej naturalne siedliska – mokre łąki i torfowiska – znikają w szybkim tempie w całej Polsce.
Zdjęcia udostępniam na licencji Creative Commons (uznanie autorstwa, na tych samych warunkach). Warto patrzeć pod nogi nawet na codziennych spacerach z psem.
Kukułka plamista (Dactylorhiza maculata (L.) Soó), Moszyce, Dolny Śląsk, Polska, 25 maja 2026
Heath spotted-orchid (Dactylorhiza maculata (L.) Soó), das Gefleckte Knabenkraut, Moszyce, Lower Silesia, Poland, taken 25th May 2026
Camera: Redmi Note 9 Pro
Pierwotnie opublikowano na Lectorium. Blog na Hive napędzany przez dBlog.
